V SA/Wa 2955/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony oraz zobowiązania do opuszczenia terytorium RP postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z 18 października 2008 r. (data nadania) I. A. reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] września 2008 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony oraz zobowiązania do opuszczenia terytorium RP. W skardze zawarty został również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia skarżącego od wpisu od skargi. Zarządzeniem z 6 stycznia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym bez rozpoznania z uwagi na nie złożenie go, pomimo wezwania, na urzędowym formularzu. Zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 13 stycznia 2009 r. Pismem z 19 stycznia 2009 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego złożył sprzeciw od powyższego zarządzenia referendarza sądowego, składając jednocześnie wypełniony i podpisany przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na urzędowym formularzu PPF. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż mieszka wraz z synem, synową i wnuczką w domu teściowej w P.. Podał, iż jest pod opieką rodziny syna, który prowadzi wraz z żoną działalność gospodarczą osiągając dochód miesięczny brutto w wysokości [...] złotych. Wskazał również, że latem i jesienią utrzymuje się z prac dorywczych – drobny handel jako pomoc dla syna. Natomiast na leki w związku ze swoimi dolegliwościami zdrowotnymi wydaje ok. 150 złotych miesięcznie. Jednocześnie oświadczył, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych, natomiast syn posiada samochód z [...] roku. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z 18 lutego 2009 r. został wezwany do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania oraz złożenia wskazanych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem procesowym z 4 marca 2009 r. wnioskodawca wyjaśnił, iż mieszka w lokalu teściowej (syna – dopisek Sądu), umowy najmu nie zawierał, lokalu używa nieodpłatnie na podstawie ustnej umowy użyczenia, opłat za mieszkanie nie ponosi. Dodatkowo oświadczył, że w ciągu ostatnich ośmiu miesięcy nie wykonywał i nadal nie wykonuje działalności zarobkowej ze względu na swój stan zdrowia. Na wyżywienie i leczenie przeznacza miesięcznie 400 złotych, w czym wspiera go synowa. Wskazał, iż o pomoc z instytucji społecznych nie ubiegał się, gdyż uzyskuje ją od najbliższej rodziny. Oświadczył również, iż innych dochodów niż z działalności gospodarczej rodzina jego nie osiąga, przy czym w 2007 roku działalność ta nie była prowadzona. Odnosząc się do wskazanych przez Sąd rozbieżności w oświadczeniach skarżącego odnośnie posiadanych środków pieniężnych, wnioskodawca wyjaśnił, że oświadczenia te były składane na określony moment i w dacie wypełnienia wniosku PPF pieniędzy nie posiadał, gdyż musiał je wypłacić w związku z chorobą wnuczki. Do pisma skarżący dołączył: złożone przez synową w urzędzie skarbowym zeznania i deklaracje za 2008 r., tj. PIT- 28A, PIT-16A oraz PIT-28 "Zeznanie o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2008" z wykazanym przychodem z działalności gospodarczej w wysokości [...] złotych, akt notarialny umowy darowizny, na podstawie którego teściowa (syna – dopisek Sądu) stała się właścicielką nieruchomości w której przebywa skarżący, a także zaświadczenia z banku o stanie środków finansowych na posiadanych przez skarżącego rachunkach prowadzonych w walucie PLN - zaświadczenie z [...] marca 2009 r. o stanie środków na rachunku ten dzień w kwocie 9.945,01 PLN oraz USD – zaświadczenie z [...] grudnia 2007 r. o stanie środków na rachunku na ten dzień w kwocie 2000 USD. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. - ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany są koszty związane z wpisem od skargi w wysokości 300 złotych. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku. W szczególności wskazać należy, iż skarżący mimo niewykonywania działalności zarobkowej posiada środki pieniężne w kwocie 9.945,01 PLN (zaświadczenie banku [...] z dnia [...] marca 2009 r.) oraz 2000 USD (zaświadczenie banku [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. – przedłożone jako aktualne do pisma procesowego z 4 marca 2009 r.). Ponadto pomoc związaną z codziennym utrzymaniem i wyżywieniem uzyskuje od najbliższej rodziny. We wniosku PPF oświadczył, iż na leki wydaje miesięcznie 150 złotych, natomiast w piśmie procesowym z 4 marca 2009 r. podał, że na wyżywienie i leczenie przeznacza 400 złotych miesięcznie, w czym jednak wspiera go synowa. Sąd zwrócił także uwagę na rozbieżności w oświadczeniach skarżącego dotyczące posiadanych środków pieniężnych. I tak na dzień [...] i [...] grudnia 2007 r. skarżący posiadał na rachunku bankowym środki pieniężne w wysokości 5.978 PLN i 2000 USD (zaświadczenie banku z [...] i [...] grudnia 2007 r. – karta 110 i 111 akt administracyjnych), na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF, tj. na dzień 15 stycznia 2009 r. skarżący oświadczył pod odpowiedzialnością karną, że nie posiada żadnych środków pieniężnych. Natomiast z załączonego do pisma procesowego z 4 marca 2009 r. zaświadczenia Banku [...] wynika, iż skarżący posiada na dzień [...] marca 2009 r. na prowadzonym w tym banku rachunku środki pieniężne w wysokości 9.945,01 złotych oraz 2000 USD, zgodnie z przedłożonym jako aktualnym zaświadczeniem banku z [...] grudnia 2007 r. W związku z powyższym przyjmując nawet jako wiarygodne oświadczenie złożone przez pełnomocnika skarżącego w piśmie procesowym z 4 marca 2009 r., iż na dzień wypełnienia wniosku PPF skarżący nie posiadał pieniędzy w związku z ich wypłatą związaną z chorobą wnuczki, to na dzień rozpatrzenia niniejszego wniosku skarżący dysponuje środkami pieniężnymi w znacznie wyższej wysokości niż to wynika z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym. Tak więc wskazywane jako ponoszone przez wnioskodawcę miesięczne wydatki w kwocie 400 złotych nie wpłynęły na zmniejszenie posiadanych przez niego zasobów pieniężnych. Z powyższego wynika zatem, że skoro posiadane środki pieniężne nie są pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne) mogą zostać wydatkowane na koszty postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.