V SA/Wa 297/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia NSA - Marzenna Zielińska, Protokolant - Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej - oddala skargę - W.D. w dn. 04. 12. 1998 r. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przynależności do Batalionów Chłopskich od [...]. 1943 r. do [...].1945 r. Decyzją z dnia [...].12.1999 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...].07.2000 r. Kierownik Urzędu odmówił przyznania W.D. uprawnień kombatanckich z uwagi na brak przekonywujących dowodów służby w organizacji podziemnej. W dniu 22 stycznia 2004r. do organu wpłynął wniosek strony o zmianę powyższej decyzji w trybie art.154 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku W. D. wskazał, iż nie zgadza się z twierdzeniami Kierownika Urzędu, iż w okresie wojny nie mógł pełnić służby w polskich podziemnych formacjach z uwagi na zbyt młody wiek. Wnioskodawca podkreślił, iż w okresie od połowy 1943r. do zakończenia wojny należał do Batalionów Chłopskich jako łącznik. Przysięgę przyjął od niego Kapel F.ps. "[...]" w obecności opiekuna S.B. ps. "[...]" i innych partyzantów w mieszkaniu S. Z. w D., nadając mu po złożeniu przysięgi pseudonim "[...]". Nie używał co prawda broni, ale brał udział w wielu sabotażach i przygotowaniach do innych akcji zbrojnych np. zrywał linie telefoniczne. Decyzją z dnia [...].06.2004r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W dniu 14.07.2004 r. strona wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...].11.2004r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z [...].06.2004r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż strona nie przedstawiła żadnych nowych dowodów i nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności, by za wzruszeniem ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony – co jest warunkiem zastosowania art. 154 § 1 k.p.a. W szczególności organ zwrócił uwagę na fakt, iż z twierdzeń W.D. wynika, że miał 12 lat w chwili rozpoczęcia działalności konspiracyjnej w Batalionach Chłopskich podczas, gdy dla ZWZ-AK (również dla Batalionów Chłopskich) obowiązująca była Instrukcja gen. K.S. z dnia [...] grudnia 1939r, która w pkt 5a stanowiła, iż "członkiem ZWZ-AK może być każdy Polak (każda Polka nieposzlakowanej czci, poczynając od lat 17-tu, który cele organizacji przyjmie za swoje, podda się bez zastrzeżeń jej regulaminowi oraz złoży przysięgę". W okresie późniejszym granicę wieku obniżono do 16 lat. Dlatego też, w ocenie Kierownika Urzędu, z punktu widzenia obowiązujących w AK (BCh ) zasad, zainteresowany jako 12-letnie dziecko nie mógł składać przysięgi i być członkiem podziemnej organizacji. Zainteresowany mógł co najwyżej współpracować z organizacją podziemną, zaś to, w świetle ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, aczkolwiek chwalebne i zasługujące na szacunek, nie może być podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Od powyższego rozstrzygnięcia W. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi ponownie potwierdził, że złożył przysięgę wojskową i wykonywał polecenia dowódców, które narażały jego życie i zdrowie. W tym okresie nie były mu znane przepisy lub rozkazy dot. wieku członków organizacji podziemnej. Nadto podał, iż nie jest w stanie wskazać nowych dowodów, gdyż osoby będące w szeregach Batalionów Chłopskich już nie żyją – z wyjątkiem F. K., którego nowe oświadczenie dołączył do skargi. Kierownik Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że jest ona nieuzasadniona. Jak słusznie wskazał Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych art. 16 § 1 k.p.a. statuuje zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych stanowiąc, że uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko przypadkach określonych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jedną z możliwości zmiany decyzji ostatecznej daje art. 154 k.p.a. Zgodnie z jego § 1 decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Należy jednak mieć na uwadze, że w tym postępowaniu przedmiotem postępowania nie są zarzuty badane w trybie odwoławczym, ale tylko dwie ww. podstawy. Z omawianych przepisów również wynika, że do organu administracji orzekającego w sprawie należy ocena, czy w konkretnej sytuacji interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za wzruszeniem decyzji ostatecznej. Z powyższych uwag wynika więc, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony ( por. wyrok NSA z 05.11.1998 r. sygn. akt III SA 1745/97 LEX nr 44723, wyrok NSA z 13.08.1997 r. sygn. akt III SA 854/96 LEX nr 30615 ). Wbrew wymienionym wyżej zasadom, skarżący domagając się uchylenia decyzji ostatecznej z [...].07.2000 r. zgłosił zarzuty, które były już przedmiotem oceny w ostatecznie zakończonym postępowaniu głównym (rozpoznawczym). Wprawdzie skarżący zarzucając decyzji ostatecznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji obrazę prawa procesowego i materialnego, co - jego zdaniem - narusza ich słuszny interes i uzasadnia uchylenie tych decyzji na podstawie art. 154 k.p.a., to jednak zarzuty te - jako nie uwzględniające specyfiki omówionych wyżej zasad weryfikacji decyzji na mocy art. 154 k.p.a. nie miały znaczenia w rozpoznawanej sprawie. W istocie bowiem skarżący domagał się ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich, co w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe. Nie wyłącza to, rzecz jasna, możliwości kwestionowania tych decyzji w innych trybach nadzwyczajnych, o których mowa w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jeśli więc w tym stanie faktycznym i prawnym, organ orzekający nie znalazł podstaw do uznania, że za uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub też słuszny interes skarżącego, to ocenę tę uznać należy za uzasadnioną. Z tych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić skargę jako niezasadną.