V SA/Wa 2861/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant sekr. sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej; oddala skargę Przedmiotem skargi jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej również jako "Minister", "organ odwoławczy") z dnia [...] sierpnia 2014 r, nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej również jako "Prezes ARiMR") z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności w wysokości 3835,92 zł powiększonych o odsetki oraz koszty upomnienia, ustalonych przez Prezesa ARiMR na mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...]. Stan sprawy przedstawiał się następująco: W dniu [...] kwietnia 2010 r. Prezes ARiMR wydał decyzję o ustaleniu W. K. (dalej "skarżąca") kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), w ramach PROW 2004-2006, w wysokości 3835,92 zł, powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. W. K. wniosła skargę do sądu administracyjnego na ww. decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r., która została odrzucona postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. (sygn. akt V SA/Wa 2630/10). W dniu [...] grudnia 2013 r. Prezes ARiMR wystosował upomnienie, w którym zobowiązał skarżącą do spłaty zadłużenia, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca pismem z dnia [...] grudnia 2013 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. zwróciła się do Prezesa ARiMR o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności. W pismach tych podnosiła również kwestię zasadności ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Wniosek o umorzenie uzasadniła swoją ciężką sytuacją materialną i finansową. Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Prezes ARiMR odmówił umorzenia należności. W uzasadnieniu wskazał, że kwestię umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747), dalej jako "rozporządzenie". Organ, po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie doszedł do wniosku, że w przypadku skarżącej nie zostały spełnione przesłanki określone w § 3 i § 4 rozporządzenia, pozwalające na umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności. Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji, domagając się umorzenia należności, ponadto wniosła także o zbadanie sprawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że: - nie została spełniona przesłanka pozwalająca na umorzenie nienależnie pobranych płatności określona w § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, tj. w przypadku, gdy kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem w niniejszej sprawie koszty upomnienia wyniosły 11,60 zł, podczas gdy zadłużenie skarżącej wynosi 3835,92 zł; - nie został spełniona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 5, pozwalająca na umorzenie należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, bowiem skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 10,81 ha, uzyskuje dopłaty do gruntów rolnych z ARiMR oraz uzyskuje świadczenie rentowe w wysokości 987,18 zł miesięcznie; - przepis § 3 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia stanowi, ze Prezes ARiMR może z urzędu umarzać należności, jeżeli postępowanie egzekucyjne stało się nieskuteczne. Wobec powyższego bez wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji i jednoznacznego potwierdzenia faktu nieściągalności należności przez prowadzącego sprawę Naczelnika Urzędu Skarbowego, nie można umorzyć skarżącej ustalonej kwoty nienależnie pobranych płatności go gruntów rolnych: - zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia umorzeniu podlega należność o ile w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro, tymczasem w tej sprawie zadłużenie skarżącej (3835,92 zł) przewyższa równowartość 100 euro (386,73 zł); - brak jest podstaw do umorzenia odsetek za zwłokę (§ 6 rozporządzenia), skoro nie zostały spełnione przesłanki do umorzenia należności głównej. Organ odwoławczy, mając powyższe na uwadze uznał, że Prezes ARiMR zasadnie odmówił umorzenia należności w wysokości 3835,92 powiększonej o odsetki oraz koszty upomnienia. Poinformował także skarżącą, że – stosownie do § 7 rozporządzenia – istnieje możliwość zwrócenia się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności lub części należności na raty, jeżeli jest to uzasadnione względami społecznymi lub gospodarczymi. Ponadto Minister podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania nie było ustalenie nienależnie pobranych płatności, zatem zarzuty podniesione w pismach skarżącej z dnia [...] kwietnia 2014r., [...] maja 2014 r. i [...] czerwca 2014 r. dotyczące niezasadności ustalenia nienależnie pobranych płatności decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nie mogły zostać wzięte pod uwagę w przedmiotowym postępowaniu. W. K. wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na ww. decyzję Ministra z dnia [...] sierpnia 2014 r. Zarzuciła jej sprzeczność ustaleń faktycznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Jej zdaniem w sprawie powinny być zbadane całe akta sprawy dotyczące gospodarstwa od 2004 r., odnośnie dopłat ONW za 2004 r. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zażądała także zbadania całości akt sprawy gospodarstwa W. J. K., znajdujących się w ARiMR W Warszawie i w Biurze Powiatowym w O. dotyczących złożonych wniosków o dopłaty ONW przez W. J. K. w 2005 r., w 2006 r., w 2007 r., w 2008 r., w 2009 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że sprawa została rozpoznana tylko w zakresie umorzenia kwoty 3835,92 zł, tymczasem nie zbadano, czy Prezes ARiMR zgodnie z obowiązującym prawem zażądał zwrotu pobranych opłat ONW za 2004 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a., przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dlatego też mając na uwadze zarzuty skarżącej dotyczące niezbadania w niniejszym postępowaniu prawidłowości ustalenia nienależnie pobranych płatności decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], należy stwierdzić, że kwestie te pozostają poza zakresem niniejszej sprawy. Jak wynika z akt sprawy, na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2010 r., utrzymującą w mocy ww. decyzję z [...] kwietnia 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności W. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga ta została odrzucona postanowieniem z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 2630/10 (prawomocnym od dnia 11 stycznia 2011 r.). Natomiast w niniejszej sprawie przedmiotem orzekania przez organy obu instancji i tym samym kontroli sądu, nie była kwestia ustalenia nienależnie pobranych płatności, co zostało ustalone w wyżej powołanej decyzji z [...] kwietnia 2010r. a ewentualne umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności ONW, ustalonych decyzją z [...] kwietnia 2010 r. Bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostają zatem twierdzenia skarżącej podnoszone w toku postępowania administracyjnego a także zawarte w uzasadnieniu skargi, a odnoszące się do niezasadności ustalenia nienależnie pobranych płatności. Kwestia ta, wobec ostateczności tej decyzji, nie może podlegać ustalaniu w tym postępowaniu ponieważ decyzja o ustaleniu wysokości nienależnie pobranych opłat jest ostateczna a więc pozostaje w obrocie prawnym i dopóki nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego wiąże inne organy sądu. Także okoliczności związane z toczącym się postępowaniem cywilnym pozostają w związku z tym bez wpływu na toczące się obecnie postępowanie administracyjne. Należy wskazać, że szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje obowiązujące w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747), dalej jako: "rozporządzenie", wydane na podstawie art. 209 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz .U. Nr 157, poz. 1240 ze zm). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia organy agencji mają możliwość - a zatem nie są zobligowane – umorzyć z urzędu w całości lub w części należności w przypadku jej całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z określonych w nim przesłanek w postaci: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Zgodnie z tym co zostało wskazane wyżej w wypadku zaistnienia jednej z ww. przesłanek organ może (nie musi) umorzyć określone należności. Natomiast brak zaistnienia tej przesłanki w ogóle wyklucza możliwość umorzenia należności. W niniejszej sprawie oczywistym jest, że skarżącej nie dotyczą przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1-3. Zatem należy zbadać, czy organ prawidłowo nie znalazł podstaw do umorzenia należności na podstawie § 3 ust. 1 pkt 4-6 rozporządzenia. W ocenie Sądu organy prawidłowo przyjęły, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 4, bowiem koszty upomnienia wyniosły 11,60 zł, podczas gdy zadłużenie skarżącej wynosi 3835,92 zł. Odnosząc się do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia należy stwierdzić, iż na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji organy administracyjne prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Sąd zgadza się z dokonaną przez organy oceną sytuacji materialnej w której znajduje się skarżąca. Jest ona trudna, ale skarżąca osiąga dochód w postaci renty w wysokości 987,18 zł oraz jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 10,81 ha i uzyskuje dopłaty do gruntów rolnych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżąca nie spełniła także przesłanki z § 3 ust.1 pkt 6 rozporządzenia, ponieważ dotyczy ona możliwości umorzenia należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności w sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne. Nie jest to jednak możliwe bez wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji, a następnie stwierdzenia nieściągalności należności dłużnika przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Takie postępowanie na razie nie jest prowadzone, zatem przesłanka ta nie wystąpiła i nie jest możliwe jej zastosowanie w sprawie. Należy podkreślić, że treść § 3 ust. 1 rozporządzenia nie przewiduje, ażeby możliwe było umorzenie postępowania w związku z trudną sytuacją materialną, czy zdrowotną strony, ponieważ umorzenie możliwe jest jedynie w przypadkach wyraźnie wskazanych w tym przepisie a sytuacja materialna, jest oceniana jedynie przez pryzmat treści § 3 ust 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia. W myśl § 6 rozporządzenia w przypadku gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia należności, o których mowa w § 3-5, umorzenie obejmuje również umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od należności oraz poniesionych kosztów dochodzenia należności dlatego też umorzenie odsetek za zwlokę może nastąpić tylko w sytuacji, w której spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności głównej. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest również, że kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR z [...] grudnia 2009 r. przekroczyła równowartość 100 euro, dlatego też jak słusznie przyjęły organy należność ta nie podlega umorzeniu z urzędu w myśl § 4 ust.1 rozporządzenia. W tym stanie rzeczy należy uznać, że organy prawidłowo zebrały i oceniły wszystkie okoliczności sprawy w kontekście obowiązujących przepisów prawa i wydały właściwe decyzje i dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.