V SA/Wa 295/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W. D. wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 2 marca 2010r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] grudnia 2009r. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 17 maja 2010r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i czwórką małoletnich dzieci, jest właścicielem domu o pow. 150 m2, mieszkania o powierzchni 60 m2, nieruchomości rolnej o pow. 30 ha oraz jest współwłaścicielem w 2/5 nieruchomości rolnej o pow. 82,40 ha. Utrzymuje się z dochodów z gospodarstwa rolnego w wysokości 40.000 złotych rocznie. Wyjaśnił, iż posiada ciągnik rolniczy i agregaty uprawowe, nie posiada natomiast zasobów pieniężnych. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 25 maja 2010 r. wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Wezwanie zostało doręczone 8 czerwca 2010 r. (potwierdzenie doręczenia, k. 60 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie nie złożył on dodatkowego oświadczenia zgodnie z powyższym zarządzeniem. Postanowieniem z 24 czerwca 2010r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano m.in., iż skarżący mimo wezwania do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów, ich nie nadesłał. W związku z tym uznano, iż wnioskodawca nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Nastąpił bowiem brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 9 lipca 2010r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego z 24 czerwca 2010r. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, iż aktualna sytuacja materialna wnioskodawcy i jego gospodarstwa rolnego jest bardzo ciężka. Wnioskodawca wskazał, iż po pięciu latach sporu dotyczącego zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego, postanowieniem z [...] maja 2010r. Sąd Okręgowy w T. przyznał własność gospodarstwa dla skarżącego w zamian za dokonanie spłaty udziałów w gospodarstwie na rzecz dwóch uczestników postępowania w wysokości 1.290.690 złotych. Do sprzeciwu załączył odpis postanowienia z [...] maja 2010r., natomiast innych dokumentów do których był wezwany zarządzeniem z 25 maja 2010r. nie załączył. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie: częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny; całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu (art. 260 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy i sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z 24 czerwca 2010 r. z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie strona skarżąca będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu, jak i jej możliwości finansowych. Analizując złożone oświadczenia Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż aktualne są rozważania referendarza sądowego zawarte w postanowieniu z 24 czerwca 2010r. dotyczące nie nadesłania żądanych dokumentów. Mianowicie wnioskodawca mimo wezwania nie nadesłał wskazanych dokumentów. Natomiast z nadesłanego postanowienia Sądu Okręgowego w T. można wywieść, iż skarżący posiada lub jest w stanie zgromadzić w ciągu 6 miesięcy kwotę ponad 1 mln złotych. W związku z tym należy uznać, iż skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 1.446 złotych (wpis sądowy). Należy bowiem zauważyć, że skarżący prowadzi duże gospodarstwo rolne o powierzchni ponad 112 ha, posiada także inne nieruchomości takie jak dom i mieszkanie. Mając na uwadze, iż wezwanie do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów nie zostało przez wnioskodawcę wykonane oraz fakt posiadania dużego gospodarstwa rolnego i innego majątku, uznać należało, iż skarżący nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Dlatego też wobec braku dowodów wskazujących, iż sytuacja majątkowa skarżącego uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, należało uznać, iż skarżący jest w stanie uiścić żądany wpis bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.