V SA/Wa 2886/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2011 r. sprawę ze skargi A. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... września 2010 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny oddala skargę. A. M. (obywatel ..., deklarujący narodowość ...) w dniu ... listopada 2005 r. złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Decyzją nr ... z dnia ... kwietnia 2006 r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców odmówił nadania wnioskodawcy statusu uchodźcy. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia ... czerwca 2006 r. ..., po rozpatrzeniu odwołania utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy cudzoziemiec złożył w dniu ... września 2007 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia ... lipca 2008 r. umorzył postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy i stwierdził, że wniosek jest niedopuszczalny. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wniosek z dnia ... września 2007 r. oparty jest na tych samych podstawach, co wniosek z dnia ... listopada 2005 r. i nie wnosi do sprawy żadnych nowych okoliczności, które nie były badane we wcześniejszym postępowaniu. Od decyzji tej strona złożyła odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców, która uznała, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców dotyczy sprawy tożsamej ze sprawą rozstrzygniętą decyzją ostateczną Rady z dnia ... czerwca 2006 r., gdyż dotyczy zarówno tego samego podmiotu i przedmiotu postępowania. Mając powyższe na uwadze Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia ... marca 2009 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 750/09 oddalił skargę strony na decyzję Rady z dnia ... marca 2009 r. W dniu ... listopada 2009 r. strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Szefa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia ... kwietnia 2006 r. o wskazanym wyżej numerze. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia ... lutego 2010 r. odmówiła wznowienia postępowania. W dniu ... grudnia 2009 r. strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia ... lipca 2008 r. i decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia ... marca 2009 r. Decyzją z dnia ... marca 2010 r. Rada postanowiła odmówić stwierdzenia nieważności decyzji Rady. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Rada w dniu ... maja 2010 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W dniu ... października 2009 r. strona złożyła kolejny wniosek o nadanie jej statusu uchodźcy. Decyzja z dnia ... lutego 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umorzył postępowanie wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Rozpoznając sprawę w wyniku złożonego przez stronę odwołania decyzją z dnia ... września 2010 r. nr ... Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem Rady kluczowym zagadnieniem w sprawie było to, czy sprawa zakończona decyzją ostateczną Rady z ... czerwca 2006 r. i wszczęta na wniosek z ... października 2009 r. są sprawami tożsamymi. Sprawy te są tożsame, gdyż zarówno sprawa pierwotna jak i sprawa niniejsza wszczęta przez cudzoziemca, dotyczą wniosku o nadanie statusu uchodźcy - zawierają więc ściśle określone żądanie mające odzwierciedlenie w konkretnie określanych przepisach prawa materialnego. Przepisy dotyczące przesłanek, w oparciu o które można ubiegać się o nadanie statusu uchodźcy, nie uległy w żaden sposób zmianie, zatem jedyną podstawą, która upoważniałaby organ do ponownego, merytorycznego rozpatrzenia nowej sprawy opartej na ponownym wniosku, musiałaby odnosić się do jego podstawy faktycznej. Strona powinna zatem w nowym wniosku podnieść nowe, inne lub dodatkowe okoliczności faktyczne, w tym ewentualnie takie, które zaistniały już po wydaniu ostatecznej decyzji, i które pozwoliłyby organowi przy wstępnym jego badaniu uznać, że zmieniają one sytuację cudzoziemca na tyle, że konieczne jest ponowne rozwazenie jego żądania, bez względu na ostateczny wynik sprawy. Taka sytuacja w odniesieniu do przedmiotowego wniosku nie miała miejsca. W tym stanie rzeczy zmiana przepisów ustawy o ochronie cudzoziemców i wprowadzenie ochrony uzupełniającej nie mogła sama w sobie prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy pod kątem możliwości przyznania tej ochrony. Odmienne stanowisko prowadziłoby bowiem do akceptowania sytuacji, w której trwałość decyzji ostatecznych wyrażona w treści art. 16 kpa byłaby czysto iluzoryczna a do ponownego orzekania w takiej samej sprawie wystarczyłoby złożenie jakiegokolwiek wniosku zawierającego żądanie raz już rozstrzygnięte, przy braku okoliczności, które by na to rzeczywiście pozwalały. Rada wskazała, że wniosek o nadanie statusu uchodźcy jest jedynym wnioskiem inicjującym postępowanie w sprawie cudzoziemca, którego celem jest przyznanie mu ochrony i dowodzi tego jasno treść art. 23 ust. 1 ustawy jak i art. 15 ustawy o ochronie, z którego wynika, że w warunkach w nim określonych cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej. Zasadzie określonej w tym przepisie nie przeczy treść art 23 ust. 2 ustawy, z którego wynika, że wniosek o nadanie statusu uchodźcy rozpatruje się równocześnie jako wniosek o udzielenie ochrony uzupełniającej. Z zestawienia treści art. 15 i 23 ust. 2 ustawy należy wyprowadzić jedynie taki wniosek, że rozpatrywanie wniosku o nadanie statusu uchodźcy równocześnie jako wniosku o udzielenie ochrony uzupełniającej nakłada na organ konieczność rozpoznania takiego wniosku z urzędu, ale tylko w sytuacji gdy istnieje podstawa rozpoznania wniosku o status. Nie zmienia to jednak zasady rozpoznania wniosku o status uchodźcy. Treść art. 15 ustawy jednoznacznie wskazuje bowiem na pierwszeństwo rozstrzygania wniosku o nadanie statusu, a dopiero gdy okoliczności sprawy wskazują, że możliwość udzielenia statusu nie wchodzi w grę, w tym samym postępowaniu wniosek ten należy rozpoznać obligatoryjnie, w ramach już poczynionych pod tym względem ustaleń, jako wniosek o udzielenie ochrony uzupełniającej. Potwierdzeniem tego stanowiska w ocenie organu jest również treść art. 48 ust, 1 pkt 1 i 2 ustawy, wskazujący jakie elementy i w jakiej kolejności powinny znaleźć się w decyzji dotyczącej statusu, ponieważ zasadą postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy jest kompletność postępowania administracyjnego w stosunku do cudzoziemca celem obiektywnej oceny jego sytuacji i udzielenia mu ochrony, jeśli spełnia jej przesłanki. Skoro w sprawie brak było podstaw do badania kwestii nadania statusu cudzoziemcowi, to brak było też podstaw do badania, czy w grę wchodzi możliwość udzielenia mu innej ochrony - przede wszystkim uzupełniającej. Brak podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku o status zamyka bowiem drogę do rozpoznawania sprawy w odniesieniu do pozostałych jej aspektów. Organ podkreślił, że skoro ustawodawca zdecydował, że z datą wejścia w życie ustawy z 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, tj. od 28 maja 2008 r. decyzje o udzieleniu pobytu tolerowanego, stają się z mocy prawa decyzjami o udzieleniu ochrony uzupełniającej, to wykluczył możliwość ubiegania się o taką ochronę w odniesieniu do osób, co do których wydano przed tą datą decyzję rozstrzygającą co do istoty sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję strona wniosła o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu wskazano na naruszenia: 1. art. 7 i 77 §1 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności związanych ze skomplikowaną sytuacją prawną strony; 2. art. 6, 80, 107 § 3 kpa poprzez błędną interpretację art. 3, 23 i 40 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 3. art. 15 ustawy o ochronie, poprzez formalne ograniczenie możliwości strony do uzyskania ochrony uzupełniajacej; 4. art. 97 ust. 1 pkt 1a, przez ograniczania możliwości ochrony życia rodzinnego strony i odmowy ochrony praw jego małoletniego dziecka. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że literalne brzmienie art. 3 ust. 2 oraz art. 23 ust. 2 powyższej ustawy wskazuje na fakt, że cudzoziemiec w Polsce nie może inaczej wnioskować o udzielenie ochrony uzupełniającej jak skaładając wniosek o status uchodźcy. Skarżacy powołał się także na orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz wskazał, że w chwili wydania decyzji ostatecznej w jego sprawei instytucja zgody na pobyt tolerowany obejmowała mniejszy katalog sytuacji, w których udzielano tego rodzaju ochrony cudzoziemcom, co stanowi kolejny argument wskazujący na konieczność ponownego merytorycznego rozpatrzenia wniosku strony. Podniósł też, że we wniosku o nadanie statusu uchodźcy wskazywał, iż w Polsce uzyskała ochronę jego małoletnia córka. W akcie urodzenia skarżący nie jest wpisany jako jej ojciec, ponieważ nie miał on w chwili jej narodzin żadnego dokumentu potwierdzającego jego tożsamość, natomiast posiada dowody wskazujące na jego więź biologiczną z córką. Jak wskazuje skarżący, słuszność jego twierdzeń znajduje popracie w decyzjach wydanych względem jego szwagra - czyli również siostry. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Skarga nie jest uzasadniona. Jest to trzeci wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożony po otrzymaniu decyzji ostatecznej z dnia ...06. 2006r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy. Merytoryczne rozstrzygniecie sprawy wszczętej na skutek kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione jedynie w takiej sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Ar. 40 ust. 1 ustawy z dnia 18 marca 2008r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2008r., Nr 70, poz. 416) nakłada na organ obowiązek wydania decyzji o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. Jest on niedopuszczalny, jeżeli po otrzymaniu decyzji ostatecznej wnioskodawca złożył wniosek oparty na tych samych podstawach. Zasadnie więc ,w niniejszej sprawie, organ badał podstawy, na których oparty był kolejny wniosek Cudzoziemca. Z analizy danych zawartych w niniejszym wniosku wynika, że jest on oparty na tych samych podstawach, co poprzednie. Zasadnie organ przyjął, ze wyjaśnienia cudzoziemca występującego z nowym wnioskiem w zakresie przyczyn udzielenia ochrony są tożsame z okolicznościami, które zostały uwzględnione jako podstawa faktyczna sprawy administracyjnej zakończonej decyzja ostateczną. Na etapie skargi do WSA Cudzoziemiec wskazał, że jego wydalenie z Polski będzie stanowiło naruszenie art. 97 pkt. 1a ustawy z dnia 13 czerwca 2003r o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 189, poz. 1472). Przepis ten stanowi, że cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r. (Dz. U.z 1991r. Nr 120, poz.526 oraz z 2000r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Twierdzenie Cudzoziemca, że jest ojcem dziecka, które przebywa na terenie RP i jest objęte procedurą uchodźczą nie zostało przez niego udowodnione. Skoro zaś Strona, która zamierza wywodzić skutki prawne z określonych faktów, faktów tych nie udowodniła, to brak jest podstaw do ich uwzględnienia w postępowaniu (wyr. NSA z dnia 18.04. 1984r. sygn.III SA 388/84). Dlatego organ zasadnie przyjął, że Strona nie wykazała, że istnieje jakieś życie rodzinne Cudzoziemca z dzieckiem, którego ojcostwa nie wykazał i że wydalenie Skarżącego z Polski będzie stanowiło ograniczenie tego życia rodzinnego albo pozbawi ochrony praw małoletniego. Nawet, gdyby zostało wykazane ojcostwo Cudzoziemca, to ochrona życia rodzinnego nie może być rozumiana jako nałożony na państwo obowiązek akceptacji wybranego przez jednego z rodziców lub oboje, kraju pobytu. Organ badał w niniejszej sprawie, czy istnieją realne i rzeczywiste zagrożenia, które mogłyby spotkać Skarżącego w przypadku jego powrotu do kraju pochodzenia, zdefiniowane w przepisie art. 97 ust. 1 pkt. 1 wspomnianej wyżej ustawy, to jest czy jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sadowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r. i zasadnie przyjął, że brak jest powyższych przesłanek. W tym stanie rzeczy prawidłowo zostało uznane, że wniosek jest niedopuszczalny, a zatem należało umorzyć postępowanie w sprawie. Z tych wszystkich względów na zasadzie przepisu art. 151 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji wyroku.