V SA/Wa 2848/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Andrzej Kania po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... sierpnia 2008 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z ... marca 2009 r. S. K. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż jest emerytem, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, posiada mieszkanie (spółdzielcze własnościowe) o pow. ... m-, natomiast nie posiada innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Prezentując sytuację majątkową swoją i żony oświadczył, iż utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości ... zł brutto, a ponadto żona skarżącego uzyskuje dochód w wysokości ... zł z tytułu redakcji książek. Wnioskodawca wskazał następujące miesięczne obciążenia: czynsz za mieszkanie ... zł, czynsz za mieszkanie po zmarłej teściowej - ... zł, spłata kredytu dla AIG - ... zł, opłaty za telefony, energię elektryczną, gaz - ... zł oraz lekarstwa - ... zł. Dodatkowo podniósł, iż sprawuje opiekę nad niepełnosprawną szwagierką. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż posiada dwa samochody osobowe o znikomej wartości. Postanowieniem z 29 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odnosząc się do tej części wniosku, która dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych podniesiono, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wobec tego, skarżący jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co oznacza że koszty te obciążają budżet państwa, a jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Odmawiając ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika podniesiono, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku w tym zakresie. Skarżący wraz z żoną posiadają stałe źródła dochodów, których wysokość przemawia za przyjęciem twierdzenia, iż sytuacja finansowa w jakiej znajduje się znajdują nie jest na tyle ciężka, aby uniemożliwiała poniesienie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, powodując uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pismem z 11 maja 2009 r. wnioskodawca złożył sprzeciw od postanowienia referendarza oraz wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej. Wnioskodawca podniósł, iż sytuacja materialna jego i żony drastycznie się pogorszyła. W szczególności zmniejszeniu uległo uzyskiwane przez skarżącego świadczenie emerytalne i wynosi ono obecnie ... gr. Ponadto, w związku ze spadkiem liczby książek zlecanych żonie skarżącego do redakcji, jej wynagrodzenie w miesiącu kwietniu wyniosło z tego tytułu ... zł netto. Wnioskodawca wskazał również na pogarszający się stan zdrowia małżonków oraz zwiększone wydatki na leczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 p.p.s.a. - wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a zgłoszony wniosek podlega ponownemu rozpatrzeniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę opisaną przez wnioskodawcę sytuację rodzinną i majątkową oraz porównując ją z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika a także wobec faktu, iż skarga kasacyjna musi być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego (art. 175 § 1 p.p.s.a.), należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W pozostałej części - tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - wniosek strony jest bezprzedmiotowy i jako taki podlega oddaleniu. Zauważyć bowiem należy, iż skargi wnoszone w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych są wolne od kosztów sądowych z mocy samego prawa (art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a.), zatem skarżący nie ma obowiązku ich uiszczania w całym postępowaniu. Natomiast wobec tego, iż przepisy ustawy p.p.s.a. nie przewidują możliwości umorzenia postępowania z wniosku o prawo pomocy w razie jego bezprzedmiotowości, należało orzec jak w punkcie 2 sentencji postanowienia. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.