V SA/Wa 289/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant spec. - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2012 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej 1. oddala skargę; 2. Zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz r. pr. J. W., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] października 2011 r. o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił D. K. umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, ustalonej w odrębnym postępowaniu (decyzją Prezesa ARiMR Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r.) Organ I instancji podał, że nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub (...). Zgodnie bowiem z powyższym przepisem właściwy organ agencji płatniczej, umarza z urzędu kwotę należności, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania (...). Wobec tego, że zadłużenie Strony wynosiło 14786,65 zł., a tym samym przekroczyło równowartość 100 euro, organ I instancji uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku. Stwierdził również, iż Strona posiada stałe źródło utrzymania, bowiem pobiera emeryturę w wysokości 669,88 zł. Posiada także zobowiązanie kredytowe wobec banku. Mając na uwadze powyższe organ I instancji stwierdził, iż Strona posiada środki finansowe mogące być przedmiotem egzekucji komorniczej, w związku z czym nie zaszła określona w 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia przesłanka umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W odwołaniu Strona wniosła o umorzenie należności. Wskazała, iż znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej. Ponadto zwrot nienależnie pobranych płatności powstał nie z jej winy, gdyż ubiegając się o rentę strukturalną przekazała gospodarstwo rolne a pieniądze z dopłat przeznaczyła na zakup maszyn rolniczych. Uznając bezzasadność odwołania organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji. Wskazał jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż ustalona decyzją Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. kwota nienależnie pobranych płatności przyznanych stronie wyniosła 14.786,65 zł. Kwota ta przekroczyła zatem równowartość 100 euro, ponieważ wyznaczony przez Europejski Bank Centralny kurs euro na dzień 29 października 2010 r. wynosił 3,9820 zł. Przedmiotowa należność mogłaby być zatem umorzona, jeśli byłaby równa lub mniejsza od kwoty 398,20 zł. Podniósł także, iż zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez te agencje środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także z tytułu zabezpieczeń i kar nieobjętych klasyfikacją budżetową Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji w sposób jednoznaczny wynika jednak, że strona otrzymuje emeryturę w wysokości 669,88 zł. Ponadto z oświadczenia Strony wynika, iż posiada zadłużenie w L. S.A w kwocie 1742,95 zł., co oznacza, że może dysponować środkami finansowymi, które podlegałyby zajęciu przez organ egzekucyjny. Poza tym ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji w sposób jednoznaczny wynika, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Nadto fakt znajdowania się Strony w trudnej sytuacji materialnej, nie stanowi przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności, ustalonych decyzją Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2010 r. Zarówno agencja płatnicza, jak również Instytucja Zarządzająca- Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Przepis art. 5 a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. (...) wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. Z analizy powyższego wynika, iż państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. W związku z powyższym, organ I instancji zastosował prawidłowo przepisy § 4 ust. 1 oraz § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. i odmówił Stronie umorzenia należności. Odnosząc się do zarzutów Strony dotyczących przyczyn przekazania gospodarstwa rolnego i problemów związanych z jego przekazaniem oraz wykorzystaniem dopłat na zakup maszyn rolniczych, stwierdzono, że dotyczą one odrębnego postępowania zakończonego wydaniem przez Prezesa ARiMR decyzji Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. W decyzji tej Strona została poinformowana o przyczynach ustalenia tej należności i nie złożyła wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wobec czego decyzja ta stała się ostateczna. Organ odwoławczy poinformował również o tym, że w chwili obecnej Strona może zwrócić się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty, jeżeli jest to uzasadnione względami społecznymi lub gospodarczymi. Decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżyła D. K. stwierdzając, że jest oburzona odmową umorzenia obciążających ją należności. Jest zdania, że organ traktuje ją przedmiotowo albowiem nie otrzymała renty strukturalnej a uzyskane pieniądze zainwestowała w maszyny rolnicze. Jeżeli chodzi o kredyt co do którego organ zajął błędne stanowisko to pobrała go w celu opłacenia kosztów leczenia, którego NFZ jej nie gwarantował. Z treści skargi wynika, iż jej autorka zmierza do uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. W ocenie sądu skarga nie tylko nie formułuje żadnych zarzutów pod adresem kwestionowanej decyzji ale i nie wskazuje żadnych okoliczności które poddawałyby w wątpliwość trafności podjętego rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu jakichkolwiek nieprawidłowości zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga że przedmiotem sprawy niniejszej jest kwestia umorzenia należności określonej inną decyzją ( z dnia [...] listopada 2010 r.) wydaną w odrębnym postępowaniu, które zostało ostatecznie zakończone. Oznacza to iż w sprawie niniejszej skarżąca nie może kwestionować poprawności w/w decyzji ani tez odwoływać się do okoliczności które były podstawą jej wydania. Zatem postępowanie w sprawie niniejszej sprowadza się nie do kontroli poprawności określenia należności obciążających skarżąca ale do kontroli zasadności odmowy umorzenia tej należności. Ta ostatnia kwestia regulowana jest przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. nr 258 z 2010 r. poz. 1747). Paragraf 4 tegoż rozporządzenia wskazuje na jedyny przypadek którego zaistnienie skutkuje koniecznością umorzenia z urzędu m. in. takich należności jak ta która obciążą skarżącą. Chodzi mianowicie o taką należność która nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady. (...) W przedmiotowej sprawie niesporne było to, że kwota nienależnie pobranej przez skarżącą płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2010 r wynosiła 14786,65 zł a więc wielokrotnie przewyższała kwotę 100 euro. Z tego też powodu organy obu instancji zasadnie podniosły iż w/w przepis nie mógł być zastosowany. Przywołane wyżej rozporządzenie przewidywało również przypadki fakultatywnego umarzania całości lub części należności wypłaconych beneficjentom. Otóż chodziło tu o przypadki całkowitej ich nieściągalności pod warunkiem wszakże, występowania jednej z przesłanej wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-6 rozporządzenia, a mianowicie: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego 2) dłużnik będący osobą fizyczna zmarł nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w dniu poprzedzającym umorzenie (...). 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji ją należności. 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Z oczywistych względów w sprawie niniejszej oceny wymagało jedynie to czy spełniona została przesłanka wymieniona w pkt 5 wyżej cytowanego paragrafu 3. Zdaniem sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala na przyjęcie, że ocena taka została dokonana a organ odwoławczy w sposób przekonujący ją uzasadnił. Wskazał bowiem, że skarżąca ma stały dochód ( z tytułu emerytury), który przynajmniej częściowo może zostać zajęty przez organ egzekucyjny. Wyjaśniono skarżącej także i to że jej obiektywnie trudna sytuacja materialna nie stanowi samoistnej przesłanki skutkującej koniecznością umorzenia całości lub części obciążającej jej należności. W ocenie sądu z argumentacją przedstawioną przez organ w tej materii także należy się zgodzić. Niezależnie od tego przypomnieć należy, że § 3 ust. 1 rozporządzenia oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego ("Prezes ARiMR i Prezes ARR mogą z urzędu umarzać...") co oznacza pewną swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięć w omawianym przedmiocie. Negatywna ocena takich rozstrzygnięć musiałaby wiązać się z brakiem ich uzasadnienia, bądź też z takimi uzasadnieniami, które z żaden sposób nie przystawałyby do realiów konkretnej sprawy. Z sytuacją o której mowa nie mamy jednak do czynienia w sprawie niniejszej. W przedmiotowej sprawie skarżąca powinna natomiast rozważyć (sugerowaną również przez organ odwoławczy) możliwość jaką przewiduje § 7 rozporządzenia. Otóż przepis ten umożliwia wystąpienie z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności lub rozłożenia jej w całości lub w części na raty z uwagi na możliwości płatnicze dłużnika. Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.