V SA/Wa 2803/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia (...) sierpnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności oddala skargę. Przedmiotem oceny sądu jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS, organ) z dnia ... sierpnia 2016 r. znak: ... którą organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ... lipca 2016 r. znak: ... umarzającą J. B. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca) 30% należności do spłaty w dniu złożenia wniosku (kwotę ... zł) oraz odmawiającą umorzenia 70% należności do spłaty w dniu złożenia wniosku (kwotę ... zł). W uzasadnieniu decyzji pierwszej instancji wskazano, że decyzją z dnia ...08.2013 r. organ rentowy ustalił nadpłatę zasiłku chorobowego za okres od 29.12.2010 r. do 31.07.2013r. w kwocie do spłaty ... zł. Jak wskazał Prezes KRUS, nadpłata powstała z winy wnioskodawczyni, ponieważ pobierając rentę rodzinną z ZUS nie powiadomiła ona organu ubezpieczeniowego. Powstałą nadpłatę na wniosek strony rozłożono na raty po 50,00 zł miesięcznie. W dniu 15.06.2016r. po spłacie .. zł złożony został wniosek o umorzenie pozostałej do spłaty kwoty nienależnie pobranego zasiłki chorobowego. We wniosku strona twierdzi, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 23.06.2016r. w ocenie organu wynikało, że strona prowadzi gospodarstwo domowe razem z pracującą ... i ... pobierającym rentę socjalną. Sytuacja zdrowotna strony i ... potwierdzona była w ocenie organu zbyt skąpą dokumentacją medyczną. Przy podejmowaniu decyzji wzięto pod uwagę dochody z renty, posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni .. ha fizycznych i ... ha przeliczeniowych, otrzymywanych dopłat z ARMiR, zarobków córki i renty socjalnej syna, co stanowi średni miesięczny dochód na 1 członka rodziny ... zł. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzją opisaną w komparycji wyroku Prezes KRUS utrzymał w mocy własne rozstrzygniecie i wyjaśnił, że ponownie wnikliwie przeanalizowano zgromadzony materiał dowodowy. Prezes KRUS stwierdził, że skoro wnioskodawczyni nie przedłożyła nowych dokumentów w sprawie, a we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdziła, że sytuacja rodzinna i zdrowotna się nie zmieniła, to ponownie wzięto pod uwagę średni miesięczny dochód strony, który wynosi ... zł i ponownie stwierdzono możliwość spłacania przez stronę nienależnie pobranego zasiłku chorobowego w zawartym układzie ratalnym po 50,00 zł miesięcznie. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję strona powołała się na swoją chorobę, chorobę syna oraz trudną sytuację rodzinną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). W oparciu o art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2017., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy stosują środki określone w ustawie. Regulacje te określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając argumenty przedstawione w skardze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że nie są one trafne, a w konsekwencji skarga nie jest zasadna, co skutkowało jej oddaleniem. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa KRUS w granicach kompetencji mu przysługujących i badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. - dalej "k.p.a."), jak i z normami prawa materialnego zawartymi w przepisach ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r. poz. 277 z późn. zm., dalej: "u.s.r.") Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W sprawie zastosowanie w miał przepis art. 41 a ust. 1 pkt. 2 u.s.r., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Przywołane w przepisie art. 41a ust. 1 pkt 2 u.s.r. kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (patrz: wyrok NSA z 2 lutego 1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Jednocześnie należy podkreślić, że z przyjętego orzecznictwa wyraźnie wynika, że ciężar dowodu w postępowaniu w przedmiocie ulg w zapłacie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, co do zasady, spoczywa na wnioskodawcy, zaś organ administracji odpowiada za prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz rzetelność dokonanych ustaleń (patrz: wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 237/13, LEX nr 1481761). Ustawowe przesłanki umorzenia należności nie odnoszą się w żaden sposób do okoliczności powstania zaległości (czy powstały z winy zainteresowanego, czy też nie), lecz jedynie do oceny aktualnych (w chwili wydawania decyzji w przedmiocie umorzenia) możliwości płatniczych zainteresowanego, z uwzględnieniem elementu ochrony interesu publicznego, który wyraża się w ochronie stabilności systemu ubezpieczeń społecznych, co nakazuje egzekwowanie zaległych należności. W ocenie Sądu, Prezes KRUS przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, wyczerpująco przedstawiając stan faktyczny sprawy i dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Na tej podstawie wnikliwie i rzetelnie dokonał analizy sytuacji materialnej i rodzinnej Skarżącej. Prezes KRUS ustalił, że Placówka Terenowa KRUS przeprowadziła wywiad środowiskowy i na podstawie zebranego materiału dowodowego wskazał, że Skarżąca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni ... ha fizycznych i ... ha przeliczeniowych i otrzymuje również dopłaty z ARMiR. W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zbadano, że Strona prowadzi gospodarstwo domowe razem z dorosłą pracującą ... oraz dorosłym ... pobierającym rentę socjalną. Do ustalenia możliwości płatniczych wnioskodawczym wzięto pod uwagę dochody z posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni ... ha fizycznych (6,5 ha przeliczeniowych) - (ok. ...zł rocznie), dochody z renty rodzinnej (..zł), otrzymywanych dopłat z ARiMR (w kwocie ... zł rocznie), zarobki córki (... zł) oraz rentę socjalną syna (... zł), co stanowi średni miesięczny dochód na 1 członka rodziny w kwocie ...zł. W ocenie Sądu, w tak ustalonym stanie faktycznym organ prawidłowo zastosował przepis prawa materialnego tj. art. 41a ust.1 pkt 2 u.s.r. Nadmienić w tym miejscu należy, że ważny interes w umorzeniu składek ze względu na trudną sytuację materialną Skarżącej istnieje, gdy wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązaną i jej bliskich podstawowych potrzeb życiowych. W sprawie niniejszej - w świetle przedstawionych wyżej ustaleń dokonanych przez Prezesa KRUS - sytuacja taka po stronie skarżącej nie zaistniała. Skarżąca jest właścicielem gospodarstwa rolnego, z którego ma możliwość uzyskiwania regularnego dochodu, choć być może niskiego. Nie można również pominąć okoliczności, że przy ustalaniu sytuacji finansowej Skarżącej należy uwzględnić także stałe dochody uzyskiwane z dopłat do gruntów wypłacanych przez ARiMR oraz dochody uzyskiwane przez córkę i syna. Te okoliczności przesądzają o braku ważnego interesu po stronie Skarżącej. Powoduje to, że rozstrzygnięcie Prezesa KRUS, co do ulgi objętej wnioskiem, przewidzianej w art. 41a ust. 1 pkt 2 u.s.r. jest zgodne prawem. W ocenie Sądu, zasadnie organ administracji wskazał także, iż biorąc pod uwagę miesięczny dochód gospodarstwa domowego stwierdzono możliwość spłacania nienależnie pobranego zasiłku chorobowego w układzie ratalnym po 50,00 zł. miesięcznie. Należy zaznaczyć, że na mocy decyzji z dnia ... lipca 2016 r. ogólna kwota pozostająca do spłaty została obniżona o 30% poprzez częściowe umorzenie należności pozostającej do spłaty na dzień złożenia wniosku o umorzenie. Organ bowiem częściowo uwzględnił wniosek Strony i argumentację dotyczącą jej choroby oraz syna, a także trudnej sytuacji rodzinnej. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, organ nie naruszył granic uznania administracyjnego odmawiając przyznania wnioskodawczyni kolejnej ulgi. Przypomnieć bowiem należy, o czym wyżej wspomniano, iż organ orzekając o umorzeniu nieuiszczonych należności z tytułu składek winien mieć na uwadze nie tylko interes wnioskodawcy, lecz także interes społeczny, w tym przypadku stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego. Sąd jednocześnie wskazuje, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Prezesa KRUS. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżąca może ponownie wystąpić do Prezesa KRUS z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ, bowiem wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Tym samym - mając na uwadze zarzuty skargi - Sąd uznał, że organy te wydając zaskarżone decyzje odniosły się zarówno do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń Strony skarżącej. Spowodowało to - zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych k.p.a., jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.