V SA/Wa 2822/08

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. O. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... sierpnia 2008 r. Nr ... w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadne p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; W skardze na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego M. O. zawarł wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. W dniu 10 listopada 2008 r. (data nadania w placówce pocztowej) uzupełnił brak formalny wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF. W uzasadnieniu wniosku, jak i oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, iż nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych. Ma zasądzone alimenty na żonę i dziecko w kwocie ... zł netto miesięcznie. Potrąca je z pensji komornik. Po ich potrąceniu skarżący "na rękę" otrzymuje... zł. Dług u komornika narasta co miesiąc, gdyż zarobki są za małe do opłacenia alimentów i kosztów komorniczych. Skarżący nie posiada nieruchomości, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Z żoną ma zasądzoną rozdzielność majątkową i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżący wskazał również, iż od lat przewlekle choruje. Na leki wydaje około ... zł miesięcznie. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2009 r. wezwano go do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania i nadesłanie stosownych dokumentów. W piśmie z dnia 26 stycznia 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący oświadczył, iż mieszka w domu dzieci na podstawie umowy darowizny i dożywocia, nie pozostaje z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym. Od dnia 31 grudnia 2008 r. nie pracuje. Aby utrzymać się przy życiu zbiera surowce wtórne. Nie zna wydatków na prąd, wodę itp. bo to opłaca żona. Nie posiada żadnych oszczędności, majątku ruchomego ani nieruchomości. Będąc bezrobotnym nie ma środków na leki, żywność i ubranie. W załączeniu skarżący nadesłał m.in. Postanowienie Sądu Rejonowego o wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego- Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, kwity ze skupu surowców wtórnych z 2008 r., wyciąg z rachunku bankowego z 30.09.2008 i 31.10.2008 r., rachunki za leki na kwotę 183 zł, roczne obliczenie podatku od dochodu uzyskanego przez skarżącego w roku 2007 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, przyznane zostaje osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł (zgodnie z §2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał braku środków na pokrycie kosztów postępowania, zatem uiszczenie wpisu od skargi nie stanowi dla skarżącego bariery w dostępie do Sądu. Zauważyć należy, iż do końca 2008 r. skarżący pozostawał w stosunku zatrudnienia, z którego uzyskiwał dochody w kwocie brutto ponad ... zł. Roczny dochód skarżącego w 2007 r. wyniósł ... zł, a w 2008 r. ... zł. Od maja 2008 r. z ww. wynagrodzenia komornik celem zaspokojenia należności (alimentów) potrącał skarżącemu 60 % wynagrodzenia tj. ...zł. Wobec powyższego skarżącemu wypłacano wynagrodzenie w kwocie netto od ... do ...zł. Z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego wynika również iż od dnia 9 września 2008 r. do 31 października 2008 r. skarżący nie podejmował z rachunku żadnych środków pieniężnych celem zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb życiowych. Saldo rachunku na dzień 31 października 2008 r. wynosiło ... zł. Skarżący pomimo wezwania z dnia 13 stycznia 2009 r. nie nadesłał wyciągu wraz z saldem za okres ostatnich 6 miesięcy, w szczególności wskazującego aktualny stan środków zgromadzonych na rachunku. Ponadto zauważyć należy, iż żona skarżącego opłaca rachunki za prąd, wodę itp. zatem skarżący nie ponosi żadnych kosztów utrzymania miejsca zamieszkania. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, iż utrzymuje się on obecnie wyłącznie zbierając surowce wtórne zauważyć, należy iż nadesłane rachunki potwierdzają, iż trudnił się on zbieraniem tychże surowców już w 2008 r., nie potwierdzają natomiast wysokości obecnych dochodów. Zauważyć również należy, iż analizując sytuację majątkową strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy można uwzględnić wyłącznie jej wydatki bieżące i konieczne związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych, a zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy. W związku z powyższym bez wpływu na niniejsze orzeczenie pozostaje fakt wpisania podmiotu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, czy wystawione wobec niego liczne tytułu egzekucyjne. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.