V SA/Wa 2812/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 16 stycznia 2017 r. dotyczącego wniosku o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów z [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołał się na brak znacznych dochodów. Zaznaczył, że obecnie utrzymuje się przede wszystkim z wynagrodzenia ze stosunku pracy, podczas gdy – do wydania przez starostę kościańskiego decyzji zakazującej mu prowadzenia stacji diagnostycznej – był właścicielem dobrze prosperującej firmy (stacji diagnostycznej). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną. Do ich majątku zaliczył nieruchomość rolną o powierzchni 57,2452 ha, a także – według załączonej ewidencji środków trwałych - nieruchomości i przedmioty ruchome o wartości powyżej 5.000 zł związane z działalnością gospodarczą. Skarżący we wniosku również oświadczył, iż obecnie jego działalność gospodarcza polega na wynajmie części pomieszczeń, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą (tj. prowadził stację diagnostyczną). Dlatego dochody z tytułu najmu stanowią jednocześnie dochody z aktualnie prowadzonej działalności. Jako źródła utrzymania skarżący wymienił: wynagrodzenie ze stosunku pracy, przy czym zaznaczył, iż obecnie przebywa na zasiłku chorobowym; rentę inwalidzką w wysokości 663,20 zł – z tym, że po potrąceniach komorniczych – do wypłaty pozostaje mu kwota 415,71 zł oraz działalność gospodarczą, która do września 2016 r. przyniosła mu stratę w wysokości 93.041,25 zł. Natomiast do miesięcznych wydatków małżonków skarżący zaliczył: opłaty za gaz i energię elektryczną – 460 zł, opłatę za wodę – 60 zł, koszty ogrzewania mieszkania – 350 zł, opłatę za telefon – 100 zł, ubezpieczenie na życie – 60 zł oraz pozostałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego – 1.200 zł. Skarżący załączył również zestawienie dotyczące wysokości kredytów oraz wysokości obciążeń. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego, pismem Sądu z dnia 24 listopada 2016 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w ww. terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie dodatkowej dokumentacji świadczącej o aktualnym stanie majątkowym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu skarżący w piśmie z 30 listopada 2016 r. wskazał, że jego małżonka nie pracuje zawodowo; pobiera rentę wypłacaną kwartalnie, a za rok 2015 jej dochód wyniósł 4.773,32 zł. Skarżący posiada dwa rachunki bankowe: jeden prowadzony w [...], a drugi – w [...], jednak wobec licznych spraw egzekucyjnych skarżącego "rachunek od dłuższego czasu jest zajęty, nie wykazuje żadnych obrotów, w związku z czym bank nie dostarcza mu wyciągów". Skarżący oświadczył też, że na obecną chwilę nie dokonał spłaty wcześniej wymienionych kredytów i pożyczek. Do pisma z 30 listopada 2016 r. skarżący załączył: • określenie rozmiaru i rodzaju prowadzonej działalności rolniczej z którego wynika, że w roku 2015 przychód z wytworzonych płodów rolnych wyniósł 100.000 zł, a koszty prowadzonej działalności rolniczej wyniosły 142.000 zł, natomiast w roku 2016 (do sierpnia) koszty prowadzonej działalności rolniczej wyniosły łącznie 137.000 zł; • zeznanie podatkowe skarżącego za 2015 - PIT-36L wraz z załącznikami: PIT/B i urzędowym poświadczeniem obioru dokumentu elektronicznego, z którego wynika, że w roku 2015 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (skarżący odnotował stratę w kwocie 124.673,63 zł; • zeznanie podatkowe skarżącego za 2015 - PIT-37 wraz z załącznikami: PIT/O i urzędowym poświadczeniem obioru dokumentu elektronicznego, z którego wynika, że w roku 2015 z tytułu: stosunku pracy, świadczenia rentowego i innych źródeł skarżący wypracował dochód w wysokości 27.943,64 zł; • roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za rok podatkowy 2015 małżonki skarżącego - PIT-40A wskazujące, iż w roku 2015 osiągnęła dochód z tytułu świadczenia rentowego w wysokości 4.773,32 zł; • potwierdzenie wypłaty zasiłku chorobowego skarżącego za okres od 17 października 2016 r. do 13 listopada 2016 r. w wysokości 678,97 zł (karta nr 70 akt sądowych); • wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia 2016 r. do października 2016 r., z którego wynika, iż w ww. okresie z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej odnotował stratę z w wysokości 104.290,54 zł przy przychodzie w kwocie 35.407,09 zł i wydatkach w wysokości 139.697,63 zł; • potwierdzenie salda wystawione w dniu 31 grudnia 2015 r. przez [...] S.A. wskazujące, iż saldo kapitału na rachunku bieżącym wynosi 0 zł, saldo kapitału na rachunku kredytowym zamyka się w kwocie 149.179,67 zł, odsetki wymagalne obejmują kwotę 3.788,51 zł, a odsetki karne – 36.933,47 zł. Postanowieniem z 16 stycznia 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia zaznaczono w pierwszej kolejności, że skarżący nie wykonał wezwania referendarza w zakresie udokumentowania sytuacji majątkowej małżonki, ponieważ nie wyjaśnił, czy pobierana renta jest jej jedynym źródłem dochodu, nie przedstawił także jej zeznania podatkowego ani zaświadczenia o niezłożeniu takiego zeznania przez nią. Ponadto nie przedstawi pełnej dokumentacji dotyczącej jego własnych rachunków bankowych, ograniczając się jedynie do oświadczenia o ich zajęciu. Dodatkowo przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa nie stanowiła zdaniem referendarza, podstawy do zwolnienia go od ponoszenia kosztów sądowych na obecnym etapie. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu wskazał, że jego dochody znacząco spadły, a "sytuacja finansowa przedstawiona przez Sąd" znacznie odbiega od faktycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. Sąd zauważa, że w kwestionowanym postanowieniu referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy stronie skarżącej z uwagi na niewystarczające dane i niedostatecznie udokumentowanie okoliczności, na jakie powoływał się Skarżący, uzasadniając swój wniosek. Niedostatki te wynikły z niepełnej odpowiedzi na wezwanie skierowane do Skarżącego przez referendarza sądowego w toku rozpoznania wniosku. W treści uzasadnienia postanowienia referendarza zostało wyraźnie wskazane, jakich dokumentów brakowało referendarzowi dla dokonania oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy. Również przy wniesionym sprzeciwie Skarżący nie przedstawił tych brakujących dokumentów, a więc w dalszym ciągu nie wyjaśnia wątpliwości, które stanowiły podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Ponadto niezrozumiały jest dla Sądu zarzut, iż "wszelkie ustalenia nie odzwierciedlają stanu faktycznego". Referendarz sądowy podczas rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy opierać się może jedynie na materiałach przedstawionych przez wnioskującą stronę skarżącą, nie ma żadnych realnych możliwości, ani też obowiązku, samodzielnego ustalania stanu majątkowego strony. To na stronie postępowania sądowego spoczywa obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Jeśli zarówno przed referendarzem, jak i przed Sądem, Skarżący uchyla się przed pełnym wykazaniem swojej sytuacji majątkowej, przedstawiając wybrane dokumenty i okoliczności, niemożliwe jest pozytywne rozpatrzenie wniosku. Tymczasem Skarżący, poprzez takie oświadczenie zawarte w sprzeciwie, sam niejako przyznaje, że nie przedstawił swojej kompletnej sytuacji majątkowej, co zresztą wynika także z ustaleń poczynionych przez referendarza. Jak zaznaczono, Sąd nie ma obowiązku ani tez możliwości przeprowadzania z urzędu dochodzenia w materii stanu majątkowego wnioskodawcy. Może jedynie ocenić przedstawione przez niego dokumenty i okoliczności. Z przedstawionych przez skarżącego materiałów w niniejszej sprawie nie wynika, zdaniem referendarza, że zachodzą przesłanki przyznania całkowitego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych, a Sąd się z tą ocena zgadza. Na marginesie jedynie Sąd zauważa, że w sytuacji uzyskiwania przychodów, nawet mniejszych niż kiedyś, z prowadzenia działalności gospodarczej oraz wykonywania pracy, nawet jeśli chwilowo przerwanej z uwagi na odniesiony wypadek (czego skarżący ponownie w żaden sposób nie dokumentuje), kwota kosztów sądowych wynosząca na obecnym etapie 100 (sto) złotych z tytułu wpisu sądowego, nie jest kwotą przekraczającą możliwości płatnicze skarżącego. Wobec wszystkich powyższych okoliczności Sąd nie stwierdza podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.