V SA/Wa 2817/08
WyrokWSA w Warszawie2009-05-11
Skład orzekający: Piotr Piszczek, Danuta Dopierała, Irena Jakubiec – Kudiura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej płatności bezpośrednie do gruntów rolnych jest prawidłowa, jeśli płatności zostały przyznane rolnikowi, który w okresie między złożeniem wniosku a wydaniem decyzji przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na inną osobę?Ratio decidendi
Decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji przyznającej płatności bezpośrednie jest prawidłowa, jeśli płatności zostały przyznane rolnikowi, który przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na inną osobę przed wydaniem decyzji. Takie przyznanie płatności stanowi rażące naruszenie przepisów ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżący T. M. otrzymał decyzją z kwietnia 2006 r. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2005. W grudniu 2005 r., przed wydaniem tej decyzji, przekazał swoje gospodarstwo rolne córce B. M., która złożyła stosowny wniosek o przyznanie płatności. Organy administracji stwierdziły nieważność decyzji przyznającej płatności T. M., uznając to za rażące naruszenie prawa. Skarżący kwestionował tę decyzję, podnosząc m.in. wykonanie prac polowych i przewlekłość postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Danuta Dopierała (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2009 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; oddala skargę.
Przedmiotem skargi z 25 lipca 2008 r. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes Agencji) nr [...] z [...] czerwca 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor Oddziału) nr [...] z [...] lutego 2008 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w N. z siedzibą w P. (dalej: Kierownik Biura) nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych T.M. wydana w następującym stanie faktycznym:
Wnioskiem z [...] maja 2005 r. T. M. wystąpił do Kierownika Biura o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.).
Następnie wnioskiem z [...] grudnia 2005 r. B. M. – córka T. M. zwróciła się do Kierownika Biura o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Do wniosku dołączono Oświadczenie nabywcy gospodarstwa rolnego z [...] grudnia 2005 r. oraz Oświadczenie zbywcy gospodarstwa rolnego z 8 grudnia 2005 r., akt notarialny (Rep. A Nr 7049/2005) umowy darowizny z 5 grudnia 2005 r., na podstawie której T. M. wraz z żoną B. M. przekazali swojej córce B. M. stanowiące ich własność gospodarstwo rolne, celem spełnienia kryteriów do uzyskania renty strukturalnej.
Decyzją z [...] kwietnia 2006 r. nr [...], Kierownik Biura przyznał T. M. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2005 w łącznej wysokości 2004,03 zł w tym z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) w kwocie 888,75 zł oraz z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO) w kwocie 1115,28 zł. W decyzji wskazano, iż płatność w ustalonej wysokości zostanie przekazana na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów, w terminie wynikającym z przepisów unijnych. Orzeczenie to zostało doręczone stronie 2 maja 2005 r. i wobec nie złożenia środka odwoławczego stało się ostateczne.
Dalej, z akt sprawy wynika, że [...] maja 2007 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. działając na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 ze zm.) - dalej: k.p.a., wszczął postępowanie z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego z [...] kwietnia 2006 r.
Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] Dyrektor Oddziału na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 k.p.a. stwierdził nieważność decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2006 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego, przyznającej T. M. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2005. Uzasadniając rozstrzygnięcie tej treści Dyrektor Oddziału wskazał, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych producent rolny ma prawo do ubiegania się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych, jeżeli spełnia łącznie określone w ustawie przesłanki: jest posiadaczem gospodarstwa rolnego, grunty rolne utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej, łączna powierzchnia działek rolnych, które kwalifikują się do objęcia płatnościami jest nie mniejsza niż 1 ha, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Natomiast na mocy art. 4 ust. 1 powoływanej ustawy, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przyznającej płatności, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.
Następnie Dyrektor Oddziału stwierdził, że w związku ze złożeniem przez B. M. wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego – potwierdzającego przeprowadzenie transakcji przeniesienia posiadania gospodarstwa w dniu 5 grudnia 2005 r. – T. M. nie był już uprawnionym do otrzymania płatności z uwagi na treść art. 4 ust. 1 ww. ustawy.
W odwołaniu strona zarzuciła Dyrektorowi Oddziału w szczególności rażące przekroczenie terminów przewidzianych w k.p.a. Wniosek o dopłaty został bowiem złożony 6 maja 2005 r. zaś decyzję o przyznaniu dopłat wydano [...] kwietnia i [...] maja 2006 r. T. M. zakwestionował też sytuację, w której dopłatę otrzyma nowy właściciel gospodarstwa, a nie ten, który wykonał w nim wszystkie prace w roku, za który przyznano dopłaty.
Decyzją z [...] czerwca 2008 r. nr [...] Prezes Agencji, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji przez Dyrektora Oddziału. W uzasadnieniu decyzji powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśnił m.in., że o rażącym (a nie jakimkolwiek) naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Powołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, iż cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą.
W ocenie Prezesa Agencji za rażące naruszenie prawa w decyzji Kierownika Biura Powiatowego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. należało uznać przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych T. M. pomimo przekazania przez niego gospodarstwa rolnego na rzecz córki – B. M., w okresie od złożenia wniosku do dnia wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, iż w rozpoznawanej sprawie złożenie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych przez T. M. miało miejsce 6 maja 2005 r., natomiast w celu spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej Państwo T. i B. M. zawarli umowę darowizny swego gospodarstwa na rzecz córki – B. M. w dniu 5 grudnia 2005 r., czyli przed wydaniem decyzji o przyznaniu T. M. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Przyznanie tych płatności, pomimo przekazania własności gospodarstwa rolnego w okresie od dnia złożenia do dnia wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, stanowi rażące naruszenie art. 2 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych.
Następnie Prezes Agencji stwierdził, że zarzuty podnoszone przez stronę w odwołaniu nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. I tak, odnosząc się do zarzutu "rażącego przekroczenia terminów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego" wskazał, iż realizacja płatności, zgodnie z art. 28 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, jest dokonywana raz w roku w okresie od 1 grudnia do 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego. Termin ten jest jednolity dla wszystkich państw Unii Europejskiej, zatem termin wydawania decyzji administracyjnych zdeterminowany jest koniecznością przeprowadzenia wszelkich niezbędnych kontroli przewidzianych prawem wspólnotowym.
Wskazał następnie, że przepis art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru odnosi się do wyjątkowej sytuacji, związanej ze zmianą posiadacza gospodarstwa rolnego w okresie pomiędzy złożeniem wniosku o płatność, a dniem wydania decyzji w tej sprawie. Regulacja ta odnosi się do sprawy zainicjowanej wnioskiem T. M. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, które to postępowanie administracyjne na dzień zawarcia umowy darowizny nie zostało jeszcze zakończone.
Odnośnie wskazanego w odwołaniu zarzutu wykonania wszystkich prac w 2005 r. przez "poprzedniego właściciela" Prezes Agencji podniósł, iż sam fakt spełnienia warunków określonych w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych przez T. M., zwłaszcza w zakresie utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej jest w takiej sytuacji niewystarczający z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 4 ust. 1 cyt. ustawy. W takim przypadku przesłanki z art. 2 ustawy bada się odnośnie osoby przejmującej gospodarstwo rolne.
W skardze z 25 lipca 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. M. zarzucił decyzji Prezesa Agencji niezgodność z prawem. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż był właścicielem gospodarstwa rolnego w okresie od 1983 r. do 5 grudnia 2005 r., w której to dacie przekazał gospodarstwo rolne córce – B. M.. Przed przekazaniem gospodarstwa wykonał wszystkie prace polowe, które zakończyły się w okresie wrzesień - październik.
Nadto zauważył, że zastosowanie się przez orzekające w sprawie organy do terminów przewidzianych w k.p.a. spowodowałoby wydanie decyzji przed dniem 5 grudnia 2005 r., a wtedy zostałby spełniony warunek przekazania gospodarstwa po wydaniu decyzji o wypłacie dopłat. W ocenie skarżącego przyznanie mu dopłaty decyzją z [...] kwietnia 2006 r. świadczy o tym, że "merytorycznie ta dopłata była należna, a tylko przewlekłość wydawania decyzji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa spowodowała przekroczenie terminów i próbę pozbawienia należnych pieniędzy za wykonaną rzeczywiście pracę".
Na koniec podkreślił, że środki uzyskane z dopłaty przeznaczył na likwidację pożyczek zaciągniętych na opłaty związane z przekazaniem gospodarstwa, a niska emerytura nie pozwoli mu na zwrot dopłaty.
W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola taka jest dokonywana w oparciu o stan faktyczny sprawy i przepisy prawne statuujące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności (art. 133 p.p.s.a.).
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa.
Niniejsza sprawa - prowadzona w trybie nadzwyczajnym - sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji nr [...] wydanej [...] kwietnia 2006 r. o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
W tym miejscu Sąd zauważa, że kwestia stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji z [...] maja 2006 r. nr [...] o przyznaniu skarżącemu płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania jest przedmiotem odrębnego postępowania sądowo-administracyjnego (sprawa o sygn. akt V SA/Wa 542/09 - znana Sądowi z urzędu).
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2006 r., będące samodzielnym postępowaniem administracyjnym, było więc ograniczone przesłankami wynikającymi z art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniającymi stwierdzenie nieważności ww. aktu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., Nr 1, poz. 35 oraz z 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, Nr 23, s. 43) i jak wynika z obu wydanych w tej sprawie decyzji podstawą stwierdzenia nieważności było uznanie, że ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
W wyroku z 28 listopada 1997 r. (sygn. akt III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż dla dokonania oceny, czy zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, rozstrzygający jest stan prawa, który obowiązywał w dniu wydania tej decyzji. Zaznaczając powyższe NSA stwierdził też, iż na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji tego prawa.
Nadto, należy wskazać, iż w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa należy mówić jedynie w razie oczywistego naruszenia prawa. W wyroku z 31 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 883/05, Lex Nr 299873), Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczył przy tym, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Zatem, ustalenie, czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych.
Jak wynika z powyższego organy orzekające w niniejszej sprawie - prowadząc postępowanie wyjaśniające - obowiązane były uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji z [...] kwietnia 2006 r. oraz istniejący w tej dacie stan faktyczny, biorąc przy tym pod uwagę argumentację podnoszoną przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. W tym zakresie Sąd nie dostrzegł żadnych uchybień w kontrolowanym postępowaniu. Wprawdzie dla oceny decyzji z [...] kwietnia 2006 r. znaczenie miał przede wszystkim materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym tą decyzją, ale stanowisko skarżącego zaprezentowane w trakcie postępowania o stwierdzenie nieważności również należało w tym postępowaniu uwzględnić i ocenić, co - zdaniem Sądu - zostało prawidłowo dokonane przez organy orzekające.
Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, Prezes Agencji, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, uznał, że decyzja Kierownika Biura z [...] kwietnia 2006 r. o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ww. ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tejże decyzji.
Zgodnie z dyspozycją ww. przepisów, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 1 i 2). Natomiast na mocy art. 4 ust. 1 powoływanej ustawy, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przyznającej płatności, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do Kierownika Biura Powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.
Mając na względzie treść ww. przepisów organy orzekające uznały, iż przyznanie T. M. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych decyzją z [...] kwietnia 2006 r., pomimo przeniesienia przez niego posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz córki – B. M. w okresie od złożenia wniosku do dnia wydania decyzji przyznającej płatność, stanowi rażące naruszenie ww. przepisów, dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] kwietnia 2006 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Stanowisko to, zdaniem Sądu, jest prawidłowe.
Po pierwsze, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2005 został złożony przez T. M. w dniu 6 maja 2005 r. Natomiast w celu spełnienia warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej T. i B. M. zawarli w dniu 5 grudnia 2005 r., a więc przed wydaniem decyzji o przyznaniu wnioskodawcy płatności na rok 2005, umowę darowizny gospodarstwa rolnego na rzecz córki – B. M., przy czym - jak wynika z treści umowy - wydanie nieruchomości obdarowanej do posiadania nastąpiło w dacie zawarcia tej umowy. Nadto, w dniu 9 grudnia 2005 r., a więc z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, B. M. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego.
Po drugie, zdaniem Sądu, treść art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ww. ustawy nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.
Przepis art. 2 ust. 1 i 2 ustawy określa warunki uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, przy czym jednym z nich jest posiadanie przez producenta rolnego składającego wniosek o przyznanie płatności gospodarstwa rolnego – działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami. Z kolei przepis art. 4 ust. 1 ww. ustawy ma charakter szczególny, albowiem dotyczy szczególnego przypadku, gdy płatność zostaje przyznana innemu podmiotowi niż ten, który złożył wniosek pomocowy. Prawo do wystąpienia o przyznanie płatności stanowi w tym wypadku wyjątek od sztywnej reguły obowiązku przestrzegania przez kraje członkowskie wiążącego określenia terminu składania wniosków oraz przyznawania pomocy tylko temu producentowi rolnemu, który wystąpił na dany rok o taką pomoc (v. wyrok NSA z 15 listopada 2007 r., sygn. akt II GSK 217/07, ONSAiWSA 2008/6/115). Z przepisu art. 4 ust. 1 wynika nie tylko uprawnienie nowego posiadacza gruntów rolnych do uzyskania płatności, lecz również jednoznaczne określenie podmiotu uprawnionego do płatności w sytuacji, gdy gospodarstwo rolne zostaje przekazane w okresie między złożeniem wniosku, a wydaniem decyzji. Przepis ten stoi na przeszkodzie przyznaniu płatności bezpośrednich pierwszemu posiadaczowi gospodarstwa, jeżeli przekaże to gospodarstwo przed rozstrzygnięciem o płatnościach w jego sprawie.
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdzie skarżący – pierwszy posiadacz gospodarstwa rolnego, przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta przed wydaniem decyzji przyznającej mu płatności do gruntów rolnych. Uwzględniając powyższe okoliczności faktyczne i prawne słusznie organy orzekające w sprawie przyjęły, iż decyzja z [...] kwietnia 2006 r. przyznająca - wbrew dyspozycji art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych - płatności pierwszemu posiadaczowi gospodarstwa rolnego, jest dotknięta wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Powyższej oceny Sądu nie zmieniają zarzuty podniesione w skardze.
Po pierwsze, odnośnie zarzutu dotyczącego wykonania przez skarżącego wszystkich prac agrotechnicznych w przekazanym gospodarstwie rolnym w roku 2005, wskazać należy, iż spełnienie przez skarżącego jednego z warunków określonych w art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (dotyczącego utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej) jest niewystarczające dla uzyskania płatności, w sytuacji, gdy zastosowanie w sprawie znajduje art. 4 ust. 1 ww. ustawy. Z treści tego przepisu – jak już wskazano powyżej – jednoznacznie wynika, iż w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa na rzecz innego producenta w okresie pomiędzy datą złożenia wniosku a datą wydania decyzji, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w stosownym terminie - jak w sprawie niniejszej - złożył wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.
Po drugie, nieuzasadniony jest zarzut naruszenia w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z [...] kwietnia 2006 r. przepisów postępowania administracyjnego dotyczących terminów załatwiania spraw, które - zdaniem skarżącego - skutkowało naruszeniem zasady równości wobec prawa, wyrażonej w art. 32 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.).
Przede wszystkim wskazać należy, iż tryb i warunki udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich zdeterminowane są przepisami prawa wspólnotowego, m.in. przepisami rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18), które nakładają na Państwa Członkowskie m.in. obowiązek przeprowadzania szeregu kontroli (administracyjnych i kontroli na miejscu) w stosunku do wszystkich producentów rolnych wnioskujących o płatności (art. 23 i nast. rozporządzenia). Realizacja ww. obowiązków determinuje z kolei ramy czasowe, w których właściwy organ (Agencja) może przekazywać płatności na rzecz producentów rolnych. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. UE L z dnia 21 października 2003 r.) płatności są przekazywane raz w roku w okresie od dnia 1 grudnia do dnia 30 czerwca kolejnego roku kalendarzowego. Termin ten jest jednolity dla wszystkich państw Unii Europejskiej. Zauważyć należy, iż decyzja z [...] kwietnia 2006 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich została wydana, po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej, z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 ww. rozporządzenia i w tym zakresie brak jest podstaw do uznania, iż organ orzekający dopuścił się naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Natomiast przyznanie skarżącemu płatności w sytuacji przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, stanowi - jak wywiedziono powyżej - rażące naruszenie art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, a tym samym uzasadnione jest stwierdzenie nieważności decyzji z [...] kwietnia 2006 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygniecie.
Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło