V SA/Wa 2856/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Barbara Mleczko- Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. R. K. wnosząc skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] sierpnia 2007 r., wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z dnia 17 grudnia 2007r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż przebywa w [...], posiada mieszkanie w [...] o pow. [...] m2. Nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Jednocześnie oświadczył, że jego dochód przed [...] wynosił ok. [...] złotych z tytułu prac dorywczych. Zarządzeniem z dnia 21 grudnia 2007r. wezwano skarżącego na podstawie art. 257 w związku z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez prawidłowe wypełnienie rubryk 6, 7, 8, 9, 10 formularza PPF – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wskazano wnioskodawcy, iż z akt administracyjnych wynikało, iż skarżący żył w konkubinacie z M.C., z którą mieszkał, pomagał jej w wychowywaniu syna i oboje rozważali możliwość zawarcia związku małżeńskiego. Dlatego też wezwano skarżącego do wypełnienia m.in. rubryki 6 PPF bądź poprzez wskazanie, iż prowadzi z nią i z jej dzieckiem wspólne gospodarstwo domowe, bądź poprzez wskazanie, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Pismem procesowym z 10 stycznia 2008 r. (data nadania) wnioskodawca uzupełnił wniosek o przyznanie prawa pomocy i oświadczył, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z konkubiną i jej synem. Konkubina posiada mieszkanie o pow. [...] m2, oszczędności w wysokości [...] złotych. Ponadto M. C. otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] złotych brutto, syn konkubiny otrzymuje alimenty w wysokości [...] złotych miesięcznie. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2008 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy albowiem analiza podanych przez niego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, że nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku. Pismem z dnia 7 lutego 2008 r. (data nadania pocztowego) pełnomocnik strony skarżącej wniósł od powyższego postanowienia sprzeciw, który został zatytułowany "zażalenie". W wyżej wymienionym sprzeciwie pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie skarżącemu prawa pomocy zgodnie z wnioskiem, zarzucając: ­ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzekania i mających wpływ na jego treść, polegających na przyjęciu, że R. K. nie spełnia kryteriów do udzielenia mu pomocy, o którą ubiegał się w złożonym wniosku o udzielenie mu pomocy, tj. całkowitego zwolnienia do od kosztów sądowych, podczas gdy Sąd nie uwzględnił jego sytuacji osobistej i materialnej, w której w dacie złożenia wniosku się znajdował, w szczególności jego pobytu w [...] i faktu, że ponad 8 miesięcy od dnia rozstania się z konkubiną z powodu [...] sytuacja jego uległa na tyle pogorszeniu, że nie jest w stanie pokryć nawet w częściowym zakresie kosztów sądowych w sprawie. W uzasadnieniu sprzeciwu od postanowienia z dnia 23 stycznia 2008 r. strona skarżąca podała, że w uzupełnionym wniosku złożonym na formularzy PPF z dnia 7 stycznia 2008 r. skarżący opisał, że ze względu na jego sytuację nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Podał również, że wskazał co prawda, że przed [...] żył w konkubinacie i że zamierza zawrzeć związek małżeński z konkubiną, ale informacje jakie podał we wniosku opierały się na danych, jakie posiadał w dacie zatrzymania. Wtedy miał informacje, że konkubina posiada oszczędności w kwocie około [...] zł. Skarżący podkreślił, iż nie oznacza to, że konkubina rzekomo z tych środków musiałaby ponieść jego koszty. Dalej zostało podkreślone, że sprawa skarżącego jest sprawą o złożonym charakterze, zważywszy, że w międzyczasie złożył on wniosek [...], o czym doskonale wie jego konkubina. Strona podkreśliła również, że M. C. mając świadomość niepewności, co do statusu jego konkubenta nie jest w stanie ze względu na jej sytuację osobistą i rodzinną z dnia zaskarżenia ponieść za konkubenta kosztów. Podkreśliła również, że konkubina skarżącego w czasie jego nieobecności znaczną część zgromadzonych oszczędności przeznaczyła na utrzymanie rodziny, tj. syna, wobec którego alimenty wpływają nieregularnie oraz że w czasie prowadzenia gospodarstwa z R. K. było jej lżej ponieść koszty utrzymania rodziny i mieszkania. Skarżący wskazał, że czas ponad 8 miesięcy [...] zrobił swoje oraz że jego konkubina wydała znaczną część oszczędności na koszty utrzymania koniecznego dla rodziny. Następnie zostało podkreślone, że skarżący jest cudzoziemcem i od dnia [...] jest pozbawiony jakiegokolwiek działania oraz że nie może uiścić kosztów, choćby częściowo. Skarżący w sprzeciwie zakwestionował również stwierdzenie Sądu zamieszczone w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 stycznia 2008 r., że pomoc prawna jest instytucją prawna przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, dla których poniesienie wydatków sądowych nie jest możliwe bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu, czego nie sposób powiedzieć o skarżącym. Dodać wypada, iż wielokrotnie już podniesiono w orzecznictwie, że strona, dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegająca się o taką pomoc osoba winna więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Zasadniczy wpływ na zajęcie takiego stanowiska wywarła okoliczność, iż skarżący w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu, dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie Sądu oraz sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego nie przedstawił w sposób rzetelny swojej sytuacji materialnej. Należy stwierdzić, że informacje podane w ww. oświadczeniach są niespójne i wzajemnie się wykluczają. W oświadczeniu z dnia 7 stycznia 2008 r. złożonym na urzędowym formularzu skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z konkubiną i jej synem natomiast w sprzeciwie z dnia 7 lutego 2008 r. pełnomocnik strony skarżącej podał, że skarżący ponad 8 miesięcy temu rozstał się z konkubiną. W związku z powyższym należy uznać, iż skarżący nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. O nierzetelności oświadczeń strony skarżącej świadczy również to, że we wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z dnia [...] sierpnia 2007 r. skarżący w pkt I części E (k. 15 akt sądowych) oświadczył : " Mieszkam z konkubiną M. C. pod adresem z pkt D. Aktualnie przebywam w [...]." Stwierdzić należy, że oświadczenie to zostało złożone po tym jak skarżący rzekomo rozstał się z konkubiną. Podkreślenia wymaga również to, że skarżący oświadczył w pkt VI części E wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z dnia [...] sierpnia 2007r., iż posiada oszczędności (gotówkę pieniężną) w wysokości ponad [...] złotych (karta 15 akt sądowych), natomiast na etapie rozpoznawania wniosku o prawo pomocy w żadnym z oświadczeń nie wskazał, że posiada takie oszczędności. Ponadto należy zauważyć, że również na etapie wniesienia sprzeciwu skarżący nie wyjaśnił tej kwestii tzn. czy nadal posiada takie oszczędności czy też nie oraz z czego wynika rozbieżność w oświadczeniu z dnia [...] sierpnia 2007 r., w którym wskazywał że posiada ponad [...] zł oraz w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu "PPF", w którym w rubryce 7.2.1 podał kwotę [...] zł stanowiącą oszczędności pieniężne konkubiny . W tej sytuacji oświadczenie skarżącego należało uznać za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej w jakiej znajduje się skarżący. Oświadczeniem o przedstawionej treści skarżący uniemożliwił Sądowi porównanie wysokości obciążeń finansowych związanych z tokiem postępowania sądowoadministracyjnego z jego możliwościami płatniczymi. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało przekonanie Sądu, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.