V SA/Wa 2937/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez J.S. (dalej także: Skarżąca lub Zobowiązana) jest postanowienie Ministra Finansów z [...] kwietnia 2015 r., znak [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Kontrolowane rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Podczas kontroli dotyczącej spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC) posiadaczy pojazdów mechanicznych przez posiadacza pojazdu OPEL o nr rej. [...], przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2012 r., Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny stwierdził brak aktualnego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej tego pojazdu. W związku z tym Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny pismem z [...] maja 2012 r. wezwał posiadacza pojazdu J. S. do uiszczenia opłaty w kwocie 1.500,00 zł za nieposiadanie umowy OC bądź okazanie dokumentów potwierdzających zawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC lub potwierdzających brak obowiązku zawarcia takiej umowy, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania. Wezwanie doręczono Zobowiązanej 22 maja 2012 r., jednakże we wskazanym terminie nie udokumentowała ona zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, ani nie wniosła powództwa o ustalenie spełnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia. Z uwagi na to [...] kwietnia 2013 r., po doręczeniu Skarżącej stosownego upomnienia, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wystawił tytuł wykonawczy nr [...]. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny, tj. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. w celu wyegzekwowania zaległości wystawił [...] stycznia 2014 r. zawiadomienie nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą, tj. M. [...] Sp. z o.o. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Skarżącej 7 lutego 2014 r. Dłużnikowi zajętej wierzytelności powyższe zawiadomienie doręczono 5 lutego 2014 r. Pismem nr [...] z [...] lutego 2014 r. pracodawca poinformował, że wymagana kwota zostanie przekazana na konto organu egzekucyjnego. Wskazane zajęcie zostało zrealizowane [...] lutego 2014 r., a uzyskana kwota została przekazana na konto Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. W odpowiedzi na zastosowany środek egzekucyjny, J.S. przesłała do organu egzekucyjnego pismo z [...] lutego 2014 r., zatytułowane "zarzuty do tytułu wykonawczego nr [...]". Podniosła kwestię naruszenia prawa poprzez wydanie przedmiotowego tytułu wykonawczego w sytuacji, w której nie posiada żadnych zobowiązań wobec organu. Ponadto wskazała, że wystawiony dokument jest dokumentem fałszywym, wystawionym bezpodstawnie na podstawie nieprawdziwych przesłanek, przez organ, który nie posiada uprawnień do nakładania kar finansowych. Następnie [...] lutego 2014 r. do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. wpłynęła skarga Zobowiązanej na przedmiotowe zajęcie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu [...] lutego 2014 r. Skarżąca wniosła zarzuty do tytułu wykonawczego nr [...] wydanego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w W. Ponadto Zobowiązana powtórzyła treść wymienionych w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. zarzutów wobec przedmiotowego zajęcia. Dodatkowo zarzuciła, że wystawiony dokument nie jest opieczętowany i nie jest podpisany przez uprawnioną osobę. Nadto podniosła, że tytuł wykonawczy nie powołuje podstawy prawnej należności, a wskazana kwota nie jest opłatą od niespełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC lecz karą, a karę w Polsce może nakładać sąd, a nie Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Ponadto Skarżąca podniosła, że zaskarżone zajęcie nie zostało podpisane przez uprawnioną osobę. W wyniku rozpoznania skargi Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] oddalił przedmiotową skargę, jako bezzasadną. Korzystając z przysługującego prawa, Zobowiązana pismem z [...] maja 2014 r. wniosła zażalenie do Ministra Finansów, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zawiadomienie o tym Jej pracodawcy. W uzasadnieniu podniesiono argumenty zbieżne z zarzutami zawartymi w skardze na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Minister Finansów postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. znak [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, uznając jego słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister Finansów podkreślił m.in., że druk zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą zawierał wszystkie elementy przewidziane we wzorze obowiązującym na dzień dokonania zaskarżonej czynności, dla tego rodzaju druków określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, ze zm.). Zawiadomienie z [...] stycznia 2014 r. nr [...] stanowiące podstawę zaskarżonego zajęcia egzekucyjnego, posiada wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowanie egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej "u.p.e.a"), w tym również podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego. Zgodnie z treścią pieczęci umieszczonej na zawiadomieniu osobą, która z upoważnienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. podpisała to zawiadomienie, była A. Z., piastująca stanowisko inspektora. Dokument został opatrzony także jej własnoręcznym podpisem i w ocenie organu brak jest podstaw do kwestionowania tej okoliczności. Reasumując, Minister Finansów podkreślił, że przeprowadzona czynność egzekucyjna została dokonana z zachowaniem reguł przewidzianych w art. 72 u.p.e.a. i brak było podstaw do zmiany postanowienia organu I instancji. Jednocześnie organ podkreślił, że organy egzekucyjne w postępowaniu prowadzonym w trybie art.54 u.p.e.a. mogą rozstrzygać wyłącznie kwestie wynikające z samego postępowania egzekucyjnego, tj. następujące po wystawieniu tytułu wykonawczego. Poza przedmiotem postępowania w sprawie skargi pozostaje natomiast prawidłowość wystawienia tytułu wykonawczego, jak również kwestia wymagalności zobowiązań. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Ministra Finansów i umorzenie postępowania, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Zarzuciła naruszenie następujących przepisów: 1) art. 34 i 54 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że ocenie podlegają jedynie czynności typu wykonawczego pod kątem ich zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, a działania organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne względem Skarżącej są dopuszczalne i wdrożone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w sytuacji w której brak jest jakichkolwiek podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko Skarżącej; 2) art. 26 u.p.e.a. poprzez wszczęcie egzekucji przeciwko Skarżącej i zajęcie jej wynagrodzenia za pracę, w sytuacji w której wystawiony tytuł wykonawczy nie ma mocy prawnej (został wystawiony niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa), 3) art. 6 i 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy mających dla niej kluczowe znaczenie i całkowicie dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co w efekcie doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a to zasady prawdy obiektywnej, praworządności oraz słusznego interesu obywateli. Rozwijając motywy skargi podniesiono, że Minister Finansów w sposób całkowicie dowolny przyjął, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do Skarżącej zostało wszczęte i jest prowadzone w sposób prawidłowy, uzasadniając to faktem wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego i poparcia tegoż tytułu przez wierzyciela, w sytuacji w której przedmiotowy organ nie posiada uprawnień do karania obywateli, a przeprowadzone działanie narusza konstytucję. Zdaniem Skarżącej, postępowanie egzekucyjne, które toczy się w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe. Bezprawne działania organów administracji państwowej spowodowały u Skarżącej wielotysięczne straty finansowe z powodu bezprawnego działania i kradzieży środków, które Skarżąca miała przeznaczone na inne cele, a który to zakup z powodu niekompetencji i rażącego naruszenia prawa przez organa państwa nie doszedł do skutku jednocześnie powodując utratę wpłaconego zadatku. Skarżąca podniosła także, że dochodzić będzie odszkodowania z powodu konieczności wynajęcia specjalistów prawnych do obrony przed bezprawnymi działaniami niekompetentnych urzędników państwowych. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – postanowienie) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy na wstępie wskazać, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Jednocześnie zawiera gwarancje i procedury, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, przy czym ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Zgodnie z przepisem art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. W postępowaniu tym bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że skarga może dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia, co jest również zgodne z przyjętą linią orzecznictwa, gdzie wskazuje się, że w skardze można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (zob. wyrok NSA SA/Kr 206/96 niepubl., jak również: wyrok z dnia 9 lipca 2008 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 644/08, LEX nr 489600, oraz z dnia 18 lipca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 379/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). W związku z tym, przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne, to jest działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, którym w tym przypadku było zajęcie z wynagrodzenia za pracę. Żądania Skarżącej natomiast wykraczały poza ramy postępowania prowadzonego w trybie art. 54 u.p.e.a. Organ nadzoru rozpoznając skargę na czynność egzekucyjną nie jest uprawniony do rozstrzygania kwestii z zakresu postępowania wierzycielskiego, czy też kwestii podlegających rygorowi odrębnego postępowania. Podkreślenia przy tym wymaga, iż postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było na wniosek wierzyciela - Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca skorzystała z przysługującego jej prawa w zakresie wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, inicjując pismem z [...] lutego 2014 r. postepowanie w trybie art. 34 u.p.e.a. Z materiału dowodowego wynika, że w postępowaniu wierzycielskim zostało wydane ostateczne postanowienie z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...], uznające zarzuty Strony za nieuzasadnione. W kontrolowanym obecnie postanowieniu organ nadzoru w sposób precyzyjny wyjaśnił, jaki jest zakres przedmiotowy postępowania skargowego w trybie art. 54 u.p.e.a. i jakie aspekty podlegają w nim rozpatrzeniu. Podał podstawy prawne dotyczące możliwości weryfikacji kwestii wymagalności i prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego. Tymczasem Skarżąca kwestionując zasadność podjęcia przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych pominęła fakt, że na mocy art. 6 § 1 u.p.e.a. to wierzyciel jest zobligowany do podjęcia działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, a organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną właśnie na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego (art. 26 u.p.e.a.). Podważanie zatem wymagalności zobowiązania w egzekucji administracyjnej i prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego następuje w trybie art. 33 u.p.e.a. poprzez zgłoszenie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Natomiast działania podejmowane przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny występujący w roli wierzyciela, mogą być negowane przez Skarżącą w trybie przepisów ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 392, ze zm.). Tym samym podkreślić należy, za prawidłową oceną organu, że zarzuty nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, bowiem rozpatrzenie takiego żądania byłoby próbą obejścia prawa i naruszyłoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Skarga na czynność egzekucyjną jest sformalizowanym środkiem ochrony prawnej i służy wyłącznie do poddania kontroli prawidłowości zastosowanej czynności egzekucyjnej. Sposób dokonania czynności zajęcia wierzytelności, a równocześnie prawidłowości jej przeprowadzenia, należy rozpatrzyć na podstawie regulacji zawartych w art. 72 u.p.e.a. i następnych. Zgodnie z art. 72 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z § 4 pkt 1 powołanego art. 72 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu do pracodawcy, zawiadamia się również zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę Skarżącej zawiadomieniem z [...] stycznia 2014 r. nr [...]. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone Zobowiązanej [...] lutego 2014 r. oraz pracodawcy w dniu [...] lutego 2014 r. Druk zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą zawierał wszystkie elementy przewidziane we wzorze obowiązującym na dzień dokonania zaskarżonej czynności, dla tego rodzaju druków określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, ze zm.). Zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] stanowiące podstawę zaskarżonego zajęcia egzekucyjnego, posiada wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a, w tym również podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego. Zarzuty przedstawione w skardze nie zmieniają tej oceny. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Sąd uznaje, że organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.