V SA/Wa 2895/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak (spr.) Sędziowie: WSA Irena Jakubiec-Kudiura WSA Michał Sowiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2016 r. sprawy ze skargi R.O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... maja 2015 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności oraz odsetek od należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oddala skargę. Decyzją Nr [...] z [...] lutego 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. ustalił R. O. (dalej także: Wnioskodawca, Strona, Skarżący) kwotę nienależnie pobranych płatności, przypadających do zwrotu agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, w wysokości 12.214,00 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR Nr [...] z [...] kwietnia 2013 r. Strona przedmiotową decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 25 lutego 2014 r. oddalił skargę. Następnie Strona złożyła wniosek o umorzenie należności orzeczonych ww. decyzją. Wniosek został rozpoznany przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także: Prezes, organ I instancji), który decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2015 r. odmówił umorzenia pozostałej do spłaty należności oraz odsetek od należności. Strona odwołała się od powyższej decyzji do Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi (dalej także: Minister, organ II instancji), który decyzją nr [...] z [...] maja 2015 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania ¡administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz § 3 ust. 1 pkt 5, § 4 ust. 1 oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747; dalej: Rozporządzenie) utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Minister wskazał, że decyzja Prezesa była słuszna, albowiem nie zaistniały podstawy do zastosowania wnioskowanej ulgi w spłacie. Zgodnie z treścią przepisu § 4 ust. 1 Rozporządzenia, należność pieniężna umarzana jest z urzędu, o ile należność ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn. zm.). Z przepisu art. 11 w związku z art. 8 pkt rozporządzenia nr 1913/2006 wynika natomiast, iż kurs wymiany euro to ostatni kurs wyznaczony przez Europejski Bank Centralny (EBC) przed pierwszym dniem miesiąca, w którym wydana została decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranej płatności. Przekładając powyższe na rozpatrywaną sprawę, organ II instancji wskazał, że dochodzona od Strony kwota to 12.214,00 zł. Przekracza ona określony wg powyższych przepisów limit, liczący 419,45 zł. Stąd brak jest podstaw do zastosowania instytucji umorzenia z urzędu. Przechodząc do fakultatywnej możliwości umorzenia przedmiotowej należności, organ Ii instancji wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez tę agencję środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także z tytułu zabezpieczeń i kar nieobjętych klasyfikacją budżetową Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. W ocenie Ministra, ze zgromadzonego w sprawie materiału nie wynika, aby ta przesłanka wystąpiła w niniejszej sprawie. Strona jest właścicielem i współwłaścicielem nieruchomości rolnych położonych na terenie miasta i gminy Z.. Ponadto utrzymuje się z gospodarstwa rolnego. Jednocześnie, za 2014 rok, Wnioskodawcy przyznano płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz z tytułu ONW w łącznej wysokości 24.625,93 zł. Jednocześnie z należnych Stronie dopłat ARiMR dokonywał potrącenia przedmiotowej należności, w wyniku czego w dniu wydania decyzji do spłaty pozostała kwota 923,61 zł plus odsetki za zwłokę. W związku z powyższym nie zaszły również okoliczności umożliwiające umorzenie odsetek, o których mowa w § 6 Rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku, gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia należności, o których mowa w § 3-5, umorzenie obejmuje również umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od należności oraz poniesionych kosztów dochodzenia należności. Odnosząc się do zarzutów Wnioskodawcy Minister podkreślił, że dotyczą one w głównej mierze okoliczności ustalonych już w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości nienależnie pobranych płatności i nie mogą one stanowić przedmiotu rozważań w sprawie niniejszej. Również okoliczności związane z innymi postępowaniami toczącymi się wobec Strony, nie podlegają ocenie w przedmiotowym postępowaniu. R. O. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia i skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Wyjaśnił, że nieruchomości, o których mowa w decyzji, stanowią przedmiot dzierżawy lub współwłasności, a zatem nie mogą być przedmiotem swobodnego rozporządzania przez Skarżącego. Ponadto wskazał, że informował w toku postępowania organ o niewielkiej wartości przychodu z gospodarstwa rolnego oraz jego składników. Zatem wątpliwe jest w jego ocenie uzyskanie przez organ kwoty wyższej od kosztów dochodzenia należności. Wszystkie powyższe okoliczności stanowią zdaniem skarżącego uzasadnienie dla tezy, iż Minister błędnie zastosował § 3 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia przyjmując, że w sprawie nie zachodzi okoliczność nieściągalności długu. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja znajduje oparcie w przepisach prawa powołanych przez organy administracyjne. Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Szczegółowe zasady i tryb umarzania tego rodzaju należności reguluje powołane wyżej rozporządzenie z dnia 21 grudnia 2010 r. Zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 tego aktu, należność pieniężna umarzana jest z urzędu, a zatem organ zobowiązany jest do jej umorzenia, jeśli należność ta nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r., str. 52, ze zm.). W przedmiotowej sprawie bezspornym jest to, iż kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją z [...] lutego 2013 r. nr [...] wynosi 12.214,00 zł. Kwota ta - po jej przeliczeniu na walutę euro przy zastosowaniu jej kursu w wysokości 4,1945 zł, wyznaczonego przez Europejski Bank Centralny na dzień 31 stycznia 2013 r. - przekracza równowartość 100 euro. W tej sytuacji, jak słusznie przyjęły organy należność ta nie podlega umorzeniu z urzędu, gdyż stanowi kwotę wyższą od 419,45 zł. Następnie wskazać należy, iż zgodnie z treścią § 3 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2010 r., Prezes ARiMR ma możliwość, a zatem nie jest zobligowany, do umorzenia w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez tę agencję środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w przypadku całkowitej nieściągalności należności, jeżeli wystąpi jedna z przesłanek określonych w tym przepisie. Tak więc w przypadku spełnienia jednej z przesłanek określonych omawianym przepisem, organ może z urzędu (nawet bez wniosku strony) umorzyć należność przypadającą agencji płatniczej. Przesłanki te są następujące: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku (...) 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność (...); 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Analizując sytuację skarżącego i zgromadzone dokumenty organ II instancji stwierdził, że skarżący jest właścicielem i współwłaścicielem nieruchomości rolnych, położonych na terenie miasta i gminy Z.. Ponadto Skarżący utrzymuje się z gospodarstwa rolnego. Jednocześnie w zaskarżonej decyzji podniesiono, iż za 2014 r. Skarżącemu przyznano płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz z tytułu ONW w łącznej wysokości 24.625,93 zł. Ww. nieruchomości mogą zostać zajęte przez organ egzekucyjny. Dodał, iż trudna sytuacja finansowa i życiowa nie może sama przez się skutkować obowiązkiem umorzenia należności, gdyż nie stanowi przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności, ustalonych stronie decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. z [...] lutego 2013 r. Tym samym jak uznał w przedmiotowej sprawie nie zachodzi określona w § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. przesłanka umorzenia kwoty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Wskazał również, że zarówno agencja płatnicza jak również Instytucja Zarządzająca - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. Odnosząc się zatem do zaistnienia w przedmiotowej sprawie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 5, stwierdzić należy, iż na podstawie zgromadzonej dokumentacji organy administracyjne prawidłowo przyjęły i należycie swoje stanowisko uzasadniły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Sąd zgadza się z dokonaną przez organy oceną, że trudna sytuacja materialna, w której znajduje się skarżący, nie uzasadnia uwzględnienia jego wniosku. Podnieść należy, iż w omawianym przepisie jest mowa o "uzasadnionym przypuszczeniu", przy czym chodzi tu o przypuszczenie organu oceniającego wniosek. Zatem uprawnione było przyjęcie, na podstawie przedstawionych dokumentów, że organ będzie w stanie wyegzekwować zaległości. Przypomnieć w tym miejscu należy, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że zarówno agencja płatnicza, jak również Minister jako Instytucja Zarządzająca, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Przepis art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006 r., str. 90, z późn. zm.), wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. Z powyższego wynika, iż państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. Tym samym przesłanki dające możliwość umorzenia należności interpretować należy ściśle. Pamiętać również trzeba, iż § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza pewną swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięć w omawianym przedmiocie. Negatywna ocena takich rozstrzygnięć musiałaby wiązać się z brakiem ich uzasadnienia, bądź też z takimi uzasadnieniami, które w żaden sposób nie przystawałyby do realiów konkretnej sprawy. W ocenie Sądu, sytuacja taka nie występuje w niniejszej sprawie. Końcowo należy dodać, że skarżący zdaje się nie zauważać, iż z dopłat należnych wnioskodawcy ARiMR dokonuje potrącenia wymaganych należności i w zaskarżonej decyzji wskazano, iż aktualna kwota należności wynosi 923,61 zł plus odsetki za zwłokę w spłacie należności. Tym samym zobowiązanie skarżącego powyżej kwoty 923,61 zł wygasło już z chwilą skutecznej egzekucji. Kwoty już wyegzekwowane przez organ administracji nie zostałyby zwrócone skarżącemu nawet w przypadku uwzględnienia np. w części jego wniosku o umorzenie. A w przypadku kiedy zobowiązanie, którego przedmiotem była należność wynikająca z decyzji z dnia [...] lutego 2013 r., zostanie w całości zaspokojone, to postępowanie w przedmiocie umorzenie spłaty należności stanie się bezprzedmiotowe. W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w zgodzie z art. 7 i 8 k.p.a. W szczególności skarżący miał możliwość składania wyjaśnień oraz dokumentów potwierdzających zasadność umorzenia. Wydane w sprawie decyzje zawierają prawidłowo powołane podstawy prawne, wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne, nie noszą również znamion dowolności. Powyższego nie może zmienić subiektywne stanowisko skarżącego. Sąd nie dopatrzył się innych uchybień, które dawałyby podstawę do uwzględnienia skargi. Należy również zauważyć, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia umorzenia zaległości, a nie zaś badanie prawidłowości działań organów przy ustalaniu kwot nienależnie pobranych płatności. Decyzja w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności ma bowiem przymiot prawomocności. W prawidłowo zatem ustalonych okolicznościach stanu faktycznego sprawy i przy przeprowadzeniu przez organy administracji prawidłowej wykładni mających w niej zastosowanie przepisów obowiązującego prawa, w ocenie Sądu brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.