V SA/Wa 2941/08
WyrokWSA w Warszawie2009-03-23
Skład orzekający: Dorota Mydłowska, Ewa Wrzesińska - Jóźków, Małgorzata Rysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, uwzględniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy?Ratio decidendi
Sąd uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS. Stwierdzono, że organ nie przeprowadził prawidłowo postępowania wyjaśniającego, nie zebrał kompletnego materiału dowodowego i błędnie ocenił sytuację wnioskodawcy. Konieczność sprawowania opieki nad chorym ojcem i synem, a także dodatkowe koszty z tym związane, powinny być uwzględnione jako przesłanka umorzenia należności, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej.Stan faktyczny
M. K. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, powołując się na trudną sytuację materialną i życiową, w tym koszty związane z opieką nad chorym ojcem i synem, a także spłatą długów. ZUS odmówił umorzenia, uznając, że wnioskodawca posiada wystarczające dochody i nie wykazał całkowitej nieściągalności należności. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wnioskodawca zaskarżył decyzję Prezesa ZUS do WSA w Warszawie, zarzucając błędną wykładnię przepisów i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; uchyla zaskarżoną decyzję
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2008r Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działający w imieniu Zakładu (powoływany dalej jako ,,Prezes Zakładu’’), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako ,,ZUS’’) z dnia [...] czerwca 2008r w części dotyczącej okresu zadłużenia, wysokości składek i odsetek liczonych na dzień złożenia wniosku o umorzenie należności i ustalił zadłużenie w łącznej kwocie [...] zł, ponadto odmówił umorzenia ustalonych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy, ubezpieczenie zdrowotne.
Orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
Pismem z dnia [...] listopada 2007r M. K. wystąpił do ZUS o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację materialną i życiową. Podniósł, że zarabia kwotę [...]zł netto, spłaca dług wobec [...] po [...]zł miesięcznie oraz dług komorniczy po 50zł miesięcznie. Wskazał, że jego stałe wydatki miesięczne (z uwzględnieniem spłat powyższych długów) wynoszą około [...]zł. Ponadto poinformował, że co drugi miesiąc jeździ odwiedzić chorego syna mieszkającego w S., a koszt podróży i hotelu to wydatek około [...]zł. Podkreślił także, że jego dług wobec ZUS powstał w okresie kiedy prowadził [...], to jest 7-11 lat temu i to zadłużenie uległo przedawnieniu. Wskazał także, że nie posiada żadnego majątku.
Dodatkowo w piśmie z dnia 28 stycznie 2008r poinformował, że sprawuje opiekę nad [...]-letnim chorym ojcem oraz określił koszty związane z leczeniem swoich schorzeń na kwotę około [...] zł miesięcznie.
ZUS decyzją z dnia [...] czerwca 2008r odmówił stronie umorzenia należności z tytułu zaległych składek . W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie zostało wykazane, że niespłacone należności są zobowiązaniami nieściągalnymi a zadłużenie jest objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., który nie orzekł o jego nieściągalności. Ponadto ZUS stwierdził, że analiza zebranego materiału dowodowego nie wykazała, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawi Zobowiązanego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. ZUS podkreślił, że Wnioskodawca jest zatrudniony w P. na podstawie umowy na czas nieokreślony z wynagrodzeniem brutto [...] zł miesięcznie, co jest wystarczającym dochodem zarówno na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem jak i uregulowaniem należności wobec Zakładu. Wskazano, ze jeśli uzyskiwane dochody nie pozwalają na uregulowanie należności jednorazową wpłatą, to istnieje możliwość zapłaty w formie ratalnej. Co do konieczności sprawowania opieki nad ojcem, to żaden z przedstawionych dokumentów nie wskazuje, zdaniem organu, na taką konieczność sprawowania osobistej opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, co pozbawiałoby Zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. ZUS podkreślił także, że zgodnie z oświadczeniem M. K. z dnia 10 maja 2008r przy świadczeniu pomocy ojcu J. K. uczestniczą również osoby trzecie. Organ wskazał też, że podjecie przez Zakład decyzji w sprawie umorzenia ma charakter uznaniowy co oznacza, że nawet występujące przesłanki określone ustawą nie skutkują umorzeniem zadłużenia. Ponadto wskazał, że obowiązuje 10 letni okres przedawnienia należności z tytułu składek licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, zaś należności za okres do [...] uległy przedawnieniu i nie stanowią przedmiotu tego postępowania. Jednocześnie Zakład podkreślił, że M. K. działalność gospodarczą prowadził w okresie [...], a zaległości powstały [...]r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zobowiązany podniósł, że obecnie mieszka z nim syn chory na [...], co powoduje konieczność jego współutrzymywania, ponadto wskazał, że opiekuje się [...]-letnim, chorym na [...], ojcem; często go odwiedza, załatwia sprawy związane z dokonywaniem opłat za mieszkanie, telefon itp., kontaktuje się z lekarzami, robi zakupy. To wszystko powoduje, że nie może podjąć dodatkowej pracy a ma dodatkowe koszty związane z wykonywaniem obowiązków wobec ojca. Zarzucił organowi, że w uzasadnieniu decyzji nie przedstawił prawidłowo ustalonego stanu faktycznego i prawnego, co spowodowało wydanie decyzji o odmowie umorzenia.
Rozpatrując wniosek Strony o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu wydał w dniu [...] września 2008r., decyzję opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia.
Prezes podzielił stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, zacytował treść przepisów art.28 ust. 1 i 2 oraz 3a ustawy z dnia 13 października 1998r o systemie ubezpieczeń społecznych a także § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Odnośnie podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestii konieczności sprawowania osobistej opieki nad starym, ciężko chorym ojcem, organ wskazał, że ,,nie stanowi również przesłanki umorzenia fakt pomocy udzielanej ojcu jak również synowi, bowiem moralny i etyczny obowiązek wobec rodziny nie jest przedmiotem prowadzonego postępowania o umorzenie’’.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na powyższą decyzję Prezesa Zakładu, M.K. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zarzucił jej błędną i dowolną wykładnię art.28, 29, 24 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998r.o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Wskazał, że udziela koniecznej pomocy i opieki zniedołężniałemu [...]-letniemu ojcu, choremu na [...]. Obecnie , przy pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej [...], zorganizował pomoc opiekuna dla ojca, jednakże co dwa dni, a także w każdą niedzielę, musi odwiedzać ojca w celu niesienia mu niezbędnej pomocy polegającej na pomaganiu mu w poruszaniu się, wizytach u lekarzy specjalistów, wykupowaniu i podawaniu leków, przygotowywaniu posiłków, regulowaniu rachunków oraz innych niezbędnych działaniach. Z uwagi na fakt, że sam pracuje [...], mieszka obecnie w M., a ojciec [...], dużo czasu zajmują mu dojazdy. Ponadto mieszka z nim chory na [...] syn, którym także musi się opiekować, a gdy przebywa on w szpitalu na leczeniu , również odwiedzać go i ponosić różne związane z tym wydatki.
Załączył karty informacyjne leczenia szpitalnego z Wojewódzkiego Szpitala [...] dotyczące syna T. K. a także zaświadczenie lekarskie o leczeniu się z powodu chorób przewlekłych i wynik badania RTG- dotyczących bezpośrednio Skarżącego. Podniósł także zarzut przedawnienia zaległych składek.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Na wstępie sąd wyjaśnia, że zgodnie z art.24 ust. 4 u.s.u.s należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Powyższe brzmienie tego przepisu zostało mu nadane przepisem art. 1 pkt 9 lit. a) ustawy z dnia 18 grudnia 2002r. zmieniającej ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych z dniem 1 stycznia 2003r. Nowelizacja ustawy o u.s.u.s. , w wyniku której wydłużeniu uległ okres przedawnienia składek z 5 do 10 lat, weszła w życie w trakcie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek Skarżącego.
Podkreślenia wymaga, że ustawodawca może dowolnie regulować kwestię przedawnienia roszczeń, a więc także wydłużać terminy przedawnienia. Nie wpływa to na wysokość zobowiązania, bowiem zobowiązanie dłużnika jest w stałej wysokości . Należy zaznaczyć j. Ponieważ w niniejszej sprawie w trakcie biegu terminu przedawnienia nastąpiło jego wydłużenie przez ustawodawcę, należy stosować nowe przepisy i nowy, 10-cio letni termin przedawnienia.
Nie doszło tu także do działania prawa wstecz, gdyż zobowiązanie jest nadal to samo . Ustawodawca nie może wydłużyć terminu przedawnienia roszczenia, które już uległo przedawnieniu, gdyż właśnie wtedy mielibyśmy do czynienia z działaniem prawa wstecz, bowiem wygasłe roszczenie odżyłoby na nowo. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 lipca 2007r. (UK 37/07, LEX nr 359575) wskazał, ze ,, prawo zmiany terminów przedawnienia jest więc domeną ustawodawcy i skoro ma w ten sposób wpływ na stosunki cywilnoprawne, to obejmuje ono również stosunki publicznoprawne (należności składkowe). Inaczej mówiąc dłużnik musi się poddać terminom przedawnienia wydłużanym przez ustawodawcę w czasie trwania stosunku prawnego’’
Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie; vide; uchwała SN z dnia 8 lipca 2008r. I UZP 4/08( LEX nr 396249) mówi, iż ,,do składek na ubezpieczenia społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002r. należy stosować przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r o systemie ubezpieczeń społecznych (jedn. tekst Dz.U. z 2007r Nr 11 poz. 74) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241,poz. 2074), także uchwała SN z dnia 2 lipca 2008r. II UZP 5/08 (LEX nr 396253) która wskazuje, że ,, dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art.24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002r o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych’’. Także z wyroku SN z dnia 5 kwietnia 2005r. I UK 232/2004 (OSNP 2006/1-2 poz.26) wynika, że ,, zmiana art.24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r o systemie ubezpieczeń społecznych dokonana ustawą z dnia 18 grudnia 2002r o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw , ustanawiająca dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003r., nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym dniem’’, a więc ma zastosowanie do tych należności, które się przed tą datą nie przedawniły.
Tak więc należy uznać, że zmianą ustawy o u.s.u.s. został wprowadzony dziesięcioletni termin przedawnienia należności poprzez zmianę jej art. 24 ust.4, zaś brak przepisów przejściowych w ustawie nowelizującej oznacza, że przedawnienie należności powinno być oceniane w oparciu o przepisy w brzmieniu znowelizowanym. To, że przedmiotowe należności powstały przed dniem wejścia w życie nowelizacji nie ma znaczenia, gdyż z dniem wejścia w życie przepisu w nowym brzmieniu stosowanie przepisu dotychczasowego wymaga wyraźnego ustawowego odesłania.
Na początku należy podnieść, że o obowiązkach i uprawnieniach stron rozstrzygają organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia zaległości wobec ZUS należy do kompetencji organów. Tak więc sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, to jest dokonania umorzenia należności ani do nakazania organowi administracji by zaległości te umorzył.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 11 poz. 74 z 2007r), powoływanej dalej jako ,,u.s.u.s.’’ w sprawach uregulowanych tą ustawą , a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r Nr 98, poz.1071 ze zm.) powoływanej dalej jako ,,k.p.a.’’
Odnośnie zaległości, to zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy; 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sad oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art.13 i art.361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r – Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste ,że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.".
Należności z tytułu składek mogą być również umarzane w uzasadnionych przypadkach- pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności- w odniesieniu do należności na ubezpieczenia ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141,poz.1365). Zgodnie bowiem z przepisami tego rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1)gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2)poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3)przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Tak więc również w tym przypadku organ może, lecz nie musi , dokonać umorzenia należności z tytułu składek.(uznanie administracyjne). Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art.7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych.
W niniejszej sprawie, zdaniem sądu, nastąpiło przekroczenie granic uznania administracyjnego gdyż organ rozpoznający sprawę nie wziął pod uwagę okoliczności, że konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorymi członkami rodziny- [...] letnim ojcem i przewlekle chorym synem- faktycznie pozbawia Zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jest to przesłanka zawarta w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia pozwalająca na umorzenie zaległości .Na organie ciąży obowiązek podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a więc należało zebrać cały materiał dowodowy niezbędny do prawidłowej oceny sytuacji majątkowej i osobistej Zobowiązanego. Twierdzenie organu, że Skarżący nie spełnia przesłanek umorzenia pozostaje w sprzeczności z , nawet tak niekompletnie zebranym, materiałem dowodowym, zasadami doświadczenia życiowego i logiki. Umknął organowi II instancji zupełnie z pola widzenia fakt zamieszkania ze Skarżącym jego syna T. K., o czym poinformowano we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. To spowodowało po stronie Zobowiązanego konieczność nie tylko ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z utrzymaniem niepracującego dorosłego syna, ale także konieczność sprawowania nad nim opieki z uwagi na przewlekłą chorobę – [...]. Przed datą wydania decyzji ostatecznej istniały już takie dokumenty, jak karta informacyjna leczenia szpitalnego z 27 sierpnia 2008r czy też druga karta informacyjna z hospitalizacji w miesiącu lipcu 2007r oraz potwierdzenie przyjęcia zawiadomienia o zaginięciu osoby przez Komisariat Policji [...] z dnia 18lipca 2008r - zostały one złożone już po 2 września 2008r (data decyzji), więc powinny być wzięte pod uwagę przy powtórnym rozpoznaniu sprawy. Należy jednakże podkreślić, iż wcześniej organ nie podjął próby wyjaśnienia niezbędności działań opiekuńczych wobec syna podejmowanych przez Skarżącego. Także fakt udzielania bardzo częstej niezbędnej pomocy ojcu mieszkającemu w [...], przy wykonywaniu przez Skarżącego pracy zawodowej powodował, zdaniem sądu, brak czasu, a więc i możliwości po stronie Skarżącego do uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Fakty udzielania pomocy ojcu (przy braku innych osób do tego zobowiązanych) a także synowi, który zamieszkał ze Skarżącym , to nie tylko moralny i etyczny obowiązek wobec rodziny (jak uważa organ), ale w tej konkretnej sprawie powinny one być przedmiotem rozważenia z uwagi na niewątpliwy wpływ na sytuację Zobowiązanego do spłaty zaległości składkowych.
Ponadto nie można rozumieć interesu publicznego jako sprzecznego z indywidualnym interesem obywatela (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2003r. sygn. akt III SA 3118/01 ,POP 2004/4/77).
W świetle powyższego , zdaniem sądu, twierdzenie organów, że Skarżący nie spełnia przesłanek umorzenia spowodowane było brakiem prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego , niekompletnością zebranego w sprawie materiału dowodowego, co spowodowało pozostawania przez Zakład w błędnym przekonaniu mającym wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia. Zabrakło kompleksowej oceny całości zagadnienia.
W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002r Nr 153 poz.1270) orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło