V SA/Wa 2842/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2011 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony oddala skargę. Wnioskiem z [...] kwietnia 2010 r. K. O. (zwany dalej: skarżącym), obywatel R.i, wystąpił do Wojewody M. z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP uzasadniając go faktem prowadzenia działalności gospodarczej oraz złym stanem zdrowia. Decyzją z [...] lipca 2010 r. nr [...] Wojewoda M., działając na podstawie art. 53a ust. 2 pkt 2 i art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1694 z późn. zm. – zwanej dalej: ustawą o cudzoziemcach), odmówił skarżącemu udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W pierwszej kolejności organ zwrócił uwagę, iż skarżący od dnia [...] kwietnia 2010 r. przebywa na terytorium RP nielegalnie. Dalej analizując sprawę pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach organ wyjaśnił, iż z akt sprawy i dostarczonej dokumentacji lekarskiej nie wynika aby w przypadku skarżącego występowały w chwili obecnej przesłanki uniemożliwiające wyjazd z Polski lub skutkujące koniecznością pozostania na terytorium RP ze względu na prowadzone leczenie. Również fakt prowadzenia działalności gospodarczej nie jest okolicznością, która w ocenie organu I instancji, uzasadnia wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Nie jest bowiem zgodne z interesem społecznym legalizowanie w trybie art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach pobytu skarżącego, któremu wnioskowany pobyt czasowy ma umożliwić m.in. uniknięcie negatywnych konsekwencji dotychczasowego nielegalnego pobytu w Polsce, który w myśl art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, jest jedną z przesłanek wydalenia i nie może być uznany za szczególną okoliczność uzasadniającą udzielenie skarżącemu wnioskowanego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] lipca 2010 r. W jej uzasadnieniu opisał dotychczasowy przebieg postępowania a podtrzymując stanowisko Wojewody M. wyrażone w decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. wyjaśnił, iż w jego ocenie, również nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie skarżącemu przedmiotowego zezwolenia, gdyż z załączonej do akt sprawy dokumentacji lekarskiej nie wynika, iż skarżący nie może opuścić terytorium RP i poddać się zabiegom lekarskim w kraju pochodzenia. Ustawa o cudzoziemcach przewiduje możliwość udzielenia w/w zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony tylko w przypadku wystąpienia zdarzenia niezależnego od woli cudzoziemca i uniemożliwiającego mu opuszczenie terytorium Polski, a z taką sytuacją, mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie mamy, w ocenie organu odwoławczego, do czynienia w przedmiotowej sprawie. Nie można tym samym stwierdzić aby w przypadku skarżącego występowały w chwili obecnej okoliczności uniemożliwiające mu opuszczenie terytorium Polski lub skutkujące koniecznością pozostania na terytorium RP. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2010 r., oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego zarzucającym naruszenie: a) prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy tj. - art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach przez nieprawidłową jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, oparte na założeniu, że: odwołujący nie spełnia przesłanek do wydania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony podczas gdy jego sytuacja życiowa w jakiej się znajduje oraz obecny stan zdrowia w pełni uzasadniają podstawy do jego wydania; przedstawienie przez cudzoziemca zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego jego stan zdrowia jest niewystarczające, bez względu na wagę tej informacji dla toczącego się postępowania; fakt prowadzenia rentownej działalności gospodarczej, tworzenia nowych miejsc pracy, w tym dla pracowników mających status bezrobotnych na podstawie skierowania na staż z urzędu pracy nie jest okolicznością uzasadniającą wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie; b) przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. - art. 77 § 1 w zw. z art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98. poz. 1071 – dalej: k.p.a.) poprzez przyjęcie, iż nie zostanie naruszone wskutek odmowy wydania decyzji o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony prawo do życia rodzinnego skarżącego pomimo nieprzeprowadzenia przez organ przesłuchania świadków w osobach członków jego rodziny; - art. 80 k.p.a. poprzez oparcie ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego; - art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wprowadzenie strony w błąd co do treści jej procesowych uprawnień i wykluczenie możliwości uzupełnienia materiału dowodowego sprawy poprzez złożenie przez nią dodatkowych wyjaśnień i złożenia dalszych wniosków dowodowych pomimo deklarowanej przez skarżącego woli aktywnego uczestniczenia w postępowaniu; - art. 9 k.p.a. poprzez pominięcie przez organ prowadzący postępowanie okoliczności, których dowodzenie w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego miałoby istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia podjętego w sprawie, a także poprzez nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, wykorzystanie ciężkiej sytuacji życiowej i losowej oraz nieznajomości prawa; - art. 6 i 7 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i nie podjęcie żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy; - art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie żadnych dowodów, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy w szczególności rozważenia czy cudzoziemiec spełnia przesłanki wymienione w art. 53a ust. 2 oraz w art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy; - art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. poprzez brak w uzasadnieniu decyzji istotnych i wymaganych elementów, w szczególności brak jakiegokolwiek uzasadnienia kwestii dowodów, na których oparto się wydając zaskarżone rozstrzygnięcia, jak i tych dowodów, którym odmówiono mocy dowodowej; - art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez organ odwoławczy na żądanie strony lub z urzędu żadnego dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie; - brak należytego uzasadnienia prawnego i faktycznego wydanej decyzji. W dalszej części uzasadnienia skargi pełnomocnik skarżącego opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a przechodząc do meritum sprawy zwrócił uwagę, iż kategoria wyjątkowej sytuacji osobistej skarżącego ma charakter ocenny i uznaniowy oraz, że sytuacja skarżącego jest niewątpliwie wyjątkowa i to nie tylko z uwagi na stan jego zdrowia ale również z uwagi na fakt prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie pełnomocnika skarżącego z samej treści przedstawionego zaświadczenia lekarskiego oraz wyjaśnień lekarza wynika, iż choroba skarżącego ma charakter przewlekły, a pacjent wymaga stałego leczenia i przyjmowania specjalistycznych leków, co niewątpliwie wyklucza możliwość opuszczenia terytorium Polski. Ponadto cała najbliższa rodzina skarżącego przebywa w Polsce, tu znajduje się jej centrum życiowo-gospodarcze, które to więzi rodzinne i prawo do poszanowania życia rodzinnego pozostają pod szczególną ochroną zarówno ustawodawstwa krajowego, jak i norm prawa międzynarodowego. Konkludują pełnomocnik skarżącego stwierdził, iż zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał wyłącznie w postaci wyjaśnień wnioskodawcy, zawartych w protokołach przesłuchania oraz zaświadczenia lekarskiego, nie może stanowić podstawy do odmowy zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Badając zaskarżoną decyzję we wskazanym zakresie, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniesiony środek zaskarżenia nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż w dniu złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony tj. od dnia [...] kwietnia 2010 r. skarżący przebywa na terytorium RP nielegalnie bowiem ważność ostatniej wizy krajowej, wydanej mu na podstawie art. 61 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, upłynęła w dniu [...] kwietnia 2010 r. Zgodnie z treścią przepisu art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony można udzielić cudzoziemcowi, który przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nielegalnie, jeżeli: 1) przepisy prawa polskiego wymagają od cudzoziemca osobistego stawiennictwa przed polskim organem władzy publicznej; 2) wyjątkowa sytuacja osobista wymaga obecności cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 3) wymaga tego interes Rzeczypospolitej Polskiej; 4) organ właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie zwalczania handlu ludźmi stwierdza, że cudzoziemiec jest prawdopodobnie ofiarą handlu ludźmi w rozumieniu decyzji ramowej Rady z dnia 19 lipca 2002 r. w sprawie zwalczania handlu ludźmi (Dz. Urz. WE L 203 z 01.08.2002, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 6, str. 52). Istotne zatem w sprawie było ustalenie, czy wobec skarżącego zachodzą uzasadnione wyjątkowe okoliczności stanowiące podstawę udzielenia mu wnioskowanego zezwolenia. Ustawodawca wprowadził bowiem możliwość legalizacji pobytu na powyższej podstawie jedynie w przypadku wystąpienia zdarzenia niezależnego od woli cudzoziemca i uniemożliwiającego mu opuszczenie terytorium Polski. Zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach służy legalizowaniu wyłącznie krótkotrwałych pobytów cudzoziemców, którzy znaleźli się w wyjątkowych, niezależnych od nich sytuacjach, a ich pobyt w Polsce jest uzasadniony względami humanitarnymi lub losowymi. Skarżący, co jest bezsporne w sprawie, przebywa na terytorium Polski nielegalnie. Tym samym zastosowanie w stosunku do niego mógłby mieć art. 53 a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach pod warunkiem, że odniesienie do jego sytuacji miałaby któraś z przesłanek określonych we wspomnianym ustępie pkt 1 – 4. Analizując przedmiotowe przesłanki należy przyjąć, że w grę mógłby ewentualnie wchodzić wskazywany przez skarżącego art. 53 a ust. 2 pkt 2 stanowiący o tym, że cudzoziemcowi przebywającemu nielegalnie na terytorium RP, można udzielić zezwolenia na zamieszkanie jeżeli wyjątkowa sytuacja osobista wymaga jego obecności na tym terytorium. W ocenie pełnomocnika skarżącego wyjątkowość jego sytuacji osobistej polega na tym, że cierpi on na dolegliwości zdrowotne (schorzenia urologiczne) oraz, że prowadzi rentowną działalność gospodarczą i zatrudnia pracowników. Pełnomocnik skarżącego jest przy tym zdania, że za taką interpretacją sytuacji życiowej, która przekłada się na treść powoływanego wyżej przepisu ustawy o cudzoziemcach przemawiają wskazywane w skardze przepisy m.in. art. 6, 7, 9 k.p.a. oraz art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r., przyjętej przez Polskę 19 stycznia 1993 r. ( Dz.U.1993r.nr 61, poz. 284 ) – str. 4 skargi. W okolicznościach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do uwzględnienia powyższych zarzutów. Wyjaśnić bowiem należy, iż organ odmawiając udzielenia zezwolenia wyraźnie wskazał, że sytuacja skarżącego mającego dolegliwości zdrowotne i prowadzącego działalność gospodarczą, nie jest wyjątkowa. Jego sytuacja nie jest zatem nadzwyczajna, a dążenie do zalegalizowania nielegalnego pobytu w Polsce nie jest przesłanką z art. 53 a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. W tym kontekście Sąd zauważa, iż zaświadczenie lekarskie ze Specjalistycznej Praktyki Lekarskiej z dnia [...] .05.2010 r. (k-44 akt adm.) potwierdza przewlekłość choroby skarżącego i konieczność dalszego leczenia (w tym pobierania leków) jednak, jak zasadnie zwrócił na to uwagę organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżący nie wymaga leżenia i nie zachodzi konieczność leczenia szpitalnego. Nie można tym samym przyjąć, iż skarżący nie może opuścić terytorium RP i poddać się zabiegom lekarskim w kraju pochodzenia. Nie występują tym samym, w chwili obecnej, okoliczności uniemożliwiające mu opuszczenie terytorium Polski lub skutkujące koniecznością pozostania w naszym kraju. Podstawa, w oparciu o którą skarżący mógł w okolicznościach sprawy ubiegać się o udzielenie zezwolenia, a więc wyjątkowa sytuacja osobista określona w art. 53a ust 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, musi być rzeczywiście wyjątkowa, nietypowa, która nakazuje pobyt na terenie Polski celem uregulowania ważnej, indywidualnej sprawy. Z powyższych względów, w ocenie Sądu, tego typu okoliczności w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Nie uzasadnia tego również fakt zamieszkiwania na terytorium Polski całej najbliższej rodziny skarżącego oraz prowadzenie działalności gospodarczej, co wskazuje na zamiar jego długotrwałego pobytu na terytorium RP. Ponadto idąc za stanowiskiem organu stwierdzić również należy, iż w interesie Rzeczypospolitej Polskiej nie jest legalizowanie pobytu cudzoziemcom przebywającym w Polsce nielegalnie, w celu umożliwienia im opuszczenia terytorium Polski bez ponoszenia konsekwencji dotyczących nielegalnego pobytu na tym terytorium. W powyższych okolicznościach sprawy brak jest zatem podstaw do przyjęcia ażeby wobec skarżącej naruszony został przepis art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka stanowiący o prawie każdego człowieka do poszanowania jego życia rodzinnego i prywatnego. Brak jest również podstaw do stawiania zarzutów związanych z naruszeniem przez organy administracji postępowania dowodowego, które w żadnym zakresie nie zostało naruszone. Sąd bowiem uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, ponieważ po przeprowadzeniu właściwego postępowania wyjaśniającego i zebraniu materiału dowodowego, decyzje wydane zostały przez organy administracji w dwóch instancjach, na podstawie ich samodzielnych ocen materiału dowodowego. Rozstrzygnięcia w sprawie oparte zostały na prawidłowo zebranym materiale dowodowym, który uzasadnia oceny orzekających w sprawie organów, a strona w toku postępowania miała zapewniony czynny udział w każdym jego stadium. Zaskarżona decyzja zawiera także wskazanie podstawy prawnej, która jest szczegółowo uzasadniona, co czyni zarzut naruszenia art. 107 § 3, 10, 77 i 136, 77 k.p.a. bezzasadnym. Zdaniem Sądu nie można również uznać, jak sugeruje to pełnomocnik skarżącego w skardze, iż wydane w sprawie odmowne decyzje są decyzjami przedwczesnymi, gdyż istotne kwestie mające znaczenie dla zasadności rozstrzygnięcia powinny zostać dodatkowo wyjaśnione poprzez przeprowadzenie stosownych czynności w ramach postępowania wyjaśniającego. Zebrany bowiem w toku sprawy materiał dowodowy jest wystarczający i pozwolił na ustalenie bezspornych okoliczności faktycznych, które w jednoznaczny sposób wskazały, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. Nie można tym samym uznać naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzenie żadnych dowodów, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Uznając zatem zasadność odmowy udzielenia skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP, z uwagi na brak przesłanek określonych w art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku