V SA/Wa 2830/10

WyrokWSA w Warszawie2011-06-29

Skład orzekający: Krystyna Madalińska - Urbaniak, Irena Jakubiec - Kudiura, Jarosław Stopczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wydać merytoryczną decyzję w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich, jeśli wcześniej zapadła ostateczna decyzja odmawiająca przyznania tych uprawnień, a nowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony, który organ zakwalifikował jako żądanie nadania uprawnień?
Ratio decidendi
Wydanie merytorycznej decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich było niedopuszczalne, ponieważ wcześniej zapadła już ostateczna decyzja w tej samej sprawie. Zasada trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.) wyklucza możliwość ponownego merytorycznego rozstrzygania kwestii już rozstrzygniętych ostateczną decyzją, nawet jeśli nowe postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony. W takiej sytuacji właściwym rozstrzygnięciem jest umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości (art. 105 § 1 k.p.a.).
Stan faktyczny
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił T.W. przyznania uprawnień kombatanckich, utrzymując w mocy swoją wcześniejszą decyzję. T.W. wielokrotnie ubiegał się o przyznanie tych uprawnień, powołując się na służbę w Armii Ludowej, mimo że wcześniej został pozbawiony uprawnień kombatanckich z innego tytułu. Organ wielokrotnie odmawiał przyznania uprawnień, umarzał postępowania lub utrzymywał w mocy wcześniejsze decyzje, wskazując na brak dostatecznych dowodów i ostateczność poprzednich rozstrzygnięć. T.W. zaskarżył ostatnią decyzję odmowną, domagając się przyznania uprawnień.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, stwierdzając, że nie podlegają one wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant - st. sekr. sąd. Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi T.W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z [...].09.2010r.; 2. stwierdza, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania T.W. uprawnień kombatanckich . Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym : Decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...].03.2000 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...].11,2000 r., Kierownik Urzędu pozbawił zainteresowanego uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem ZW ZBoWiD w S. z tytułu utrwalania władzy ludowej okresie od [...].02.1945 r. do [...].09.1945 r. w ramach służby w Milicji Obywatelskiej. W dniu [...] lipca 2002 r. T.W. złożył do organu pismo, w którym powoływał się na służbę w Armii Ludowej w latach 1943-1944 i przedstawił jako dowód zeznania dwóch świadków : H.S. i F.S.. Po ostatecznym sprecyzowaniu pisma , zostało ono zakwalifikowane jako wniosek o wznowienie postępowania , Kierownik Urzędu postanowieniem z dnia [...] marca 2003 r. wznowił postępowanie, a następnie decyzją z [...] maja 2003 r. odmówił uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2000 r. o utrzymaniu w mocy decyzji własnej nr [...] z dnia [...] marca 2000r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Decyzja ta, zaskarżona wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, została utrzymana w mocy przez decyzję z [...] września 2003 r. , zaś po jej zaskarżeniu do sądu administracyjnego ostatecznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lipca 2005 r. oddalił skargę. W dniu [...] października 2007 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów wpłynęło kolejne pismo T.W. z prośbą o nadanie uprawnień kombatanckich. Powołał się w nim na służbę w Armii Krajowej , co potwierdzić miało trzech świadków , członków AK z którymi współpracował. Pismo zostało zakwalifikowane jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 k.p.a. Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów odmówił uchylenia decyzji własnej z [...].11.2000 r. Decyzje tę organ utrzymał w mocy decyzją z [...] czerwca 2008 r. wydaną w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Następny wniosek strony o nadanie uprawnień kombatanckich wpłynął do organu w maju 2009 r. Został on zakwalifikowany jako kolejny wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art.154 k.p.a. i decyzją z 7 lipca 2009 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , powołując się na art. 105 § 1 oraz 235 k.p.a. umorzył postępowanie w tej sprawie. Rozstrzygnięcie to zostało następnie utrzymane w mocy przez organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. , zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 stycznia 2010 r. oddalił skargę T.W.. W dniu [...] marca 2010 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów wpłynął kolejny wniosek strony o nadanie uprawnień kombatanckich. W piśmie skarżący po raz kolejny powołał się na służbę w Armii Ludowej w latach 1943-1944 . Do wniosku dołączył po raz kolejny kserokopie zeznań trzech świadków : F.S. złożone dnia [...].01.2001 r., H.S. złożone dnia [...].01.2001 r. oraz K.E. złożone dnia [...] listopada 2003 r. Pismem z dnia [...] marca 2010 r. organ poinformował skarżącego, iż sprawa uprawnień kombatanckich była już wielokrotnie rozpatrywana przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Była także poddana kontroli sądowej i – zdaniem organu – w obowiązującym stanie prawnym brak jest możliwości zmiany stanowiska organu w kwestii uprawnień kombatanckich. Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. T.W. poinformował organ, iż pismo z [...] marca 2010 r. było wnioskiem o nadanie uprawnień kombatanckich, nie zaś wnioskiem o zmianę dotychczasowego stanowiska Urzędu w tym przedmiocie . Stanowisko to podtrzymał w kolejnym piśmie – z [...] sierpnia 2010 r. Decyzją z [...] września 2010 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania T.W. uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Ludowej . W uzasadnieniu wskazał, iż strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów, iż zachodzą w jej sprawie przesłanki określone w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dn. 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz.371 z późn. zm.). Decyzją z [...].10.2010 r., wydaną w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Kierownik Urzędu utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że okoliczności na które powołuje się strona – m.in. oświadczenia świadków – były już brane pod uwagę w uprzednio prowadzonych postępowaniach. Dalej organ podkreślił, że analizując całość zgromadzonych akt administracyjnych - m.in.. deklarację ZBoWiD, akta osobowe z PKMO w S. — nie dal wiary twierdzeniom strony, bowiem kwestia przynależności zainteresowanego do AL. została podniesiona dopiero podczas trwania postępowania weryfikacyjnego, gdy zainteresowany stał w obliczu utraty dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Organ powołał się także na to, że w toku poprzednio prowadzonych postępowań decyzje były przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak też Wojewódzki Sąd Administracyjny . Dalej wyjaśnił, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm. ) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia i z tego też względu organ nie mógł zaprezentować odmiennej od wyrażonej przez Sąd oceny prawnej w aktualnym stanie faktycznym i prawnym. Od powyższego rozstrzygnięcia T.W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania mu uprawnień kombatanckich. Nie zgodził się z twierdzeniami organu, że nie udowodnił swojej działalności w AL w czasie wojny. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje : Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie jego zgodności z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., stosownie do którego Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem gdy dotknięta ona jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Badając w powyższym zakresie poprawność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że jest ona wadliwa aczkolwiek nie z powodów wymienionych w skardze. Art. 16 § 1 k.p.a. statuuje zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. W sprawie niniejszej jest rzeczą bezsporną, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich. W toku tamtego postępowania była badana kwestia czy skarżący spełnia wymogi określone w art.1 ust 2 ustawy o kombatantach. Oznacza to , że zakres badania i przesłanki orzekania w tamtej sprawie pokrywały się z przesłankami badanymi w sprawie niniejszej. Należy też przypomnieć, że w stosunku do powyższej decyzji były dwukrotnie prowadzone postępowania nadzwyczajne – w trybie wznowienia postępowania oraz w trybie przewidzianym w art. 154 § 1 k.p.a. W toku tych postępowań skarżący powołał się na walkę w ramach struktur Armii Ludowej w latach 1943-1944 i przedstawił na powyższą okoliczność takie same dowody jak w sprawie niniejszej. W sprawie niniejszej, składając po raz kolejny wniosek o nadanie uprawnień kombatanckich sprecyzował swoje żądanie jako nowy wniosek i stanowisko to jest dla organu wiążące. Stosownie bowiem do treści art. 61 § 1 K.p.a., żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (wyrok NSA z dnia 26 lipca 2006 r. II OSK 1004/05, LEX nr 266429). Jednak postępowanie to nie może skończyć się wydaniem decyzji merytorycznej właśnie z uwagi na wyżej wspomnianą zasadę trwałości decyzji administracyjnej. Należy też przypomnieć, że jest to podstawa do stwierdzenia nieważności takiej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Postępowanie to winno więc zostać umorzone z powodu jego bezprzedmiotowości na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W sprawie w wyżej przedstawionym stanie faktycznym i prawnym wydanie decyzji merytorycznej było niedopuszczalne. W ocenie Sądu stwierdzone powyżej opisane nieprawidłowości, należy kwalifikować jako mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło