V SA/Wa 287/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A. J. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych: oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez A. J.(dalej: "Skarżący", "Wnioskodawca") jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR") zawarte w piśmie z ... stycznia 2018 r. nr ... o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu 16 listopada 2017 r. do Biura Powiatowego ARiMR w P. wpłynął wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku klęsk żywiołowych i katastrof oraz wprowadzenie odpowiednich środków zapobiegawczych", poddziałanie "Wsparcie inwestycji w odtwarzanie gruntów rolnych i przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych i katastrof", typ "Inwestycje odtwarzające potencjał produkcji rolnej". Do wniosku dołączono Protokół nr 5 z 5 lipca 2016 r. oszacowania strat w gospodarstwie rolnym spowodowanych wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w postaci: huraganu i gradu, które wystąpiły w dniu 17 czerwca 2016 r. Z w.wym. protokołu wynika, że obniżenie dochodu gospodarstwa wynikające z produkcji roślinnej i zwierzęcej wyniosło ... zł, co stanowi 40 % średniej rocznej produkcji; koszty przywrócenia produkcyjności plantacji trwałych wynoszą 0 zł; straty w stadzie podstawowym zwierząt gospodarskich wynoszą 0 zł; straty powstałe w budynkach i maszynach służących do produkcji rolnej wynoszą 0 zł. Pismem z ... stycznia 2018 r. nr ... ARiMR poinformowała Skarżącego o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy, z uwagi na niespełnienie warunków określonych w § 13 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Inwestycje odtwarzające potencjał produkcji rolnej" w ramach poddziałania "Wsparcie Inwestycji w odtwarzanie gruntów rolnych i przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonej w wyniku klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych i katastrof" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1858 ze zm.), dalej: "rozporządzenie wykonawcze". W uzasadnieniu wskazano, iż złożony wniosek otrzymał 1 pkt wyłącznie za wysokość szkód w produkcji rolnej powstałych w wyniku wystąpienia co najmniej jednego ze zdarzeń losowych wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 2-6 i 8-11a ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich i oszacowanych przez komisję. Złożony wniosek nie spełnił zatem kryterium minimalnej ilości 2 punktów określonych w § 13 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucił, iż protokół nr 5 będący podstawą odmowy przyznania pomocy został sporządzony bez jego wiedzy i obecności na miejscu wymarznięcia roślin. W związku z tym pracownicy ARiMR samowolnie i dowolnie ustalili rozmiary zniszczeń na jego działce. Skarżący stwierdził, iż protokół otrzymał dopiero po trzech miesiącach od sporządzenia (zatwierdzony przez Wojewodę). Nie miał żadnej możliwości ustosunkowania się do treści protokołu ani odwołania się od niego. Ponadto Skarżący podniósł, iż nie miał możliwości należytego wypełnienia wniosku o pomoc, gdyż był on bardzo skomplikowany i niezrozumiały, zaś pracownik Ośrodka Doradztwa Rolniczego w K. zażądał od niego 1000 zł za wypełnienie tego wniosku. Agencja zaniechała wsparcia i nie wskazała, kto może mu pomóc w uzyskaniu środków na odbudowę plantacji. Skarżący podkreślił również, iż zgodnie z protokołem oszacowania strat w gospodarstwie rolnym spowodowanych wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych obniżenie dochodu gospodarstwa wynikające z produkcji roślinnej i zwierzęcej wyniosło ... zł, co stanowi 40 % średniej rocznej produkcji, podczas gdy z jego obserwacji wynika, że zniszczeniu uległo ponad 50 % produkcji, co przekłada się analogicznie na ponad 50 % niższy dochód, co w konsekwencji doprowadziło do przyznania tylko 1 pkt jego wnioskowi i pozbawiło go możliwości przyznania pomocy, podczas gdy jego wniosek powinien uzyskać 2 pkt, co klasyfikowałoby go do uzyskania tej pomocy. W odpowiedzi na skargę ARiMR wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz.1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan prawny w zakresie przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku klęsk żywiołowych i katastrof oraz wprowadzenie odpowiednich środków zapobiegawczych", reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 listopada 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Inwestycje odtwarzające potencjał produkcji rolnej" w ramach poddziałania "Wsparcie Inwestycji w odtwarzanie gruntów rolnych i przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonej w wyniku klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych i katastrof" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r. poz. 1858 ze zm.), dalej: "rozporządzenie wykonawcze". Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (Dz. U. poz. 349 i 1888 oraz z 2016 r. poz. 337 i 1579), dalej: "ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich". Zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z ust. 2 tego przepisu strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jak wynika z art. 22 w. wym. ustawy, pomoc jest przyznawana na wniosek. W dniu 16 listopada 2017 r. Skarżący zwrócił się do Biura Powiatowego ARiMR w P. o przyznanie pomocy w ramach działania "Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku klęsk żywiołowych i katastrof oraz wprowadzenie odpowiednich środków zapobiegawczych". Z dołączonego do wniosku protokołu nr 5 z 5 lipca 2016 r. oszacowania strat w gospodarstwie rolnym spowodowanych wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w postaci: huraganu i gradu, które wystąpiły w dniu 17 czerwca 2016 r. wynikało, że obniżenie dochodu gospodarstwa wynikające z produkcji roślinnej i zwierzęcej wyniosło ... zł, co stanowi 40 % średniej rocznej produkcji; koszty przywrócenia produkcyjności plantacji trwałych wynoszą 0 zł; straty w stadzie podstawowym zwierząt gospodarskich wynoszą 0 zł; straty powstałe w budynkach i maszynach służących do produkcji rolnej wynoszą 0 zł. Należy wskazać, że zgodnie z § 12 ust.1 rozporządzenia wykonawczego pomoc przysługuje według kolejności ustalonej przez Agencję przy zastosowaniu kryteriów wyboru operacji. Natomiast, z treści § 12 ust. 2 powołanego rozporządzenia wynika, że o kolejności przysługiwania pomocy decyduje suma uzyskanych punktów, przyznawanych na podstawie następujących kryteriów wyboru: 1) jeżeli wysokość szkód w gospodarstwie, powstałych w wyniku wystąpienia co najmniej jednego ze zdarzeń losowych wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 2-6 i 8-11 a ustawy z dnia 7 lipca 2005 r o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich w odniesieniu do zniszczonych lub uszkodzonych składników gospodarstwa wykorzystywanych do produkcji rolnej i oszacowanych przez komisję, wynosi: a) powyżej 25 000 zł i nie więcej niż 50 000 zł - przyznaje się 1 punkt, b) powyżej 50 000 zł i nie więcej niż 75 000 zł - przyznaje się 2 punkty, c) powyżej 75 000 zł i nie więcej niż 100 000 zł - przyznaje się 3 punkty, d) powyżej 100 000 zł i nie więcej niż 125 000 zł - przyznaje się 4 punkty, e) powyżej 125 000 zł - przyznaje się 5 punktów; 2) jeżeli wysokość szkód w produkcji rolnej, powstałych w wyniku wystąpienia co najmniej jednego ze zdarzeń losowych wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 2-6 i 8-11a ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich i oszacowanych przez komisję, stanowi: a) powyżej 30% i nie więcej niż 45% - przyznaje się 1 punkt, b) powyżej 45% i nie więcej niż 60% - przyznaje się 2 punkty, c) powyżej 60% i nie więcej niż 75% - przyznaje się 3 punkty, d) powyżej 75% i nie więcej niż 90% - przyznaje się 4 punkty, e) powyżej 90% - przyznaje się 5 punktów; 3) jeżeli rolnik na dzień wystąpienia szkody w gospodarstwie spełnił obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, zgodnie z warunkami tego ubezpieczenia określonymi w ustawie z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, i dodatkowo na dzień wystąpienia szkody plantacje chmielu lub sady, lub plantacje krzewów owocowych. gatunków owocujących efektywnie dłużej niż 5 lat były objęte dobrowolnym ubezpieczeniem, a wielkość ubezpieczenia plantacji chmielu lub sadów, lub plantacji krzewów owocowych, gatunków owocujących efektywnie dłużej niż 5 lat obejmowała: a) powyżej 50% i nie więcej niż 65% całkowitej powierzchni tych upraw - przyznaje się 1 punkt, b) powyżej 65% i nie więcej niż 80% całkowitej powierzchni tych upraw - przyznaje się 2 punkty, c) powyżej 80% całkowitej powierzchni tych upraw — przyznaje się 3 punkty. 3. Ustalając kolejność przysługiwania pomocy przy zastosowaniu kryteriów wyboru, o których mowa w ust. 2: 1) pkt 1- sumuje się wartość szkód oszacowanych przez komisję, powstałych w roku składania wniosku o przyznanie pomocy lub roku poprzedzającym rok składania wniosku o przyznanie pomocy, wyłącznie gdy w danym roku kalendarzowym wystąpiły również szkody w produkcji rolnej wynoszące co najmniej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie, o których mowa w § 2 ust.1 pkt 3 lit. a; 2) pkt 2 - bierze się pod uwagę dane zawarte w protokole, o którym mowa w § 5 ust. 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zawierającym wyższą wysokość szkód w produkcji rolnej, o ile w roku kalendarzowym, którego dotyczy ten protokół, wystąpiły szkody dotyczące składnika gospodarstwa – w przypadku gdy podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy dołącza do wniosku więcej niż jeden protokół. Złożony wniosek otrzymał 1 pkt wyłącznie za wysokość szkód w produkcji rolnej powstałych w wyniku wystąpienia jednego ze zdarzeń losowych wymienionych w art. 3 ust. 2 pkt 2-6 i 8-11a ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich i oszacowanych przez komisję. Zasadnie zatem ARiMR odmówiła Skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy, nie zostały bowiem spełnione warunki określone w § 13 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, tj. przyznano mniej niż 2 punkty na podstawie wskazanych wyżej kryteriów wyboru. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że wiążące znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie miały zapisy w. wym. protokołu, sporządzonego zgodnie z § 5 ust. 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz.187 ze zm.). Sporządzony przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód protokół oszacowania szkód zawiera: 1) imiona i nazwiska członków komisji; 2) datę oszacowania szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3; 3) imię i nazwisko, adres i miejsce zamieszkania albo nazwę, adres i siedzibę producenta rolnego, albo adres i miejsce położenia gospodarstwa rolnego lub prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej oraz numer identyfikacyjny producenta rolnego nadawany w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności – jeżeli został nadany; 4) informację o powierzchni gospodarstwa rolnego, w tym powierzchni upraw rolnych w dniu wystąpienia szkód; 5) informacje o zakresie i wysokości szkód w uprawach, zwierzętach gospodarskich, rybach lub środkach trwałych; 6) informację o kosztach, które nie zostały poniesione ze względu na wystąpienie szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3; 7) informację o kwotach uzyskanego odszkodowania z tytułu ubezpieczenia upraw rolnych, zwierząt gospodarskich, ryb lub środków trwałych; 8) informację o średniej rocznej produkcji rolnej ustalonej w sposób określony w ust. 4 w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej: a) z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo b) z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji; 9) informację o kwocie obniżenia dochodu, o którym mowa w art. 25 ust. 6 rozporządzenia nr 702/2014; 10) informacje o kosztach poniesionych z tytułu niezebrania plonów w wyniku wystąpienia szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3; 11) datę wystąpienia szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3; 12) datę zgłoszenia przez producenta rolnego wystąpienia szkód, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3; 13) czytelne podpisy członków komisji oraz producenta rolnego. W skardze Skarżący zarzuca, że protokół nr 5 będący podstawą odmowy przyznania pomocy został sporządzony bez jego wiedzy i obecności na miejscu wymarznięcia roślin. W związku z tym pracownicy ARiMR samowolnie i dowolnie ustalili rozmiary zniszczeń na jego działce. Ponadto Skarżący podnosi, że protokół otrzymał dopiero po trzech miesiącach od sporządzenia (zatwierdzony przez Wojewodę) i nie miał żadnej możliwości ustosunkowania się do treści protokołu ani odwołania się od niego. Podnoszone w skardze zarzuty dotyczą działania powołanej Zarządzeniem Wojewody L. Nr ... i ... komisji, która dokonywała oszacowania strat w gospodarstwie rolnym spowodowanych wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych w postaci huraganu i gradu, które wystąpiły 17 czerwca 2016 r. i sporządziła protokół nr 5. Odnosząc się do tych zarzutów należy wskazać, że organy ARiMR rozpoznając wniosek o przyznanie pomocy, na podstawie wskazanych wyżej przepisów, nie czynią samodzielnych ustaleń co do wysokości powstałej w uprawach szkody. Opierają się w tym zakresie na szczegółowo określonych przepisami dokumentach, wystawianych przez uprawnione do tego organy. Sanowanie wadliwości takich dokumentów, czy ich weryfikacja nie należy do kompetencji ARiMR. Ponadto w rozpoznawanej sprawie nie można pominąć również faktu, że w. wym. protokół został podpisany przez Skarżącego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.