V SA/Wa 2906/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności pieniężnej z tytułu opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2009 r. skarżącemu – M.A. – odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pismem z dnia 27 sierpnia 2009 r. (data nadania pocztowego) M.A. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie skarżący wskazał m.in. na trudną sytuację materialną w jakiej się znajduje. Podniósł, iż wszystkie uzyskiwane dochody przeznaczane są na spłacenie wierzytelności, które powstały w związku z pożarem w gospodarstwie. Wyjaśnił, iż nowy sprzęt udało mu się zakupić dzięki dodatkowym środkom z Unii Europejskiej, dla otrzymania których musiał zaciągnąć nowy kredyt. Zaznaczył, iż dokonana w uzasadnieniu postanowienia z 13 sierpnia 2009 r. ocena jego sytuacji materialnej jest nieprawidłowa, bowiem zakupu wielu środków produkcji dokonuje z wielomiesięcznym wyprzedzeniem. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W świetle art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ma miejsce wówczas, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wówczas, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stąd ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, co wynika z przytoczonego wyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zatem zawierać oświadczenie strony obejmujące między innymi dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Ze złożonych przez skarżącego dokumentów wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z pełnoletnim synem. Posiada dom o pow. [...] m² oraz nieruchomość rolną o pow. 43 ha. Ponadto skarżący jest właścicielem ciągnika [...] (1 rok) oraz kombajnu zbożowego (26 lat). Skarżący oświadczył, iż uzyskuje dochody z produkcji rolnej w wysokości 3800 zł miesięcznie. Ponoszone przez skarżącego wydatki to 1500 zł (utrzymanie) oraz kwota 1800 zł. związana z kosztami produkcji rolnej. W dodatkowym oświadczeniu skarżący wyjaśnił, iż dochodowość gospodarstwa wynosi 2220 zł z 1ha przeliczeniowego zaś dopłaty unijne - 27 323,97 zł. Dalej wskazał następujące roczne wydatki: -spłata kredytu inwestycyjnego za 2009 r. - 24515,91 zł -podatek rolny – 1671 zł -opłata za energię- 4526,52 zł -zakupy środków do produkcji – 33063,91 zł -ubezpieczenie -1227 zł -KRUS 1076 zł Ponadto do wydatków zaliczył miesięczne opłaty za usługi telefoniczne w wysokości około 140 zł oraz utrzymanie dwóch osób w wysokości 1000 zł. W sumie wydatki określił na poziomie 4500 zł miesięcznie. Poinformował też, że nie posiada zasobów pieniężnych ulokowanych w banku oraz innych oszczędności tzw. środków pieniężnych wolnych, które mogłyby stanowić podstawę zakupu innych dóbr domowych. Wraz z dodatkowym oświadczeniem skarżący nadesłał zaświadczenie Urzędu Gminy w F., decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2009, dokument dotyczący płatności za energię na kwotę 4526,52 zł, faktury za zakup środków do produkcji rolnej, dowód ubezpieczenia OC rolników i budynków, dowód ubezpieczenia w KRUS, faktury za telefon oraz harmonogram spłaty kredytu. Przy piśmie z 30 września 2009 r. skarżący nadesłał m.in. wyciągi z rachunku bankowego (za miesiące czerwiec, lipiec, sierpień 2009 r.), faktury za zakup środków do produkcji rolnej, faktury za telefon, dowód ubezpieczenia w KRUS. Wyjaśnił jednocześnie, iż pozostający z nim we wspólnym gospodarstwie domowym syn nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów i pozostaje na jego utrzymaniu. W ocenie Sądu analiza nadesłanych przez skarżącego dokumentów i wskazanych w nich okoliczności uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Decydujące znaczenie ma przed wszystkim fakt, iż skarżący prowadzi gospodarstwo rolne dużych rozmiarów. Jak wynika z zaświadczenia Urzędu Gminy w F. gospodarstwo skarżącego ma ponad 44 ha, a dochód roczny gospodarstwa kształtuje się na poziomie 51 255 zł (23,0880 ha przeliczeniowe x 2 220 zł). Ponadto skarżący uzyskuje pomoc w postaci dopłat unijnych – według oświadczenia 27 323,97 zł. W sumie roczny dochód gospodarstwa wynosi ponad 78 000 zł. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, konieczność ponoszenia wskazanych przez skarżącego miesięcznych kosztów utrzymania, składającego się z dwóch osób gospodarstwa domowego skarżącego (1000 zł), a także kosztów produkcji rolnej (1800 zł), nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Skarżący nie wykazał bowiem by wszystkie środki finansowe pozostające w jego dyspozycji były pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne) związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych. Sąd podkreśla, iż wskazane powyżej okoliczności świadczą o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika jak i ewentualne przyszłe koszty sądowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.