V SA/Wa 2825/08
WyrokWSA w Warszawie2009-02-20
Skład orzekający: Beata Krajewska, Dorota Mydłowska, Małgorzata Rysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pobyt w obozie pracy przymusowej, który nie jest wymieniony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów wydanym na podstawie ustawy o kombatantach, może stanowić podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pobyt w obozie pracy przymusowej, który nie jest wymieniony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów wydanym na podstawie ustawy o kombatantach, nie stanowi represji w rozumieniu tej ustawy i nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Organ administracji prawidłowo oparł swoje ustalenia na informacjach uzyskanych z placówek naukowych (IPN, Muzeum G.), które konsekwentnie wykluczały możliwość pobytu skarżącego w obozie spełniającym wymogi ustawy.Stan faktyczny
Skarżący Z. K. domagał się przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w różnych obozach w latach 1944-1945. Organ administracji odmówił przyznania uprawnień, uznając, że wskazane przez skarżącego miejsca pobytu nie spełniają kryteriów represji w rozumieniu ustawy o kombatantach, w szczególności nie są wymienione w odpowiednim rozporządzeniu. Po wielokrotnych postępowaniach i uchyleniach decyzji przez WSA, organ ponownie odmówił przyznania uprawnień, opierając się na opiniach IPN i Muzeum G., które wykluczyły pobyt skarżącego w obozie koncentracyjnym lub jego podobozie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ... sierpnia 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę
Przedmiotem skargi z ... września 2008r. wniesionej przez Z. K. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z ... sierpnia 2008r. Nr DO ..., utrzymująca w mocy decyzję własną z ... września 2005 r. o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozach w [...].
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
wnioskiem z ... sierpnia 2005 r. Z. K. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Jako represje, jakim był poddany, wskazał:
... sierpnia 1944r. - ...sierpnia 1944r. Powstanie Warszawskie, obóz P.;
... sierpnia 1944r.- ... sierpnia 1944r. pobyt w obozie w O.( G.);
... września 1944r. -... września 1944r. pobyt w obozie G., podobozie G.;
... października 1944r. -kwiecień 1945r. obozy [...];
Decyzją z ... września 2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c oraz art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) odmówił przyznania stronie uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zgodnie z art. 8 ust 1 ustawy o kombatantach Prezes Rady Ministrów, na wniosek Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, określi, w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa , a także więzienia NKWD lub będące pod nadzorem NKWD , w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości oraz obozy o których mowa w art 3 pkt 2 i art 4 ust 1 pkt 1 lit a), b) i lit c) oraz w pkt 3.
Na podstawie powyższego przepisu Prezes Rady Ministrów wydał w dniu 20 września 2001r. rozporządzenie w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz. U z 2001r. Nr 106, poz. 1154). Kierownik Urzędu wskazał, iż wnioskowany przez stronę obóz nie został wymieniony we wspomnianym rozporządzeniu ani - jak wynika z dostępnych urzędowi materiałów oraz dokumentów nie był obozem karnym lub wychowawczym, o których mowa w § 5 pkt 2 i 3 powyższego rozporządzenia.
W związku z tym organ uznał, że wnioskowana represja nie jest represją w rozumieniu cyt. ustawy o kombatantach, a w szczególności nie jest represją w rozumieniu art 4 ust 1 pkt 1 lit a, b, lub c.
Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, podnosząc, że przebywał w obozie w G., który stanowił podobóz obozu koncentracyjnego w G.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy w dniu ... stycznia 2006 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję, którą w oparciu o art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrzymał w mocy decyzję własną z ... września 2005 r. o odmowie przyznania stronie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, iż wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, po czym przedstawił przebieg sprawy i poczynione w jego trakcie ustalenia faktyczne. Wskazał, iż brat wnioskodawcy, z którym, jak wynika z oświadczeń strony, przebywali razem w czasie wojny, posiada uprawnienia z tytułu świadczenia pieniężnego przewidzianego dla osób deportowanych do pracy przymusowej ( przyznane decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z dnia ... kwietnia 2000r). W jego aktach administracyjnych znajduje się zapis dotyczący pobytu w G. - ....1944 - ....1944 r., G. - praca w polu razem z matką i bratem, umieszczenie w obozie pracy, w tym obóz przejściowy w G.. Wywiezienie do pracy przymusowej jak również pobyt w obozie pracy, nie jest represją w rozumieniu ustawy o kombatantach i nie może zostać potraktowane, jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. Zainteresowany decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z dnia ... sierpnia 2005r. uzyskał uprawnienia do świadczenia pieniężnego.
Wyrokiem z dnia 7 września 2006r. wydanym w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 394/06, na skutek wniesienia skargi przez wnioskodawcę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję zasądzając od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podzielił w stanowisko Kierownika Urzędu, iż uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobom deportowanym do pracy przymusowej i przebywającym w obozach pracy, które nie spełniają jednak wymogów określonych w art. 4 ust 1 lit a, b, lub c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Wskazał, że wymogi takie spełnia tylko pobyt w obozach i miejscach odosobnienia wymienionych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów wydanym na podstawie art 8 ust 1 pkt 2 cyt. ustawy o kombatantach. Dalej Sąd wskazał, że w rozporządzeniu tym nie są wymienione obozy w żadnej z miejscowości, w których skarżący przebywał, z wyjątkiem Z.( G.), w którym znajdował się podobóz K. Tym samym dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ma ustalenie czy Z. K. podczas pobytu w G. przebywał w podobozie K. W tym zakresie w toku postępowania przed organem administracji Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż pismo IPN z dnia ... stycznia 2005r., w oparciu o które Kierownik Urzędu wywiódł, że wnioskodawca nie mógł przebywać w podobozie obozu koncentracyjnego, gdyż do podobozu można było trafić tylko przez obóz macierzysty, dotyczy nie tylko innej osoby ale też innego obozu ( B.). Wskazując na dalsze postępowanie organu, Sąd wskazał, iż winien on przy użyciu wszelkich dostępnych środków dowodowych przewidzianych w k.p.a. ustalić, czy Z. K. przebywał w podobozie, K. w G. W tym zakresie Sąd uznał za celowe zwrócenie się do IPN o wyjaśnienie, kto i w jaki sposób trafiał do podobozów K.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia ... marca 2007r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponownie utrzymał w mocy decyzję własną z... września 2005 r. o odmowie przyznania stronie uprawnień kombatanckich.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wykonując zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zwrócił się do Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN z prośbą o udzielenie opinii, na podstawie dostępnej wiedzy i dokumentacji zebranej w sprawie, czy zainteresowany mógł przebywać w obozie w G. - podobozie K. W odpowiedzi G. IPN poinformowała , iż [...].
Wobec wykluczenia przez IPN możliwości pobytu strony w obozie G. - podobozie obozu koncentracyjnego G., organ uznał, że do strony nie ma zastosowania treść przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a-c ustawy o kombatantach.
Rozpatrując skargę na powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z ... marca 2007r. wyrokiem z 19 listopada 2007r. w sprawie o sygn. akt VSA/Wa 1631/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż organ administracji, mimo wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia 7 września 2006r. w sprawie sygn. akt VSA/Wa 394/06 nie wyjaśnił dostatecznie sprawy, czym naruszył normę art. 77 k.p.a. W cyt. wyżej wyroku Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu winien wyjaśnić - przy użyciu wszelkich środków dowodowych przewidzianych w k.p.a. czy wnioskodawca przebywał w podobozie K.
Sąd podniósł, iż organ administracji publicznej wydając zaskarżoną decyzję jedynie w oparciu o opinię IPN, bez rozważenia pozostałych dowodów, stanowi naruszenie zasady postępowania administracyjnego, określonych w art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 §1 i 3 k.p.a. Sąd podkreślił, iż Prezes IPN Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie jest uprawniony do wskazywania osób uprawnionych do świadczeń z ustawy o kombatantach, a jedynie do wyrażenia opinii o faktach historycznych. Zatem wydana przez niego opinia, jak każdy inny dowód podlega kontroli i ocenie organu orzekającego w konkretnej sprawie.
Sąd wskazał, że ustalając zasadność wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy organ, mając na uwadze opinię IPN dokona ustaleń także w oparciu o przedłożone przez stronę dowody, w postaci zeznań świadków, a także dokumenty znajdujące się w aktach sprawy brata wnioskodawcy M. K. o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Wyjaśni uprzednio przyjętą przez Kierownika Urzędu okoliczność pobytu skarżącego w G. w tzw. "obozie przejściowym" w sytuacji, gdy jak wynika z pisma IPN G., w wykazie obozów opracowanym przez Międzynarodową Służbę Poszukiwawczą ITS Arlosen, nie figuruje jako miejscowość, gdzie były inne obozy poza A. ( k ... akt adm.). Pomocne przy tym, w ocenie Sądu, mogą okazać się informacje uzyskane przez skarżącego z Międzynarodowego Biura Poszukiwań Bad Arlosen, które dołączył do skargi.
Jednocześnie sąd nie uznał za zasadne pozostałych zarzutów skargi stwierdził, że słuszne jest stanowisko organu odmawiające uznania za represję w rozumieniu ustawy o kombatantach podnoszonego przez skarżącego pobytu w obozach w pozostałych miejscowościach wymienionych we wniosku.
Ponownie rozpatrując sprawę, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, przesłuchując świadków K. Z. oraz M. K. - brata strony, ponadto przeprowadził dowody z dokumentów - pisma Międzynarodowego Biura Poszukiwań w Arolsen ( złożone w tłumaczeniu na język polski przez skarżącego k ... akt admin.); pisma muzeum G. z ... lipca 2008r. dotyczącego podobozu w G., ruchu więźniów przenoszonych między podobozami lub odsyłanymi do innych obozów koncentracyjnych, a także funkcjonujących na terenie miasta G. obozów pracy przymusowej oraz komand roboczych S. [...]); pisma IPN z ... lipca 2008r., dotyczącego charakteru funkcjonujących w Z. w czasie wojny obozów hitlerowskich przy ulicy [...]., które nie były obozami koncentracyjnymi, ani takimi miejscami odosobnienia, w których osoby osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, lub w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny ( k ... akt admin.); dokumentów znajdujących się aktach sprawy brata skarżącego - M. K., który przebywał w czasie wojny razem ze skarżącym i który decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uzyskał uprawnienie do świadczenia pieniężnego w związku z wykonywaniem pracy przymusowej ( k ...).
Zaskarżoną decyzją z dnia ... sierpnia 2008r. nr ... utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ....09.2005r. nr ...
W pierwszej części uzasadnienia decyzji przytoczył treść art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a w dalszej kolejności wyjaśnił, iż wykonując zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zwrócił się do Muzeum G. w R. o udzielenie informacji (opinii), czy w obozie w G.- podobozie K. przebywały osoby, które trafiły do niego bezpośrednio, oraz czy więźniowie byli następnie kierowani do pracy przymusowej. Uzyskując w tym zakresie niezbędne informacje, Kierownik Urzędu wskazał, iż w G. funkcjonowała filia K., do której transporty więźniów trafiały tylko z głównych obozów koncentracyjnych. Do podobozu w G. nie kierowano rodzin z dziećmi i nie zdarzało się, aby więźniowie A. byli odesłani do dyspozycji A.
Z kolei pismo KŚZpNP Instytutu Pamięci Narodowej z ....07.2008r. wskazywało, że obozy pracy przeznaczone dla Polaków, znajdujące się w czasie wojny w Z. nie spełniają przesłanek przepisu art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a- c ustawy o kombatantach.
Następnie odnosząc się do poszczególnych zarzutów strony wskazał:
jak wynika z opinii Muzeum G.( korespondującej z opinią IPN z ....12.2006r.) do obozu w G. transporty więźniów trafiały tylko z głównych obozów koncentracyjnych, nieznane są przypadki bezpośredniego skierowania do podobozu w G. tym samym bezzasadny jest zarzut strony, iż nie trzeba wykazywać okoliczności bycia więźniem obozu głównego, aby wykazać bycie więźniem podobozu;
twierdzenie strony, iż brak jest odnotowania w kartotekach obozowych jego imienia było spowodowane tym, że zazwyczaj odnotowywano imię matki oraz liczbę dzieci z nią przybyłych, również nie może odnieść skutku, gdyż Muzeum w G. poinformowało organ, iż w podobozie w G. nie przebywały żadne dzieci;
nie ma uzasadnienia także kolejne twierdzenie strony, iż brak rejestracji wynikał z masowych transportów kobiet i dzieci po Powstaniu Warszawskim, gdyż do podobozu w G. z trafiały wyłącznie dorosłe osoby narodowości żydowskiej.
Ponadto organ odniósł się do przeprowadzonego dowodu z zeznań świadków tj. M. K. oraz K. Z., stwierdził, iż wskazują one, że co prawda świadkowie przebywali ze stroną w obozie w G. jednakże żaden ze świadków nie podał, iż był to podobóz G. Opis zdarzeń natomiast w ocenie organu, wskazuje, iż był to jeden z obozów pracy przymusowej znajdujący się w G. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powołując się na wyrok WSA z dnia 19.11.2007r. podniósł, iż okoliczność pobytu w punktach zbornych dla osób deportowanych do pracy przymusowej, czy w tzw. obozach mieszkalnych, nie jest represją w rozumieniu ustawy o kombatantach i nie może zostać potraktowana, jako działalność kombatancka, ani równorzędna z tą działalnością.
W skardze na powyższą decyzję Z. K. wniósł o "uznanie decyzji Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych za podjętą niezgodnie z zaleceniami wyroków Sądu Administracyjnego z dnia 07.09.2006r. oraz z dnia 19.11.2007r. i przepisami k.p.a."
W ocenie skarżącego decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ....08.2008r., jest niezgodna z zebranym materiałem dowodowym. Po pierwsze pismo z ....02. 2008r. z Muzeum w G. informuje o braku jego nazwiska w odtwarzanej kartotece tego obozu, z czego wynika, że nie jest to kartoteka oryginalna, ponadto skarżący nigdy nie twierdził, że przebywał w K. Po drugie informacje podane w piśmie Muzeum G. z dnia ....07.2008r., budzą zastrzeżenia, gdyż są one sprzeczne z informacjami z pism IPN z ....01.2006r. i ....12.2006r. oraz pismem Międzynarodowego Biura Poszukiwań ITS Arolsen z dnia ....09.2007r. Muzeum G. powinno ustosunkować się do nich i wyjaśnić te sprzeczności, czego nie dokonano. Jeśli natomiast chodzi o pisma IPN, to dopiero w trzecim piśmie z ....07.2008r. potwierdzono istnienie obozów pracy przymusowej w G., we wcześniejszych pismach IPN stwierdził brak innych obozów oprócz obozu A. będącego podobozem obozu K.
Ponadto z pisma ITS Arolsen wynika, że w G. istniał obóz A. do którego przybywały transporty kobiet z Warszawy z Powstania Warszawskiego w ilości ok. 3000 osób w sierpniu i wrześniu 1944r. Kobiety te były rozsyłane do filii obozu G. lub wysyłane do obozów pracy prawdopodobnie podległym urzędowi pracy. Powołane wyżej pismo ITS Arolsen nie potwierdza istnienia obozów pracy przymusowej w G.
Mając na uwadze informacje z pism Muzeum G. , IPN oraz ITS Arolsen, można, w ocenie skarżącego, stwierdzić duże rozbieżności dotyczące obozów w G. i R., zaś w zaskarżonej decyzji Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych brak jest ustosunkowania się do informacji ITS Arolsen. Bezkrytyczne natomiast przyjęcie cięgle zmienianych informacji IPN i Muzeum G. nie daje podstawy do wydania negatywnej decyzji oraz nie stanowi spełnienia zaleceń wyroków sądowych. Brak jest ponadto informacji, czy przedstawione przez IPN i Muzeum G. fakty dotyczą mieszkańców Warszawy z Powstania Warszawskiego oraz transportów z Warszawy w miesiącach sierpień-wrzesień 1944r.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie, w dniu 20 lutego 2009r. skarżący Z. K. do zarzutów skargi dodał, iż relacja z zeznań brata, jako świadka, zawarta w uzasadnieniu decyzji i w odpowiedzi na skargę nie odpowiada ich rzeczywistej treści. Podniósł, iż jego brat w swoich zeznaniach opisał obóz w G., jako miejsce, w którym nie było możliwości poruszania się i wykonywania pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Mając na względzie powyższe, sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności.
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
W tym kontekście Sąd zauważa, iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem analizy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który to Sąd w wyrokach z dnia 7 września 2006r. i 19 listopada 2007r. i uchylając decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazał dalszy tok postępowania, czym organ na mocy art. 153 p.p.s.a. był związany.
Należy podkreślić, iż wobec braku niewątpliwego dowodu poświadczającego pobyt skarżącego w obozie w Z. (A.) - będącego podobozem obozu koncentracyjnego w G., takiego jak np. odpis z kartoteki obozowej, wcześniej rozpoznające sprawę sądy wskazały na konieczność prowadzenia postępowania dowodowego przy pomocy wszelkich możliwych i dostępnych środków dowodowych. Po uchyleniu decyzji wyrokiem WSA z 19 listopada 2007r. organ, zgodnie z wytycznymi przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe - przesłuchał wskazanych przez sąd świadków, uzyskał też dodatkowe informacje z Muzeum G. i IPN.
Jednoznaczne i konsekwentne było stanowisko IPN, iż niemożliwy był pobyt strony w G. - podobozie obozu koncentracyjnego w G., jeśli strona wcześniej nie "przeszła" przez obóz główny w G.. W zaskarżonej decyzji organ wskazał, że z tą informacja zawartą w piśmie IPN z dnia ....12.2006r. koresponduje informacja uzyskana z Muzeum G., iż do obozu w G. transport więźniów trafiały tylko z głównych obozów koncentracyjnych, nieznane były przypadki bezpośredniego skierowania do podobozu w G. Organ wskazując na niepodobieństwo przebywania strony we wnioskowanym obozie podkreślił również, iż z uzyskanej informacji wynika ponadto, że do podobozu w G. trafiały wyłącznie osoby dorosłe narodowości żydowskiej, w podobozie tym nie przebywały żadne dzieci. Analizując twierdzenia skarżącego prezentowane w toku postępowania, w tym jego losy po powstaniu, z których wynika jednoznacznie, iż był deportowany z rodzicami na tereny III Rzeszy do pracy przymusowej, organ wskazał, że nieprawdopodobny jest jego pobyt w obozie koncentracyjnym także i z tej przyczyny, iż osoby przebywające w obozie koncentracyjnym nie były przekazywane do dyspozycji A. ( urząd pracy).
Zdaniem sądu nie można tym konkluzjom organu zarzucić dowolności w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego - ówczesny Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oparł się na informacjach uzyskanych z placówek o charakterze naukowym, mających statutowo gromadzić materiały historyczne, dokumentację i inne dowody oraz opracowywać je naukowo. Organ uzyskane z IPN i Muzeum G. informacje skonfrontował w pierwszej kolejności z twierdzeniami samej strony oraz zeznaniami świadków. Sam skarżący nigdy nie twierdził, aby przed pobytem w G. przebywał w obozie w G. , co jednoznacznie potwierdził w skardze. Ta okoliczność wskazuje, zatem także na prawidłowość dokonanych przez organ ustaleń. Nie bez znaczenia był także fakt, że zarówno jeden ze świadków - brat skarżącego, jak i sam skarżący ubiegali się wcześniej nie o uprawnienia kombatanckie, lecz o świadczenie pieniężne z tytułu pracy przymusowej i takie świadczenie na mocy ostatecznych decyzji uzyskali.
Z. K. kwestionował w skardze spójność informacji zawartych w pismach Muzeum oraz IPN, a także kolejnych pismach samego IPN. Sąd takich istotnych dla sprawy, a przede wszystkim dla poczynionych przez organ ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprzeczności, się nie dopatrzył.
W szczególności skarżący podniósł, że w pierwszym piśmie IPN wskazano, że w G. nie istniały inne obozy oprócz A. , podobozu K. Należy zważyć, iż pismo IPN z dnia ....01.2006r., kierowane do skarżącego, stanowiło odpowiedź na jego zapytanie, dotyczące obozów koncentracyjnych lub innych obozów, w których osoby osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, spełniających warunki z art. 3 pkt. 2 i art. 4 pkt.1 poz. 1b i 2 ustawy o kombatantach. Takich obozów ( oprócz A.) w Z. nie było i żadna z później uzyskanych informacji tego nie podważa. Fakt, iż w Z. znajdowały się obozy pracy przymusowej oraz komanda robocze obozu jeńców wojennych ( S. ...) w żaden sposób nie wpływa na sytuację skarżącego, gdyż nie należą one do obozów wymienionych w ustawie o kombatantach i wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 20 września 2001r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz.U. Nr 106, poz. 1154 ze zm.), zatem pobyt w nich nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Nie jest też zgodne z prawdą twierdzenie skarżącego zawarte w skardze, iż pismo ITS Arolsen, nie potwierdza istnienia obozów pracy przymusowej w G. Pismo Międzynarodowego Biura Poszukiwań w Arolsen z dnia ... września 2007r., z którego organ przeprowadził dowód ( k ... akt admin.), wskazuje na str. ... - dół strony - na istniejący w Z. obóz jeńców wojennych S. ... oraz komanda robocze, w ramach których jeńcy pracowali w zakładach W. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, iż Międzynarodowe Biuro Poszukiwań na początku pisma wskazuje, iż informacji udziela na podstawie "pozostających do naszej dyspozycji niepełnych zbiorów archiwalnych".
Nie podważa również ustaleń organu o niepodobieństwie pobytu skarżącego w A. wskazywanie przez niego, na zawarte w piśmie Arolsen informacje, jakoby do tego obozu bezpośrednio przybywały transporty kobiet z Powstania Warszawskiego w sierpniu i wrześniu 1944r. Należy podnieść, iż i to twierdzenie Z. K. nie ma oparcia w treści pisma, na które się powołuje. Fragment o transportach kobiet z Powstania Warszawskiego jest poprzedzony akapitem :- Ponadto chcieliśmy zacytować fragmenty wykonanego dla potrzeb wewnętrznych tłumaczenia publikacji M. M. "G.. Obóz koncentracyjny na Ś." wydanej w Warszawie ,1967r.: "Masowe transporty kobiet przybyły w sierpniu i we wrześniu 1944r. Były to transporty mieszane mieszkańców Warszawy, liczące około 3000 osób, ewakuowanych po powstaniu warszawskim. Kobiety rozsyłane były dość szybko, czasami już po kilku godzinach, do specjalistycznych komand filialnych dla kobiet, względnie do obozów pracy, nie było możliwości nawiązania kontaktu z tymi kobietami." -( K ... akt admin.). Wynika z tego po pierwsze, iż cytowany fragment dotyczy obozu głównego w G., a nie jego filii, w G., co potwierdza ustalenia organu, iż aby znaleźć się w podobozie obozu głównego trzeba było "przejść" najpierw przez obóz główny. Ponadto cytowana w piśmie informacja zawarta w publikacji potwierdza także ustalenia dotyczące nieprzetrzymywania w A. dzieci, a wyłącznie osób dorosłych. Cytowany fragment jednoznacznie wskazuje na transporty osób dorosłych - kobiet bez dzieci.
Ostatecznie należy, więc stwierdzić, że będących podstawą ustaleń organu kolejnych pism IPN i Muzeum G. i zawartych w nich informacji, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie można uznać za wewnętrznie sprzeczne czy niewiarygodne. Skonfrontowanie tych informacji z twierdzeniami skarżącego i świadków, dla oceny wiarygodności osobowych środków dowodowych, nie narusza zaś art. 7, 77 i 80 k.p.a.
W tym miejscu należy odnieść się do pozostałych zarzutów skarżącego, które jakkolwiek zasadne, to nie mogły odnieść skutku w postaci uchylenia decyzji, gdyż dotyczyły uchybień procesowych, które nie miały wpływu na wynik sprawy.
Po pierwsze ma rację skarżący, kiedy na rozprawie zwrócił uwagę na błędne przytoczenie w zaskarżonej decyzji fragmentu zeznań brata, który wbrew cytowanemu fragmentowi nie potwierdził, iż w G. rodzina pracowała na roli. Sąd stwierdza, iż cytowany na str.2 uzasadnienia decyzji fragment zeznań M. K. dotyczy pobytu w G., a nie G., co zapewne zostało spowodowane nieczytelnie zapisaną nazwą miejscowości w ręcznie sporządzonym protokole z zeznań świadków. Zdaniem sądu uchybienie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, gdyż organ przy wydawaniu decyzji nie oparł się wyłącznie na zakwestionowanym fragmencie zeznań lecz wziął pod uwagę inne dowody, a zakwestionowany fragment przytoczył na końcu, tylko dla umocnienia swojego stanowiska.
Ma również rację skarżący, wskazując, iż organ, wbrew zaleceniom, nie odniósł się do pisma ITS Arolsen. Formalnie rzecz biorąc w zaskarżonej decyzji, brak jest takiego ustosunkowania, jednak zdaniem sądu i to uchybienie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Organ przeprowadził dowód z tego dokumentu, ponadto zwrócił się o dodatkowe informacje do IPN i Muzeum G. , a wyniki tego postępowania dowodowego opisał wyczerpująco w uzasadnieniu decyzji. Jak wyżej wskazano, informacje będące podstawą ustaleń zaskarżonej decyzji uzyskane, zarówno w wyniku uzupełniającego postępowania dowodowego, jak i w toku całego postępowania, nie stoją w sprzeczności z informacjami zawartymi w piśmie Arolsen, a wręcz je potwierdzają, zatem formalne nieodniesienie się do tego pisma nie mogło wpłynąć na treść decyzji.
Z wyżej wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło