V SA/Wa 2895/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych – R. O. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i dwójką dzieci, posiada nieruchomość rolna o pow. 8,44 ha, a także budynek gospodarczo-garażowy, natomiast nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, iż osiąga dochód z tytułu rolnictwa w wysokości 2.000 zł miesięcznie. W uzasadnieniu przedstawił wydatki rodziny związane z niezbędnym utrzymaniem. Wskazał nadto, iż zamieszkuje w domu matki, z którą nie prowadzi jednak wspólnego gospodarstwa domowego. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 31 sierpnia 2015 r. wyjaśnił, iż otrzymuje dopłaty do gruntów rolnych w wysokości 18.967,40 zł i wsparcie ONW w wysokości 4.957,92 zł, które to środki przeznacza po 2.000 zł na bieżące życie i opłaty. Zarządzeniem z dnia 10 września 2015 r. wnioskodawca został ponownie wezwany do dodatkowego oświadczenia poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz złożenie określonych dokumentów. Korespondencja obejmująca powyższe wezwanie, przesłana na wskazany we wniosku adres była dwukrotnie awizowana (w dniach 23.09.2015 r. i powtórnie 1.10.2015 r.), a następnie zwrócona jako niepodjęta (vide: k. 27 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 16 października 2015 r. wezwanie uznane zostało za doręczone – w trybie przepisu art. 73 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.:) – z dniem 7 października 2015 r. W zakreślonym terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, dodatkowe oświadczenie nie zostało złożone. Postanowieniem z 23 października 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia zaznaczono, że z uwagi na brak odpowiedzi na wezwanie sądowe dotyczące uściślenia przekazanych przez skarżącego informacji, nie było możliwe dokonanie rzetelnej oceny jego możliwości płatniczych, a co za tym idzie – obiektywna ocena, czy przyznanie prawa pomocy jest niezbędne. Pismem z 16 listopada 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, iż jego zdaniem przedstawił w sposób kompletny i wyczerpujący swoją sytuację majątkową, a odmowa przyznania mu prawa pomocy prowadzi do pozbawienia go prawa do sądu. W związku z wniesionym sprzeciwem skarżącego ponownie wezwano do uzupełnienia udzielonych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej. Wezwanie to nie zostało przez skarżącego odebrane pomimo dwukrotnego awizowania i zostało uznane za doręczone w dniu 23 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz" ; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). W niniejszej sprawie treść oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu byłą niewystarczająca do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, a co za tym idzie, także możliwości poniesienia przez skarżącego jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżącego wezwano zatem do udokumentowania stanu majątkowego przedstawionego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zakres żądanych dokumentów i informacji miał bowiem istotne znaczenie dla oceny jego zasadności. Natomiast w związku z wątpliwościami, jakie przedstawione przez skarżącego informacje wzbudziły u referendarza sądowego, został on wezwany do dalszego uszczegółowienia swojej sytuacji. Skarżący nie odebrał drugiego wezwania osobiście, wróciło ono do Sądu, a żądane informacje nie zostały nadesłane. Pomimo odmowy przyznania prawa pomocy z tej właśnie przyczyny, co wynikało z doręczonego skarżącemu postanowienia referendarza sądowego, przy wniesionym sprzeciwie skarżący nie przedstawił dodatkowej dokumentacji dotyczącej swojej sytuacji majątkowej i nie udzielił żadnych dodatkowych informacji, oświadczając, że dotychczas ujawnione są w jego ocenie wystarczające do przyznania mu prawa pomocy. Sąd ponownie wezwał go do przedstawienia aktualnej sytuacji majątkowej, mając na uwadze czas, który upłynął od momentu pierwotnego wniesienia o przyznanie prawa pomocy. Skarżący ponownie nie odebrał wezwania. W takim stanie sprawy, zdaniem Sądu, wniosek skarżącego nie może zostać pozytywnie rozpatrzony. Skarżący nie uzupełnił brakujących danych, a sytuacja majątkowa wynikająca ze złożonych oświadczeń nie uzasadnia zdaniem Sądu zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie wynoszą 200 (dwieście) złotych tytułem wpisu sądowego. Sąd natomiast nie jest zobowiązany do prowadzenia z urzędu dochodzeń w materii stanu majątkowego strony, w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Z tych względów, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 262 p.p.s.a. i art. 255 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.