V SA/Wa 2812/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 14 listopada 2016 r. – data stempla pocztowego) skarżący zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołał się na brak znacznych dochodów. Obecnie bowiem utrzymuje się przede wszystkim z wynagrodzenia ze stosunku pracy, podczas gdy – do wydania przez starostę [...] decyzji zakazującej mu prowadzenia stacji diagnostycznej – był właścicielem dobrze prosperującej firmy ([...]). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną. Do ich majątku zaliczył nieruchomość rolną o powierzchni 57,2452 ha, a także – według załączonej ewidencji środków trwałych - nieruchomości i przedmioty ruchome o wartości powyżej 5.000 zł związane z działalnością gospodarczą, przy czym przedmiotowa ewidencja nie została załączona do formularza wniosku. Skarżący we wniosku również oświadczył, iż obecnie jego działalność gospodarcza polega na wynajmie części pomieszczeń, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą (tj. prowadził stację diagnostyczną). Dlatego dochody z tytułu najmu stanowią jednocześnie dochody z aktualnie prowadzonej działalności. Dodał, że w roku 2015 dochody jego małżonki zamknęły się w kwocie 4.773,32 zł. Jako źródła utrzymania skarżący wymienił: wynagrodzenie ze stosunku pracy, przy czym zaznaczył, iż obecnie przebywa na zasiłku chorobowym; rentę inwalidzką w wysokości 663,20 zł – z tym, że po potrąceniach komorniczych – do wypłaty pozostaje mu kwota 415,71 zł oraz działalność gospodarczą, która do września 2016 r. przyniosła mu stratę w wysokości 93.041,25 zł. Natomiast do miesięcznych wydatków małżonków skarżący zaliczył: opłaty za gaz i energię elektryczną – 460 zł, opłatę za wodę – 60 zł, koszty ogrzewania mieszkania – 350 zł, opłatę za telefon – 100 zł, ubezpieczenie na życie – 60 zł oraz pozostałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego – 1.200 zł. Przedmiotowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył przy piśmie przewodnim z 9 listopada 2016 r., do którego załączył również określenie wysokości kredytów oraz wysokości obciążeń (karta nr 53 akt sądowych) obejmujące: - kredyt obrotowy w [...] S.A. o wysokości kapitału do spłaty 103.703,54 zł (wymagalny natychmiast), - pożyczkę w [...] S.A. o wysokości kapitału do spłaty (według stanu na 31 października 2016 r.) 149.179,67 zł, z tytułu której miesięczne obciążenie wynosi 2.515,32 zł, - kredyt obrotowy nieodnawialny [...] o wysokości kapitału do spłaty (według stanu na 31 października 2016 r.) 5.000 zł (wymagalny na 30 czerwca 2012 r.). Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 24 listopada 2016 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w ww. terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie: a/ zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za 2015 rok, b/ dokumentu wskazującego na wysokość pobieranego przez skarżącego zasiłku chorobowego, np. ostatniego odcinka przekazu pocztowego lub wydruku z rachunku bankowego obejmującego przelew ww. świadczenia, c/ dokumentu wskazującego na wysokość dochodu (poniesionej) straty z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 października 2016 r., d/ dokumentów, ewentualnie oświadczenia skarżącego o wysokości przychodów osiągniętych z tytułu prowadzonej przez niego działalności rolniczej za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 października 2016 r., e/ dokumentu wskazującego na wysokość świadczenia rentowego skarżącego, np. ostatniej decyzji organu rentowego określającej wysokość tego świadczenia, ostatniego odcinka przekazu pocztowego lub wydruku z rachunku bankowego obejmującego przelew ww. świadczenia, f/ wyjaśnień odnośnie sytuacji finansowej żony skarżącego: w przypadku zatrudnienia – należy przedstawić zaświadczenie od pracodawcy wskazujące wysokość jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę, a w sytuacji pozostawania bez pracy – złożyć oświadczenie, czy małżonka skarżącego figuruje w ewidencji osób bezrobotnych (w takim wypadku należy przedłożyć aktualne zaświadczenie z urzędu pracy potwierdzające tę okoliczność), g/ wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na rachunkach w objętym wezwaniem terminie, a w przypadku zamknięcia rachunku bankowego zobowiązano do przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność, h/ oświadczenia, czy skarżący spłacił kredyty i pożyczkę wymienione w załączniku do pisma z 9 listopada 2016 r., i/ dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu skarżący w piśmie z 30 listopada 2016 r. wskazał, że jego małżonka nie pracuje zawodowo; pobiera rentę wypłacaną kwartalnie, a za rok 2015 jej dochód wyniósł 4.773,32 zł. Skarżący posiada dwa rachunki bankowe: jeden prowadzony w [...] Polska, a drugi – w [...] , jednak wobec licznych spraw egzekucyjnych skarżącego "rachunek od dłuższego czasu jest zajęty, nie wykazuje żadnych obrotów, w związku z czym bank nie dostarcza mu wyciągów". Skarżący oświadczył też, że na obecną chwilę nie dokonał spłaty kredytów i pożyczek wymienionych w załączniku do pisma z 9 listopada 2016 r. Do omawianego pisma z 30 listopada 2016 r. skarżący załączył: • określenie rozmiaru i rodzaju prowadzonej działalności rolniczej (karta nr 61 akt sądowych), w którym podał, że: - na obszarze 25 ha uprawia pszenżyto, a na obszarze 20 ha – pszenicę, - w roku 2015 przychód z wytworzonych płodów rolnych wyniósł 100.000 zł, - w roku 2015 koszty prowadzonej działalności rolniczej wyniosły w sumie 142.000 zł, - w roku 2016 (do sierpnia) koszty prowadzonej działalności rolniczej wyniosły łącznie 137.000 zł; • zeznanie podatkowe skarżącego za 2015 - PIT-36L wraz z załącznikami: PIT/B i urzędowym poświadczeniem obioru dokumentu elektronicznego (karty nr 62 - 64 verte akt sądowych), z którego wynika, że w roku 2015 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (rodzaj działalności: działalność usługowa wspomagająca transport lądowy) skarżący odnotował stratę w kwocie 124.673,63 zł – przy przychodzie w wysokości 117.050,70 zł i kosztach uzyskania przychodów w kwocie 241.724,33 zł; • zeznanie podatkowe skarżącego za 2015 - PIT-37 wraz z załącznikami: PIT/O i urzędowym poświadczeniem obioru dokumentu elektronicznego (karty nr 66- 69 verte akt sądowych), z którego wynika, że w roku 2015 z tytułu: stosunku pracy, świadczenia rentowego i innych źródeł skarżący wypracował dochód w wysokości 27.943,64 zł; • roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za rok podatkowy 2015 małżonki skarżącego - PIT-40A wskazujące, iż w roku 2015 osiągnęła dochód z tytułu świadczenia rentowego w wysokości 4.773,32 zł; • potwierdzenie wypłaty zasiłku chorobowego skarżącego za okres od 17 października 2016 r. do 13 listopada 2016 r. w wysokości 678,97 zł (karta nr 70 akt sądowych); • wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia 2016 r. do października 2016 r. (karta nr 71 – 71 verte akt sądowych), z którego wynika, iż w ww. okresie z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą "[...]" skarżący odnotował stratę z w wysokości 104.290,54 zł przy przychodzie w kwocie 35.407,09 zł i wydatkach w wysokości 139.697,63 zł; • potwierdzenie salda wystawione w dniu 31 grudnia 2015 r. przez [...] S.A. (karta nr 72 akt sądowych) wskazujące, iż saldo kapitału na rachunku bieżącym wynosi 0 zł, saldo kapitału na rachunku kredytowym zamyka się w kwocie 149.179,67 zł, odsetki wymagalne obejmują kwotę 3.788,51 zł, a odsetki karne – 36.933,47 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). Natomiast stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, a mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy czym jego odpowiedź jest niepełna. Przede wszystkim skarżący nie odniósł się w ogóle do kwestii posiadania przez jego małżonkę rachunków bankowych, w tym lokal lub kont dewizowych (vide lit. g wezwania Sądu z 24 listopada 2016 r.). Zatem na etapie rozpoznawania niniejszego wniosku, nie jest wiadome czy żona skarżącego dysponuje rachunkami bankowymi, a jeżeli tak, to iloma, jakie środki są na nich zgromadzone i jakie transakcje były wykonywane na tych rachunkach w okresie ostatnich trzech miesięcy. Skarżący wprawdzie przedłożył potwierdzenie salda na rachunku prowadzonym w [...] S.A., lecz aktualne na dzień 31 grudnia 2015 r., a w odniesieniu do rachunku prowadzonego w [...] Polska nie nadesłał żadnych dokumentów. Tak więc nie wiadomo jakie środki pieniężne skarżący obecnie zgromadził na przedmiotowych rachunkach. Zauważyć przy tym należy, że fakt zajęcia komorniczego środków na rachunku bankowym nie oznacza, iż skarżący nie może dysponować takim rachunkiem, w szczególności pobierać z niego wyciągów. Zgodnie bowiem z art. 728 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm.), bank jest obowiązany przesyłać posiadaczowi co najmniej raz w miesiącu bezpłatnie wyciąg z rachunku z informacją o zmianach stanu rachunku i ustaleniem salda, chyba że posiadacz wyraził pisemnie zgodę na inny sposób informowania o zmianach stanu rachunku i ustaleniu salda. Zatem to, że skarżący nie posiada ani wyciągów z rachunku bankowego ani innych dokumentów bankowych, którymi winien dysponować przy założeniu należytej staranności w dbaniu o własne sprawy, stanowi okoliczność negatywnie wpływającą na rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Skarżący nie wyjaśnił też w sposób wyczerpujący sytuacji finansowej jego małżonki, podnosząc, iż pobiera ona rentę kwartalną i przedstawiając deklarację (PIT-40A) organu rentowego – Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dotyczącą rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za rok podatkowy 2015. Deklaracja ta potwierdza jedynie dochód żony skarżącego wypracowany z tytułu renty rolniczej za rok 2015. Nie wiadomo jednak czy jest to jedne źródło jej dochodów, gdyż skarżący nie przedstawił zaświadczenia naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wysokości uzyskanego przez nią łącznego dochodu w roku ubiegłym ani też zaświadczenia tego organu, iż jego małżonka nie składała zeznania podatkowego za rok 2015. Ponadto skarżący w żaden sposób nie udokumentował wydatków wymienionych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, których miesięczna skala przekracza 2.200 zł (vide lit. i wezwania Sądu z 24 listopada 2016 r.). W tym miejscu podnieść należy, że to sprawą skarżącego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Niedopełnienie obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09, LEX nr 612997). Skoro strona skarżąca nie wyjaśniła w sposób całkowity i klarowny swojej sytuacji majątkowej, to nie można ustalić, czy wypełnia ona przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Rozpoznającemu niniejszy wniosek starszemu referendarzowi sądowemu z urzędu jest wiadome, iż w sprawie zawisłej przed tut. Sądem o sygn. akt V SA/Wa 252/16 skarżący do pisma przewodniego z 9 września 2016 r. załączył ewidencję środków trwałych za rok 2016, których wartość początkowa obejmowała kwotę 4.387.999,31 zł, a wartość inwentarzowa wynosiła 936.257,41 zł (karty nr 98 – 99 verte akt sądowych sprawy o sygn. V SA/Wa 252/16), Zauważyć także wypada, że skarżący dysponuje znacznym majątkiem, na który składa się nieruchomość rolna o powierzchni 57,2452 ha (z której w roku ubiegłym osiągnął przychód w wysokości 100.000 zł) oraz środki trwałe w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (których wartość inwentarzowa w roku bieżącym wyniosła 936.257,41 zł). Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.