V SA/Wa 2820/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi D. A. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia (...) sierpnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], Generalny Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad odmówił D. A. umorzenia całości kary pieniężnej w kwocie 18.318,30 zł, nałożonej decyzją tego organu z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], za zajęcie pasa drogi. W uzasadnieniu wskazano, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki, które mogłyby uzasadniać uwzględnienie wniosku o umorzenie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy D. A. przywołał swoją trudną sytuację finansową podkreślając, że jest bezrobotny i pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy ze względu na zły stan zdrowia wymagają jego stałej opieki. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2016 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie o takiej treści organ w pierwszej kolejności powołał się na rozległy materiał dowodowy dotyczący w szczególności stanu zdrowia rodziców zobowiązanego. Następnie organ wskazał, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, małoletnim synem K. oraz rodzicami. Zobowiązany ani jego żona nie posiadają zatrudnienia. Pozostają na utrzymaniu rodziców, którzy ponoszą wszystkie wydatki związane z utrzymaniem domu, opłaty za media zakup żywności itp. Rodzice zobowiązanego mają problemy zdrowotne. Jego matka pobiera świadczenie przedemerytalne w wysokości 625,73 zł miesięcznie, a ojciec rentę z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 869,98 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, przedmiotów wartościowych. Jest właścicielem działki o pow. 0,37 ha wraz z zabudową o pow. 191 m2 . Posiada samochód marki Citroen Berlingo. Organ wskazał też, że rodzina wnioskodawcy ponosi wydatki na: podatek rolny 226,00 zł (opłata roczna), wodę ok. 30,00 zł, energię elektryczną ok. 170,00 zł, gaz ok. 50,00 zł, leki 108,00 zł (miesiąc luty 2016 r.). Następnie organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek określonych w art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Oceniając wystąpienie przesłanki zawartej w art. 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p. organ wskazał, że wzięto pod uwagę przedstawioną przez wnioskodawcę sytuację majątkową, życiową, lecz pomimo tego brak było podstaw do zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności, tj. ulgi najdalej idącej. Organ podkreślił, że sytuacja życiowa i majątkowa wnioskodawcy nie wskazuje, by w sposób trwały nie posiadał on możliwości płatniczych. Strona co prawda obecnie nie posiada zatrudnienia i pozostaje na utrzymaniu rodziców, ale usilnie poszukuje pracy i na pewno w niedługim czasie ją podejmie. Wnioskodawca posiada auto ciężarowe, jest właścicielem działki wraz z zabudową. Rodzice strony otrzymują stałe dochody, spłacają zaciągnięte zobowiązania. W związku z powyższym organ uznał, że nie występują po stronie wnioskodawcy takie okoliczności, które faktycznie mogłyby uzasadniać wniosek o umorzenie należności. Na koniec organ wskazał, że instytucja umarzania zobowiązania publicznego nie może stanowić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z nałożonej kary, tym bardziej, że przepisy ustawy o finansach publicznych przewidują inne możliwości złagodzenia warunków wykonania zobowiązania np. rozłożenie należności na raty, odroczenie terminów spłaty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] sierpnia 2016 r. podnosząc zarzuty naruszenia: - prawa materialnego, tj. art. 60 pkt 7, art. 61 ust. 1 pkt 5, art. 64 ust. 1 w związku z art. 55 i 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p. poprzez jego nie zastosowanie a w konsekwencji stwierdzenie, iż nie zachodzi ważny interes dłużnika, uzasadniający umorzenie w całości kary pieniężnej nałożonej na stronę decyzją administracyjną GDDKiA z dnia [...] grudnia 2015 r. w kwocie 18318,30 zł; - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez: a) ustalenie, że dłużnik posiada możliwości spłaty zadłużenia, b) w niedługim czasie podejmie zatrudnienie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Stosownie do prawidłowo przywołanych przez Generalnego Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w zaskarżonej decyzji przepisów ustawy o finansach publicznych właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 (w tym należności będącej przedmiotem niniejszego postępowania) poprzez umarzanie zobowiązań w całości albo w części, odroczenie ich spłaty lub rozłożenie na raty. Art. 56 ust. 1 u.f.p. (w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie) stanowi, że należności mogą być umarzane w całości, jeżeli: 1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł; 2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji; 5) zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Wyliczenie zawarte w art. 56 u.f.p. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których uprawniony organ ma prawo umorzenia zadłużenia. Zaistnienie którejkolwiek ze wskazanych przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 56 ust. 1 u.f.p. jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego" (posługuje się sformułowaniem "mogą być umarzane"), co oznacza, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który nawet w przypadku stwierdzenia istnienia którejkolwiek (lub kilku) z przesłanek wymienionych w art. 56 ust. 1 pkt 1 - 5 u.f.p. może, ale nie musi, umorzyć należności. Innymi słowy odmowa umorzenia należności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (patrz: uchwała SN z 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285; wyrok WSA w Warszawie z 23 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2737/06, LEX 302417). Zdaniem Sądu prawidłowe są wnioski organu wskazujące, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 56 ust. 1, pkt 1,2,4 u.f.p. Jak słusznie wskazał organ brak jest również dowodów uznania egzekucji za bezskuteczną, a zatem w sprawie nie została spełniona przesłanka z cytowanego art. 56 ust. 1 pkt 3 u.f.p. Zarzuty skargi dotyczą błędnego ustalenia przez organ, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu dłużnika, o której mowa w art. 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p. W ocenie Sądu stanowisko organu jest w tej kwestii prawidłowe, pomimo znacznego poziomu ogólności jakim cechuje się uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Sąd stwierdza bowiem, iż Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad dokładnie ustalił stan faktyczny sprawy. Analiza wniosku skarżącego w zakresie zastosowania art. 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p. była zaś wystarczająca. Organ ustalił, że skarżący jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy cierpią na liczne schorzenia i wymagają opieki. Jednocześnie organ zauważył jednak, że skarżący jest właścicielem samochodu Citroen Berlingo oraz działki o powierzchni 0,37 ha wraz z zabudową o powierzchni 191 m2. Wskazał ponadto, że nie można wykluczyć, iż skarżący w niedługim czasie znajdzie pracę. Zdaniem Sądu organ trafnie uznał, że przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa, życiowa nie daje podstaw do zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności, a więc ulgi najdalej idącej. Sytuacja wnioskodawcy nie wskazuje bowiem, by w sposób trwały nie posiadał on możliwości płatniczych. Skarżący jest osobą młodą – urodzoną w 1986 r. i nie ma przeszkód do podjęcia pracy. W ocenie Sądu przeszkody takiej nie stanowi w szczególności konieczność sprawowania opieki nad rodzicami, która według skarżącego może być wykonywana wyłącznie przez niego. Zaznaczyć bowiem należy, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 8 kwietnia 2016 r., podczas gdy dokumentacja lekarska dotycząca rodziców skarżącego sięga roku 2009 (w przypadku ojca) i 2013 (w przypadku matki). Wynika z tego, że przed nałożeniem kary za zajęcie pasa drogi, podnoszona przez skarżącego konieczność sprawowania opieki nad rodzicami nie kolidowała z wykonywaną przez niego pracą. W tej sytuacji organ słusznie uznał, że nie występują po stronie wnioskodawcy takie okoliczności, które faktycznie mogłyby uzasadniać wniosek o umorzenie należności oraz potwierdzać fakt, że skarżący nie jest w stanie ponieść konsekwencji finansowych wynikających z kary za zajęcie pasa drogi. Sąd zauważa jednakże, iż odmowa umorzenia należności pieniężnej nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej - zobowiązany może więc występować o umorzenie należności tak długo, jak długo należności te istnieją (wyrok NSA z 18 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 398-399/99). Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o finansach publicznych. Wnioskodawca będzie musiał jednak wykazać, iż w sprawie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, które uzasadniają ponowne złożenie wniosku. Wskazać też należy, że skarżący może ubiegać się o udzielenie innej ulgi w spłacie kary w postaci umorzenia jej w części, rozłożenia na raty, czy też odroczenia terminów spłaty. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.