V SA/Wa 2890/07

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności pieniężnej z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. J. B. wnosząc skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2007r. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 2 stycznia 2008 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym , tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i córką. Oświadczył, że posiadają łączny miesięczny dochód w wysokości 2.179,96 złotych brutto. Stwierdził, iż miesięcznie ponoszą następujące wydatki: czynsz za mieszkanie – 460 złotych, gaz – 45 złotych, energia elektryczna – 80 złotych, telefon, komputer, RTV 270 złotych, rata za pożyczkę mieszkaniową 186 złotych, inne raty 120 złotych. Wyjaśnił natomiast, że nie posiadają żadnych nieruchomości, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2008r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 21 stycznia 2008 r. (data nadania) skarżący wskazał, iż płacą raty pożyczki mieszkaniowej, a nie raty kredytu mieszkaniowego, na dowód czego załączył kserokopię (scan) pisma z dnia 28 sierpnia 2007r., skierowanego do żony wnioskodawcy dotyczącego udzielenia pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Ponadto oświadczył, że wszelkie dane podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy są zgodne z prawdą, dlatego też nie przesłał żądanych dokumentów, za wyjątkiem niepełnego zeznania podatkowego PIT-37 za 2006r. Dodatkowo skorygował swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, rezygnując z ustanowienia radcy prawnego i wnosząc tylko o zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał w sposób rzetelny, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. Na obecnym etapie postępowania, zgodnie ze zmodyfikowanym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi w wysokości 200 zł (stosownie do §2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, iż zwrócono się do skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń m.in. odnośnie posiadanego rachunku bankowego i podanie aktualnego zajęcia dorosłej córki. Ponadto zwrócono się do skarżącego o nadesłanie określonych dokumentów m.in. zeznania podatkowego za 2006r., zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym (żony), umów kredytowych, rachunków, faktur, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 6 miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący nie złożył dodatkowych wyjaśnień i nie nadesłał żądanych dokumentów tylko oświadczył, iż cyt, "świadom odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, że to co napisałem we wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, VSA/Wa 2890/07, jest pełną informacją o stanie majątkowym moim i mojej najbliższej rodziny". Załączył również część zeznania podatkowego, tj. strony 1 i 3, bez strony drugiej, na której to stronie widnieją dane zarówno co do dochodów skarżącego i żony, jak również dane dotyczące posiadanych źródeł dochodu. W związku z powyższym należy uznać, iż skarżący nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Skarżący był zobowiązany do nadesłania stosownych dokumentów (w tym wyjaśnienia sytuacji dorosłej córki, zarobków żony, informacji dotyczącej rachunku bankowego), a nie złożenia oświadczeń (i to nie odnoszących się do wszystkich pytań). Oświadczenia takie bowiem składał już na etapie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, natomiast w niniejszej sprawie zachodziła konieczność ich weryfikacji. Zażądano od wnioskodawcy stosownych dokumentów, których uzyskanie nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową. Należy bowiem mieć na uwadze to, że w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Brak współpracy skarżącego w tym zakresie prowadzi do stwierdzenia, że przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja finansowa jest inna niż w rzeczywistości. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.