V SA/Wa 282/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Cezary Kosterna (spr.), Protokolant - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2010 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej; oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w K. (dalej zwany WITD) działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia [...] września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. orzekł o nałożeniu na K. K. (dalej zwany skarżący) prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "R." kary pieniężnej w kwocie 3.000,00 złotych. Skarżący wniósł o umorzenie tej kary pieniężnej. Powoływał się na swoją trudna sytuację finansową, zadłużenie, niskie dochody związane z przebywaniem żony na urlopie wychowawczym i zawieszeniem przez niego prowadzenia działalności gospodarczej. Decyzją z dnia [...] września 2009 r. znak [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego biorąc za podstawę art. 42 ust. 3 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r., Nr 249, poz. 2104 ze zm., zwana dalej ustawą o finansach publicznych) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 200r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., zwana dalej Kpa) odmówił skarżącemu umorzenia kary pieniężnej nałożonej decyzją WITD z dnia [...] grudnia 2008 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie WITD wyjaśnił, iż w dniu [...] sierpnia 2009 r. do organu wpłynęło pismo skarżącego zawierające wniosek o umorzenie kary pieniężnej z uwagi na jego trudną sytuację finansową. Pismem z dnia [...] sierpnia 2009 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o zastosowanie ulgi w terminie 7 dni, poprzez złożenie dokumentów mogących być podstawą umorzenia kary pieniężnej stosownie do postanowień art. 42 ust. 3 ustawy o finansach publicznych. Jednocześnie pouczył stronę, iż niezłożenie wymaganych dokumentów w zakreślonym terminie skutkować będzie wydaniem decyzji odmawiającej umorzenia kary pieniężnej, a także o obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od wydanej decyzji w wysokości 10 złotych. W dniu [...] sierpnia 2009 r. strona uzupełniła wniosek o zastosowanie ulgi składając: wniosek o umorzenie, wezwanie przedsądowe, oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i o sytuacji materialnej, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2008 oraz fotografie pojazdu. Po ponownym wezwaniu organu skarżący uzupełnił wniosek o umorzenie kary pieniężnej składając dowód uiszczenia opłaty skarbowej, zaniechał jednak przedstawienia zaświadczenia przedstawiającego aktualną sytuację finansową. Powołując treść przepisu art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, regulującego kwestię dopuszczalności umorzenia należności pieniężnych oraz wskazując stan faktyczny sprawy organ wywiódł, iż niespełnione zostały ustawowe warunki umorzenia należności. Powyższe jest konsekwencją działania skarżącego, który nie wykazał, iż zachodzą okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi w spłacie należności., o jakich mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. W odwołaniu powoływał okoliczności dotyczące niesłusznego jego zdaniem nałożenia kary. Wskazywał też na to, że psują mu się samochody, nie może w związku z tym zarabiać, a ponadto musi opiekować się córką, matka i teściowa. Podawał tez, że urząd skarbowy uznał, ze nie ma z czego ściągać jego należności. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. znak [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 Kpa oraz art. 42 ustawy o finansach publicznych po rozpatrzeniu odwołania skarżącego orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie organ odwoławczy stwierdził zasadność podjętego przez organ pierwszoinstancyjny rozstrzygnięcia. Powołując przepisy prawa regulujące zagadnienia związane z umorzeniem należności, w szczególności mający zastosowanie w sprawie przepis art. 42 wyjaśnił, iż sposób rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie zastosowania ulgi ustawodawca pozostawił swobodnemu uznaniu organu. Organ nie ma obowiązku umorzenia wnioskowanej należności, to jego uprawnienie, co oznacza, iż organ może ale nie musi z niego skorzystać. Jednakże dla podjęcia decyzji o umorzenie konieczne jest spełnienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Organ stwierdził, iż przedstawionych przez stronę dokumentów wynika, że znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej. W lipcu 1999 r. skarżący uległ wypadkowi, wskutek czego przez okres [...] miesięcy był niezdolny do pracy oraz przez okres jednego roku przebywał na świadczeniu rehabilitacyjnym. Następnie przez jeden rok był bezrobotny, nie miał propozycji pracy. W okresie od 2002 do 2003 r. strona miała ustalone prawo do renty inwalidzkiej. Skarżący posiada samochód marki [...] z 2000 r. Miesięczny wydatek na czynsz i media stanowi koszt 700 złotych. Pracuje w R., po opłaceniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie uzyskuje przychód w wysokości 850 złotych, ponosi składki na poczet firmy [...] oraz koszty związane z zakupem paliwa. Dochód żony strony stanowi wartość około 1.600 złotych. Od [...] maja 2009 r. skarżący nie pracuje. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, iż nie została spełniona żadna z ustawowych przesłanek stanowiących podstawę umorzenia należności. Strona posiada majątek, którego wartość przekracza orzeczoną karę. Tym samym brak podstaw do stwierdzenia, że postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył K. K. wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżący podał argumenty wskazujące na niezasadność orzeczenia kary pieniężnej oraz dotyczące jego trudnej sytuacji finansowej. Podniósł, iż posiada zaległości z tytułu czynszu (w spółdzielni), a także wynoszące około [...] zł zaległości w regulowaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Posiada mieszkanie [...], w którym mieszka z żoną i małym dzieckiem. Egzekucja z lokalu mieszkalnego byłaby więc nieskuteczna. Wskazał, że jest właścicielem samochodu osobowego, który stanowi jego narzędzie pracy. Wobec faktu inwalidztwa, pożyczkę na zakup samochodu skarżący uzyskał z PEFRON – u pod warunkiem świadczenia pracy tym samochodem. Pozbawienie strony samochodu równałoby się z pozbawieniem środków do życia. Za nietrafiony uznał zarzut przeniesienia na budżet państwa strat spowodowanych prowadzeniem działalności wskazał bowiem, że nie jest to kwestia strat i skutków kryzysu ale niesłusznie nałożonej kary. Zobowiązał się do przesłania do Sądu "rozliczenia za rok obrachunkowy 2009 po jego zakończeniu". W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę stanowiącego przedmiot kontroli Sądu rozstrzygnięcia Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r. (wydanego w ramach tzw. uznania administracyjnego) stanowi przepis art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Stosownie do jego postanowień należności pieniężne, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, przypadające państwowym jednostkom budżetowym, państwowym zakładom budżetowym, państwowym gospodarstwom pomocniczym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty, z zastrzeżeniem ust. 7, gdy: 1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawiła ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej wysokość 6.000 zł; 2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż należności są nieściągalne. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z wymienionych przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych oparty jest na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który nawet w przypadku stwierdzenia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 42 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy może, ale nie musi umorzyć należności. Innymi słowy odmowa umorzenia należności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (por. uchwała SN z 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285; uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 23 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2737/06, LEX 302417). Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona, Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. O tym, czy należności powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz właściwy w sprawie organ administracji publicznej, który może je umorzyć. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy, na gruncie którego orzekały organy administracyjne, został ustalony w sprawie prawidłowo. Analiza akt postępowania nie potwierdza aby zapadłe decyzje wydano w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego, charakteryzującego się brakiem staranności, które miałoby w konsekwencji doprowadzić do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez błędną interpretację zebranych dowodów. Organ dopełnił powinności: tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena zebranych w sprawie dowodów, w tym analiza materiałów obrazujących sytuację materialną skarżącego, znalazła swój wyraz w uzasadnieniu skarżonej decyzji i zdaniem Sądu jest ona zgodna z prawem. Argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad. Mając na uwadze zarówno stan faktyczny jak i stan prawny niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż organ w postępowaniu administracyjnym słusznie uznał, iż nie zachodzi żadna z obligatoryjnych przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, w szczególności w art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, to jest bark podstaw do istnienia uzasadnionego przypuszczenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności, bo praktycznie tylko ta z wymienionych w art. 42 ust 1 przesłanek mogła być w tej sprawie rozważana. Na koniec Sąd zauważa, iż odmowa umorzenia należności pieniężnej nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej – zobowiązany może więc występować o umorzenie należności tak długo, jak długo należności te istnieją (por. wyrok NSA z 18 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 398-399/99, LEX nr 40399). Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o finansach publicznych. Wnioskodawca będzie musiał jednak wykazać, iż w sprawie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, które uzasadniają ponowne złożenie wniosku. Wskazać także należy, iż od 1 stycznia 2010 r. zaczęła obowiązywać ustawa o finansach publicznych z 27 sierpnia 2009 r. (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), która zastąpiła dotychczas obowiązującą ustawę z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych. Przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2010 r. przyjęły liberalniejsze dla wnioskodawców kryteria do umorzenia wnioskowanych należności. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.