V SA/Wa 281/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Rysz, Sędzia WSA Beata Krajewska (spr.), Asesor WSA Piotr Kraczowski, , Protokolant Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi V. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) sierpnia 2006 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz V. P. kwotę 240 ( dwieście czterdzieści ) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W dniu 23 stycznia 2006 r. V. P. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Inspektoratu Miejskiego w P. z wnioskiem o umorzenie obciążających ją należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, składek na FP i FGŚP oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne obejmujących okres od stycznia 2002 r. do kwietnia 2004 r. wraz z odsetkami. W uzasadnieniu podała, iż w 1999 r. wraz z mężem D. P. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej. Z powodu złego stanu zdrowia zaprzestała działalności od stycznia 2002 r. i od tego czasu do zawieszenia firmy w maju 2004 r. a następnie jej wyrejestrowania w grudniu 2005 r. nie opłacała składek. Sytuacja finansowa rodziny jest ciężka /troje uczących się dzieci/, bowiem 5 osób pozostaje na utrzymaniu męża, który od 2004 r. prowadzi odrębną jednoosobową działalność gospodarczą. Decyzją z dnia (...) maja 2006 r., nr (...), Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia zadłużenia wskazując, iż wprawdzie V. P. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej a Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził brak jej majątku, z którego można by prowadzić egzekucję, to jednakże należność może być dochodzona od wspólnika spółki - męża D. P.. Organ I instancji przywołał przepisy art. 115 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej i stwierdził, iż wobec nie podjęcia próby dochodzenia należności od wspólnika nie można stwierdzić istnienia przesłanki całkowitej nieściągalności warunkującej umorzenie należności w oparciu o art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) sierpnia 2006 r. nr (...). Podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji Prezes ZUS wskazał, iż V. P. nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, zajmuje się wychowywaniem dzieci i wraz z nimi jest na utrzymaniu męża, który ze swej działalności osiąga wykazywane w PIT dochody. Nadto należność nie jest zagrożona przedawnieniem a sytuacja materialna rodziny może ulec poprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie V. P. zarzuciła zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) sierpnia 2006 r. nr (...) naruszenie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 - 4 i 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu ponownie powołała się na ciężką sytuację majątkową, osobistą i zdrowotną. W odpowiedzi na skargę Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie wskazując, iż w sprawie niniejszej po stronie skarżącej nie wystąpiły żadne przesłanki wskazane w art. 28 ust. 2 w związku z art. 28 ust. 3 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ani też w § 3 Rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Organ II instancji powołał także systemową zasadę jaką jest płacenie składek i wskazał, iż ZUS może odmówić umorzenia należności z tytułu składek także w przypadku wystąpienia ich całkowitej nieściągalności, co w sprawie V. P. nie zostało przez Stronę wykazane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269)/. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 145 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na decyzję organu administracji uchyla tę decyzję, stwierdza jej nieważność lub stwierdza jej wydanie z naruszeniem prawa. W ustawowym katalogu rozstrzygnięć Sądu nie ma wnioskowanej przez pełnomocnika skarżącej zmiany zaskarżonej decyzji wraz z merytorycznym rozpoznaniem sprawy, w tym rozłożenia należności na raty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podnosi tę kwestię wobec złożenia skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) sierpnia 2006 r. w imieniu V. P. przez profesjonalnego pełnomocnika. Badając sprawę w zakreślonych wyżej granicach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym, co skutkuje jej uchyleniem, jakkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 kpa organ administracji nie przeprowadził dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie charakteru prawnego działalności prowadzonej przez małżonków V. i D. P. Skarżąca we wniosku z dnia 23 stycznia 2006 r. o umorzenie należności z tytułu składek wskazała, iż od 1999 r. prowadziła wraz z mężem działalność pod nazwą D. D. P., V. P. pod jednym numerem NIP, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skierowanym do Prezesa ZUS z 14 czerwca 2006 r. / k - 61/ stwierdziła natomiast, iż działalność jej i męża była prowadzona na zasadach identycznych jak w spółce cywilnej ale umowa spółki nie została zawarta a jedynie firma posiadała jeden numer NIP. W aktach administracyjnych /k - 29, 30/ znajduje się Zaświadczenie z dnia (...) grudnia 1998 r. o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej przedsiębiorcy określonego jako " D. D. P., V. P." oraz Decyzja Prezydenta miasta P. z dnia (...) stycznia 2006 r. o dokonaniu "wykreślenia z urzędu wspólnego wpisu małżonków z ewidencji gospodarczej". Równocześnie organy obu instancji w protokółach / k - 41/, wnioskach / k - 40/, notatkach służbowych / k - 42/ oraz zaskarżonych decyzjach przyjmowały, iż małżonkowie P. prowadzili działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podnosi, iż wyjaśnienie kwestii charakteru prawnego firmy prowadzonej przez V. P. i D. P. ma decydujące znaczenie w niniejszej sprawie. Na gruncie bowiem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowanego na bazie Ordynacji podatkowej mającej, w granicach zakreślonych w art. 31 u.s.u.s., odpowiednie zastosowanie do należności z tytułu składek oraz uwzględniając zgodne z nim orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przesądzone zostało, iż do należności z tytułu składek stosować należy w sposób odpowiedni art. 108 § 1 i art. 115 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że wspólnicy spółki cywilnej ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania składkowe spółki. Ustalenie tej odpowiedzialności oraz określenie wysokości zobowiązania, z jego szczegółowym rozpisaniem na składniki obciążające osobiście wspólników, jeśli ma to miejsce w sprawie oraz składniki płacone przez nich jako pracodawców, winno nastąpić w decyzji, której adresatami muszą być wszyscy wspólnicy. Wydanie takiej decyzji i jej prawidłowe doręczenie każdemu ze wspólników otwiera dopiero organowi drogę do obciążenia wspólnika spółki cywilnej niezapłaconymi składkami a także, w dalszej kolejności, do możliwości zastosowania ulgi w postaci umorzenia składek na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W rozpatrywanej sprawie brak jest poprzedzenia decyzji odmawiających V. P. umorzenia należności z tytułu składek decyzją ustalająca - spełniającą wyżej wskazane rygory - pomimo, iż zarówno ZUS jak i Prezes ZUS-u w uzasadnieniach tych decyzji wyrażali stanowisko, iż skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w spółce cywilnej ze swym mężem. W tej sytuacji Sąd pozostawił poza zakresem swych rozważań ocenę zaskarżonej decyzji pod kątem prawidłowości zastosowania przez ZUS i Prezesa ZUS-u art. 28 ust. 1 - 4 i 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ponieważ przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przede wszystkim ustalić charakter prawny prowadzonej przez V. P. działalności gospodarczej. W sytuacji, gdy była to spółka cywilna wydanie prawidłowej decyzji ustalającej pozwoli na określenie rzeczywistych granic odpowiedzialności podmiotów określonych w art. 115 Ordynacji podatkowej i otworzy drogę do prawidłowego rozpoznania wniosku V. P. z dnia 23 stycznia 2006 r. o umorzenie należności z tytułu składek. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i z mocy art. 200 ppsa zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.