V SA/Wa 2867/16
WyrokWSA w Warszawie2017-11-08
Skład orzekający: Piotr Piszczek, Beata Blankiewicz - Wóltańska, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" z powodu niespełnienia przez beneficjenta warunku wydatkowania co najmniej 70% pomocy na inwestycje w terminie 3 lat od jej wypłaty, mimo że opóźnienie w zakupie wynikało z wątpliwości organu co do kwalifikacji wykształcenia beneficjenta?Ratio decidendi
Sąd uznał, że beneficjent pomocy finansowej dla młodych rolników nie spełnił warunku materialnoprawnego polegającego na wydatkowaniu co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje w terminie 3 lat od jej wypłaty. Niespełnienie tego warunku, potwierdzone przez samego beneficjenta, skutkuje obowiązkiem zwrotu 100% otrzymanej pomocy. Sąd odrzucił argumentację o możliwości stosowania przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących zawieszenia lub przerwania biegu terminów materialnoprawnych w postępowaniu administracyjnym, uznając termin na wydatkowanie środków za termin zawity. W związku z tym, skarga beneficjenta została oddalona.Stan faktyczny
Skarżąca otrzymała pomoc finansową "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości 75.000 zł, zobowiązując się do zakupu prasy rolującej. Termin na wydatkowanie 70% pomocy upłynął we wrześniu 2015 r. Skarżąca nie nabyła prasy, co organ uznał za niespełnienie warunku i wszczął postępowanie o zwrot środków. Skarżąca podnosiła, że opóźnienie wynikało z wątpliwości organu co do jej wykształcenia rolniczego, które ostatecznie zostały wyjaśnione na jej korzyść. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant specjalista - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom; oddala skargę.
Zaskarżoną przez A. B. (dalej jako: Skarżąca, Strona) decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: ARiMR, Agencja) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom", skierowaną do A. B..
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] marca 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu A. B. (wówczas L.) pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 75.000 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, kto pomoc została wypłacona w dniu [...] września 2012 r. w kwocie 75.000 zł. Zgodnie z założeniami biznesplanu Skarżąca zobowiązała się nabyć m.in. prasę rolującą w cenie 75.000 zł.
W dniu [...] października 2015 r. oraz [...] stycznia 2016 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wystosował pisma informujące Stronę o zobowiązaniu do przedłożenia dokumentów potwierdzających realizację zobowiązań zaciągniętych przez Stronę w tym między innymi:
1) potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje, zgodne z założeniami biznesplanu - po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy tj. do dnia 14 września 2015 r.,
2) oświadczenia, że zakupy w ramach inwestycji zrealizowanych zgodnie z założeniami biznesplanu nie zostały dokonane na podstawie umowy zawartej między beneficjentem, a małżonkiem, wstępnym lub zstępnym beneficjenta ani wstępnym lub zstępnym małżonka beneficjenta - w terminie do dnia [...] września 2015 r.,
3) sprawozdania z realizacji biznesplanu sporządzonego zgodnie ze wzorem udostępnionym przez Agencję - w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy, tj. do dnia [...] listopada 2015 r.
W dniu [...] marca 2016 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, wystosował pismo, w którym informował Stronę, iż termin wydatkowania premii dla młodych rolników ustanowiony przepisem § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443, obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1159; dalej jako rozporządzenie wykonawcze) jest terminem materialnoprawnym tj. nieprzekraczalnym i niemożliwym do przywrócenia.
W dniu [...] marca 2016 r. Dyrektor OR ARiMR wystosował do Strony zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", a następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. ustalił Stronie skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 75.000 zł, wskazując, iż bezspornym jest w sprawie, że Skarżąca ww. prasy nie nabyła.
Organ wskazał przy tym, że zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego beneficjent powinien realizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w szczególności wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Jednocześnie - zgodnie z § 20 ust. 3 pkt 1 ww. rozporządzenia - w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego zwrotowi podlega 100 % kwoty pomocy.
Po rozpoznaniu odwołania strony Prezes ARiMR zaskarżoną przed tut. Sądem decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podtrzymał stanowisko Dyrektora OR ARiMR.
Wskazano, iż z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż Skarżąca została odpowiednio pouczona w pkt 5 lit. b. decyzji nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" o ww. wymienionych obowiązkach.
Jednocześnie stwierdzono, iż uczestnictwo w działaniu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" nie jest obowiązkiem, a wszystkie warunki i zobowiązania wynikające z tego uczestnictwa prowadzące do uzyskania płatności z tytułu pomocy finansowej są przyjmowane dobrowolnie. Kluczowym warunkiem, jednakże jest spełnianie celów określonych zarówno w prawie unijnym jak i krajowym. Jednym z takich celów jest wydatkowanie, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% , kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, do którego została przyznana pomoc.
Podkreślono, że zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2012 r., pomoc finansowa w wysokości 75.000,00 zł, w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" została wypłacona i przekazana na konto bankowe wskazane przez Stronę skarżącą w dniu [...] września 2012 r. Oznacza to, że termin na wydatkowanie i dostarczenie dokumentów upłynął w dniu [...] września 2015 r. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż A. B., składając wniosek w roku 2011 o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" planowała zakup prasy rolującej.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Prezes ARiMR uznał, iż w sprawie bezsporne są okoliczności stanowiące naruszenie § 18 ust. 1 pkt 3 lit b rozporządzenia wykonawczego, bowiem Skarżąca nie wykonała zobowiązań wskazanych w ww. przepisach, co zresztą sama przyznała, potwierdzając to w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r.
Odnosząc się do złożonego przez Skarżącą odwołania organ odwoławczy stwierdził, iż nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia.
Wskazano, iż - wg art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 2006 r., z późn. zm.), jak też § 22 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazane w ww. przepisach prawa jako kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności.
Wyjaśniono też, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez Beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym Beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności (zgodnie z art. 47 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006), co w sprawie nie miało miejsca. Zdaniem Prezesa ARiMR argumenty podnoszone w odwołaniu są bezpodstawne i nie zasługują na uwzględnienie. Trudno jest bowiem uznać, że powyższa kalkulacja ekonomiczna, a zwłaszcza sporna kwestia uzyskania przez Skarżącą wymaganego wykształcenia zwalniały ją od terminowej realizacji pozostałych zobowiązań umownych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o:
1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości oraz stwierdzenie nieważności całości decyzji poprzedzającej z dnia [...] kwietnia 2016r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwienia startu młodym rolnikom",
2. ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także decyzji poprzedzającej z dnia [...] kwietnia 2016r oraz o zwrot kosztów postępowania.
Rozstrzygnięciu organu z dnia [...] sierpnia 2016 r. zarzucono obrazę przepisów prawa materialnego w postaci:
1. art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zw. z § 20 ust. 1, § 20 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia wykonawczego poprzez błędne zastosowanie w sprawie art. 26 ust. 1 ustawy ARiMR pomimo, iż pobrane przez Skarżącą środki publiczne nie stanowią kwot nienależnych lub nadmiernie pobranych, co spowodowało rozpoznanie w/w sprawy przez organ administracji, choć w/w sprawa nie ma charakteru administracyjnego, lecz cywilny, co w konsekwencji prowadzi do nieważności postępowania,
2. § 18 ust. 1 pkt. 3 lit. b oraz § 19 pkt 2-3 rozporządzenia wykonawczego poprzez błędną ich wykładnię prowadzącą do wniosku, iż 3 letni termin na wydatkowanie co najmniej kwoty 70 % pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, liczony od dnia wypłaty, jako termin materialno-prawny każdorazowo upływa po 3 w/w latach, choć na zasadach analogii oraz wykładni systemowej do w/w terminu należy stosować instytucje odnoszące się do terminów materialno-prawnych, które są uregulowane w art. 121-124 k.c. a dotyczą zawieszenia, wstrzymania, przerwania oraz wznowienia biegu terminu materialno-prawnego.
Zarzucono również naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpoznaniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącego na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji nie wyjaśnienie wszelkich okoliczności wpływających na stan faktyczny sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.,
2. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania uczestnika do władzy publicznej, a mianowicie:
a) nierozstrzygnięciu wątpliwości na korzyść strony pomimo, że nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, a wręcz interes społeczny przemawiał za uwzględnieniem stanowiska Skarżącej,
b) pominięcie milczeniem zasadniczych twierdzeń lub nieodniesienie się do faktów istotnych dla sprawy,
c) działanie organu prowadzącego postępowanie polegające na egzekwowaniu od Skarżącej wykonania ciążącego na niej obowiązku w sytuacji, gdy sam organ administracji uniemożliwił Skarżącej jego wykonanie,
d) prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób przewlekły i całkowicie bezzasadny.
W uzasadnieniu skargi wskazano na chronologię zdarzeń, które w opinii Skarżącej miały istotny wpływ na stan sprawy, z której wynika, że:
- w dniu [...].03.2012r. została wydana w stosunku do skarżącej decyzja o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwienia startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków uzupełnienia wykształcenia; termin na uzupełnienie wykształcenia mijał w dniu [...].03.2015r., a termin na przekazanie dokumentów potwierdzających uzupełnienie wykształcenia mijał w dniu [...].05.2015r.;
- w dniu [...].05.2014r. Skarżąca złożyła dyplom nr [...] wystawiony przez Politechnikę [...] Wydział Zarządzania o ukończeniu studiów niestacjonarnych w dniu [...].10.2013r. z tytułem licencjata, na kierunku turystyka i rekreacja wraz z Kartą przebiegu studiów oraz Suplementem z wykazem przedmiotów i ilością godzin z przedmiotów przydatnych do prowadzenia działalności rolniczej,
- w dniu [...].11.2014r., a więc po 6 miesiącach bezczynności, powyższy dyplom został całkowicie bezzasadnie zakwestionowany przez organ I instancji; Skarżąca niezwłocznie - zaledwie po 4 dniach (w dniu [...].11.2014r.) złożyła wyjaśnienia w tej sprawie wskazując, iż skoro za wykształcenie rolnicze uznawano ukończenie technikum ze specjalnością turystyki wiejskiej (technik turystyki wiejskiej), to tym bardziej niezrozumiałym jest stanowisko organu kwestionujące ukończenie studiów wyższych (licencjat) na kierunku turystyka; Skarżąca przedłożyła wówczas również oświadczenie Prodziekana Wydziału Zarządzania Politechniki [...] stwierdzające, iż Skarżąca nabyła wykształcenia wymagane z przepisami rozporządzenia wykonawczego; organ nie wskazał jednak jakie dokumenty winna przedstawić Skarżąca, a jedynie stwierdził, iż przedstawione dokumenty nie potwierdzają uzupełnienia wykształcenia wymaganego przepisami rozporządzenia,
- w dniu [...].01.2015r., a więc po 2 miesiącach, organ I instancji zakwestionował stanowisko przedstawione przez Skarżącą oraz przez Prodziekana stwierdzając, iż w/w dokumenty (dyplom, suplement do dyplomu z wykazem przedmiotów i ilością godzin, karta przebiegu studiów) nie potwierdzają uzupełnienia wykształcenia wymaganego przepisami rozporządzenia; ponownie organ nie wskazał, jakie dokumenty winna przedstawić Skarżąca,
- w dniu [...].07.2015r. organ I instancji wysłał do Skarżącej pismo zawierające żądanie zwrotu rzekomo nienależnie pobranych płatności w ramach programu "Ułatwianie startu młodym rolnikom", co było konsekwencją nie uznania wykształcenia skarżącej za zgodne z rozporządzeniem wykonawczym,
- w dniu [...].08.2015r. organ I instancji zawiadomił Skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwienia startu młodym rolnikom",
- w dniu [...].09.2015r. organ I instancji wydał decyzję nr [...]o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z w/w tytułu,
- w dniu [...].09.2015r. Skarżąca wniosła odwołanie od w/w decyzji,
- w dniu [...].11.2015r. organ II instancji decyzją nr [...]uchylił decyzję nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
- w dniu [...].12.2015r. organ I instancji zwrócił się do Politechniki [...] celem wskazania zagadnień poruszanych w ramach w/w przedmiotów, w dniu [...].01.2016r. ponownie wezwano Skarżącą do przedłożenia dokumentów potwierdzających wydatkowanie 70 % udzielonej pomocy do dnia [...].09.2015r. ,
- w dniu [...].01.2016r. wydano decyzję nr [...] o umorzeniu w całości postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwienia startu młodym rolnikom. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż wykształcenie Skarżącej - licencjat z turystyki - stanowi jednak wykształcenie rolnicze,
- w dniu [...].03.2016r. organ I instancji ponownie wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych przez Skarżącą, powołując się tym razem na brak wydatkowania pomocy do dnia [...].09.2015r.
- [...].04.2016r. wydano zaskarżoną przez Skarżącą decyzję organu I instancji, a w dniu [...].08.2016r. wydano zaskarżoną przez Skarżącą decyzję organu II instancji.
W opinii Skarżącej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na próżno jest szukać ustosunkowania się organu do przyczyn niewydatkowania przez Skarżącą pomocy w terminie do dnia [...].09.2015r. Organ nie uwzględnił szeregu dokumentów i pism kierowanych do Skarżącej w okresie od maja 2014r. do kwietnia 2016r., jak i pism samej Skarżącej. Podkreślono, że przecież w całym tym okresie organ żądał od Skarżącej zwrotu przyznanej pomocy. Określał tę pomoc jako nienależną, gdyż całkowicie bezzasadnie kwestionował wykształcenie skarżącej. W/w uchybienia zostały wprost wskazane w uzasadnieniu do decyzji [...] organu II instancji. W/w okoliczność (zachowania organów) jest istotna z punktu oceny zaskarżonych decyzji przez pryzmat art. 8 k.p.a. Tymczasem trudno jest nie odnieść wrażania, iż organ II instancji celowo sporządził uzasadnienie zaskarżonej decyzji w w/w sposób, aby zbagatelizować błędy organu I instancji i ich wpływ na zachowanie Skarżącej. Pomijając tak istotne okoliczności dla sprawy trudno jest również uznać, aby organ rozpoznał materiał dowodowy w sposób wyczerpujący oraz wyjaśnił wszelkie okoliczności jakie wpływają na stan niniejszej sprawy. Wobec powyższego trudno jest również uznać jakoby sporządzone uzasadnienie spełniało wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach organów nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji.
Na wstępie należy odnieść się do najdalej idącego żądania Skarżącej, odnoszącego się do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, jak i decyzji poprzedzającej, albowiem sprawa w ocenie Skarżącej ma charakter cywilny, a nie administracyjny i organy ARiMR nie miały podstaw prawnych do prowadzenia postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją.
W sprawie organy prawidłowo zastosowały art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 z późn. zm., obecnie Dz. U. z 2016 r., poz. 1512) w zw. z § 20 ust. 1, § 20 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia wykonawczego, gdyż pobrane przez Skarżącą środki są publiczne i podlegają zwrotowi na podstawie tych przepisów. Z treści powołanego przepisu wynika bowiem bezspornie, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych tam wymienionych następuje w drodze decyzji administracyjnej.
W sprawie natomiast nie znalazł zastosowania wskazywany w treści skargi art. 26 ust. 1 ustawy o ARiMR, nie stanowił on podstawy do działania organów, albowiem odnosi się do umorzenia należnych Agencji wierzytelności, co nie było przedmiotem postępowania. W związku z powyższym w ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i decyzja poprzedzająca, nie naruszają porządku prawnego w stopniu prowadzącym do stwierdzenia ich nieważności.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów, należy wskazać, że zasady przyznawania pomocy na podejmowanie działalności przez młodych rolników zostało określone jako działanie "Ułatwienie startu młodym rolnikom" - art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z późn. zm.), a szczegółowe warunki i tryb przyznawania pomocy finansowej na to działanie regulują przepisy rozporządzenia wykonawczego z dnia 17 października 2007 r., wydanego w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 29 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.
Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b powołanego rozporządzenia beneficjent powinien wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Z kolei § 19 pkt 2 stanowi, że beneficjent powinien przedłożyć w Agencji potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu - po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Pomoc podlega zwrotowi w całości lub części, jeżeli beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1 rozporządzenia, lub nie przedłoży w Agencji dokumentów, o których mowa w § 19, co wynika z § 20 rozporządzenia.
Powołane przepisy określają zobowiązania jakie beneficjent musi wykonać, aby mógł skorzystać z otrzymanej pomocy, bez konieczności jej zwrotu. Do spełnienia tych warunków skarżąca zobowiązała się już we wniosku o przyznanie pomocy zaznaczając odpowiednie rubryki w XIII punkcie wniosku. Obowiązki te wskazano również w decyzji z dnia [...] marca 2012 r. przyznającej Skarżącej pomoc z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom", zaznaczając, że beneficjent jest zobligowany do wywiązania się z nich.
Realizacja założeń biznesplanu w zakresie planowanej inwestycji na kwotę co najmniej 70% pomocy, w określonym przez rozporządzenie czasie, jest jednym z takich zobowiązań. Już biznesplan na etapie składania wniosku musi przewidywać określone inwestycje na kwotę co najmniej 70% pomocy. Jest to warunek otrzymania pomocy zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 3 lit. c rozporządzenia, który stanowi, że pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem, jest przyznawana osobie fizycznej jeżeli plan rozwoju gospodarstwa (biznesplan) przewiduje inwestycje na kwotę co najmniej 70% pomocy, z zastrzeżeniem § 18 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego.
Zatem - biorąc pod uwagę te regulacje - wskazać należy, że aby wywiązać się z zobowiązań wynikających z § 18 i § 19 rozporządzenia i nie narazić się na konieczność zwrotu pomocy na podstawie § 20 rozporządzenia, należy w ciągu 3 lat od otrzymania pomocy wydatkować co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie i przedłożyć w określonym czasie dokumenty potwierdzające ten fakt. Jeżeli beneficjent chce przeznaczyć uzyskaną kwotę na inną inwestycję niż wskazana w biznesplanie załączonym do wniosku, to najpierw musi zwrócić się do organu o wyrażenie zgody, gdyż jest to zmiana warunków na jakich pomoc została udzielona. Ma na to 3 lata, gdyż w wciągu 3 lat musi wydatkować co najmniej 70% pomocy.
Przypomnieć należy, że Skarżącej została wypłacona pomoc z tytuł "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w dniu [...] września 2012 r., a więc datą graniczną na wydatkowanie w okresie 3 lat 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, w przypadku skarżącej, to dzień [...] września 2015 r.
Bezspornym jest, że Skarżąca w tym terminie nie nabyła planowanego zakupu tj. prasy , bowiem – co potwierdza Strona skarżąca – ze względu na toczące się postępowanie dot. uzupełnienia wykształcenia nie dokonała planowanego zakupu.
W tym stanie faktycznym i prawnym należy podzielić w pełni stanowisko organu, wyrażone przez organ w zaskarżonej decyzji, który prawidłowo przyjął, że Skarżąca nie zrealizowała zobowiązania zawartego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego.
Na podstawie okoliczności niniejszej sprawy nie można przyjąć, aby Skarżąca nabyła planowany zakup w terminie do [...] września 2015 r., w konsekwencji czego zasadne jest twierdzenie, że nie wypełniła warunku zawartego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia wykonawczego. Skarżąca, jak wskazywał na to organ, po uzyskaniu pomocy finansowej prowadziła korespondencję z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie tej pomocy. Organ przypominał również Skarżącej o konieczności dopełnienia obowiązku wynikającego z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia, przed upływem terminu zawartego w tym przepisie (pismo organu z dnia [...] sierpnia 2015 r.).
Nie można też podzielić zarzutu Strony skarżącej, iż termin określony w rozporządzeniu wykonawczym, jako termin materialnoprawny, może podlegać zawieszeniu, wstrzymaniu, przerwaniu czy wznowieniu, analogicznie jak w przepisach prawa cywilnego (art. 121 – 124 K.c.). W ocenie Sądu w sprawie nie można stosować przepisów prawa cywilnego, odnoszących się do przedawnienia roszczeń, albowiem w ogóle nie znajdują one zastosowania w prawie administracyjnym. Termin ten jest niewątpliwie terminem zawitym.
W tym stanie rzeczy nie doszło do naruszenia treści żadnego ze wskazywanych przez Skarżącą przepisów prawa materialnego, wymienionych w skardze, Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.
Nie mogą zostać uwzględnione podnoszone przez Skarżącą zarzuty odnośnie naruszenia przepisów postępowania, co związane było z przedłużającym się działaniem organu odnośnie procedowania związanego z legitymowaniem się przez Skarżącą stosownym wykształceniem. Co prawda rację ma Strona skarżąca, że tak długie działanie, zakończone ostatecznie decyzją pozytywną dla Skarżącej w dniu [...] stycznia 2016 r., mogło wpłynąć na ocenę przez Skarżącą swojej sytuacji. Nie zmienia to jednak faktu, że Skarżąca nie dokonała zakupu i tym samym nie dochowała w terminie ciążących na niej zobowiązań.
Jak już wyżej wskazano, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem przepisu prawa materialnego wpływającym na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 litera a-c p.p.s.a.).
Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa materialnego czy procesowego na treść decyzji, a więc ukształtowanych w niej stosunków administracyjnoprawnych materialnych lub procesowych. Sąd, uchylając z tych powodów decyzję, musi zatem wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (patrz: wyrok NSA z 19 października 2011r., sygn. akt I OSK 915/11).
Dlatego też zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchylenie decyzji może nastąpić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie przepisów miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w takim wypadku rzeczą Sądu jest wykazanie, że uchybienie przepisom prawa przez organ orzekający było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy decyzji byłoby lub mogłoby być inne.
Sąd nie stwierdził również innych, wskazywanych w treści skargi, naruszeń przepisów prawa procesowego tj. Kodeksu postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, organy obu instancji podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w prowadzonym postępowaniu. Uznać także należy, że prawidłowo został zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy. W trakcie prowadzonego postępowania nie doszło do naruszenia zasady zaufania do organów oraz zasady przekonywania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź innych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło