V SA/Wa 2832/07

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i doradcy podatkowego. Wyrokiem z dnia 18 lutego 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2007r. W. B. składając wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 10 marca 2008 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i dwójką uczących się dzieci, utrzymuje się z dochodów ze świadczenia rentowego w wysokości 625 złotych oraz z dochodów żony z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1500 złotych. Ponadto wskazał, iż jest posiadaczem dwóch domów drewnianych o powierzchni każdy po 120 m2, gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,76 ha. Oświadczył, iż innego majątku w postaci oszczędności i przedmiotów wartościowych nie posiada. Wyjaśnił również, że od 10 roku życia jest osobą niepełnosprawną oraz, że obecnie spłaca kredyty. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z 20 marca 2008 r. wezwano zainteresowanego do złożenia dokumentów oraz dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy 26 marca 2008 r. (potwierdzenie doręczenia, k. 56 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie nie złożył on dodatkowego oświadczenia zgodnie z powyższym zarządzeniem. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata i doradcy podatkowego. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przedmiotem skargi W. B. była decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, zatem skarżący jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co oznacza że koszty te obciążają budżet państwa, a jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Zauważyć należy, iż skarżący nie był wzywany do uiszczenia wpisu od skargi. W związku z tym, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy, która pozwalałaby umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia z mocy ustawy z obowiązku ich ponoszenia, postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 262 ustawy p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. - ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF z 10 marca 2007 r., było niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do wyjaśnienia rozbieżności wynikających z akt administracyjnych i oświadczeń z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, uznać należy, iż nie wykazał on, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na marginesie należy zauważyć, iż wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego nie mógł również zostać pozytywnie rozstrzygnięty ponieważ zgodnie z przepisem art. 35 p.p.s.a. w związku z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. z 2002r., Nr 9, poz. 86 z późn. zm.) doradca podatkowy uprawniony jest do występowania w charakterze pełnomocnika w postępowaniu w zakresie sądowej kontroli decyzji administracyjnych wyłącznie w sprawach dotyczących obowiązków podatkowych. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowego nie jest sprawa dotycząca obowiązku podatkowego. Dlatego też, pełnomocnikiem skarżącego w przedmiotowym postępowaniu sądowym nie mógł być doradca podatkowy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.