V SA/Wa 2832/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Tomasz Zawiślak po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu F. Sp. z o.o. w O. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 stycznia 2017 r. o sygn. akt V SA/Wa 2832/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości w sprawie ze skargi F. Sp. z o.o. w O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia ... sierpnia 2016 r. nr ... w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 stycznia 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2832/16 W skardze F. sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej "skarżąca", "strona") zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w całości. Zarządzeniem z dnia ... listopada 2016 r. Sąd wezwał stronę do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu PPPr. We wniosku sporządzonym na formularzu PPPr w dniu ... listopada 2016 r. skarżąca wystąpiła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi ... zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi ... zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła ... zł. Skarżąca wskazała, iż nie posiada rachunku bankowego. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Spółka nie posiada środków pieniężnych, ani środków trwałych, które mogłaby spieniężyć. Posiadane automaty do gier zostały zajęte przez urzędy celne, co uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej, a w efekcie zarobkowania. Spółka nie posiada zdolności kredytowej, a jedyny wspólnik odmówił jej dokapitalizowania. Wskazano nadto, że trudności finansowe Spółki mają charakter trwały, istnieją od dłuższego czasu, co uniemożliwiło poczynienie oszczędności na poczet ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. Zarządzeniem z ... grudnia 2016 r. wezwano skarżącą do złożenia dodatkowego oświadczenie poprzez nadesłanie określonych dokumentów finansowych. Pismo sporządzone w wykonaniu powyższego zarządzenia zostało doręczone skarżącej Spółce ... stycznia 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru na k. ... akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Postanowieniem z ... stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie z ... lutego 2017 r. skarżąca wniosła o zmianę postanowienia referendarza sądowego w całości poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości. W uzasadnieniu wskazała, że wbrew stanowisku referendarza sądowego, wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, obecna sytuacja finansowa skarżącej spółki uzasadniała przyznanie spółce prawa pomocy w zakresie częściowym. Podniosła, iż wykazuje w swoich sprawozdaniach finansowych znaczne straty finansowe. W roku 2013 strata spółki wyniosła ... zł, zaś w roku 2014 – ... zł. Stan ten ma zatem charakter trwały i pogłębia się, co potwierdza sprawozdanie finansowe spółki za rok 2015, zgodnie z którym strata spółki wyniosła ... zł. Wskazała, iż skala prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, jak również przychód z niej uzyskiwany, nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji majątkowej spółki. Po pierwsze, przychód jest kategorią bilansową i nie oddaje rzeczywistej sytuacji materialnej, co najwyżej jest jednym z elementów (czynników), obrazujących kondycję podmiotów gospodarczych. Po drugie, idąc za tokiem rozumowania referendarza, skarżąca spółka miała znaczny przychód, wobec czego winna być w znakomitej kondycji, a mimo lata obrotowe 2013 i 2014, jak również 2015 zamknęła ze znacznymi stratami. Co prawda spółka posiada majątek ruchomy (ujęty w wykazie środków trwałych), jednak składa się on niemal wyłącznie z urządzeń do gry, które - z uwagi na obecne uwarunkowania prawne, zwłaszcza wątpliwości niektórych organów co do skuteczności przepisów ustawy hazardowej - są trudno zbywalne. Jednocześnie część tego majątku, co prawda widniejąca w zestawieniu środków trwałych spółki, została zatrzymana przez urzędy celne lub została zajęta w toku prowadzonych egzekucji, wobec czego pozostaje poza sferą władania skarżącej spółki, przez co spółka nie tylko nie może ich spieniężyć, lecz również nie może z nich prowadzić działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącej referendarz sądowy zmarginalizował kwestię egzekucji prowadzonych przeciwko skarżącej spółce. Zajęciu uległ jedyny rachunek bankowy spółki. W toku egzekucji administracyjnych zajmowane są również urządzenia stanowiące jedyny majątek spółki, który służy spółce do prowadzenia przezeń działalności gospodarczej. Podniosła, że nie bez znaczenia dla możliwości finansowych skarżącej jest okoliczność, że łączna kwota samych tylko wpisów od skarg na decyzje w przedmiocie wymierzenia skarżącej spółce kar pieniężnych, które spółka winna uiścić, wynosi obecnie ponad ... zł, zaś sama kwota wymagalnych kar pieniężnych ponad ... zł. Wskazała, iż decyzją z ... lipca 2016 r. Naczelnik ... Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w R. określił dla skarżącej spółki przybliżona kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług (wraz z odsetkami) w łącznej kwocie ... zł i orzekł o zabezpieczeniu tej kwoty na majątku skarżącej spółki. Jej zdaniem nałożenie na skarżącą spółkę obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w obecnej sytuacji majątkowej tej spółki, oznaczał de facto zamknięcie skarżącej spółce dostępu do drogi sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.). Skarżąca Spółka nie zgadza się z odmową przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości. Przypomnieć zatem trzeba, iż ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, prawodawca przesądził też, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze Spółki starszy referendarz sądowy zasadnie wezwał Spółkę do udokumentowania aktualnej sytuacji majątkowej. W związku z tym że, wnioskująca nie wykonała wezwania do złożenia dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację majątkową, referendarz sądowy nie miał możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych, z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Z tego względu referendarz zasadnie nie uwzględnił przedmiotowego wniosku. Podnoszone przez skarżącą w sprzeciwie kwestie nie znajdują potwierdzenia, ponieważ skarżąca również do sprzeciwu nie załączyła dokumentacji potwierdzającej jej sytuację majątkową. W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić, że to na stronie postępowania sądowego spoczywa obowiązek wykazania przesłanek, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Tymczasem zarówno przed referendarzem, jak i przed Sądem, Strona skarżąca uchyla się przed pełnym wykazaniem swojej sytuacji majątkowej, nie przedstawiając nawet dokumentów, na które sama się powołuje np. sprawozdanie finansowe za 2015 r., decyzja o określeniu zobowiązania podatkowego, czy też rozstrzygnięć dotyczących postepowań egzekucyjnych. Sąd zaś nie ma obowiązku przeprowadzania z urzędu dochodzenia w materii stanu majątkowego wnioskodawcy. Sąd stwierdzając, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, utrzymał w mocy orzeczenie referendarza sądowego o odmowie zwolnienia Spółki od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.