V SA/Wa 2865/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji składników majątkowych; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca wezwana do uiszczenia wpisu sądowego wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi z synem, posiada nieruchomość rolna o pow. 8.000 m2, natomiast nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawczyni oświadczyła, iż nie osiąga dochodów. W uzasadnieniu podniosła, iż jest bezrobotna, nie posiada prawa do zasiłku, jest po rozwodzie, ma 13-miesięcznego syna. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, zarządzeniem z dnia 27 sierpnia 2015 r. wezwano ją do dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz złożenie określonych dokumentów. Korespondencja obejmująca powyższe wezwanie, przesłana na wskazany we wniosku adres była dwukrotnie awizowana, a następnie zwrócona jako niepodjęta (vide: k. 128 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 22 września 2015 r. wezwanie uznane zostało za doręczone – w trybie przepisu art. 73 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.:) – w dniu 14 września 2015 r. W zakreślonym terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Postanowieniem z dnia 5 października 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że z uwagi na niewykonanie przez skarżącą wezwania do nadesłania dodatkowych oświadczeń, uznać należało, iż nie wykazała ona, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy wystąpiła w odniesieniu do jej osoby. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi, co prowadzi do oddalenia wniosku. W sprzeciwie na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że nie pracuje, a środki na utrzymanie siebie i syna w wysokości około 1.500 zł miesięcznie uzyskuje od rodziny. Skarżąca wskazała ponadto, że posiada długi, których nie spłaca. Zarządzeniem z dnia 5 listopada 2015 r. ponownie wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych oświadczeń i informacji pozwalających ocenić jej sytuację materialną pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie nie została przez skarżącą podjęta pomimo tego, że była dwukrotnie prawidłowo awizowana. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") w wyniku wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu w całości. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania – przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodać należy, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Oceniając wniosek zgodnie z powołanymi przepisami p.p.s.a. uznać należało, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem skarżąca nie wykazała tego, że spełnia ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przypomnieć trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz syna. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należało, iż oświadczenia wnioskodawczyni – złożone na urzędowym formularzu PPF oraz w sprzeciwie – nie mogą być uznane za wyczerpujące i rzetelne. Podstawowe znaczenie ma to, iż skarżąca pomimo precyzyjnie sformułowanego zarządzenia z dnia 5 listopada 2015 r., wydanego w trybie art. 255 p.p.s.a. nie wykonała go. Argumentacja skarżącej przedstawiona w sprzeciwie sprowadzała się natomiast do ogólnych stwierdzeń o swojej ciężkiej sytuacji majątkowej, jednak bez przedstawienia jakiegokolwiek dokumentu, który potwierdzałby te oświadczenia. Tymczasem podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień lub przedstawia je w bardzo ograniczonym zakresie, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.