V SA/Wa 2976/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013r. sprawy ze skargi E. Ł. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) października 2012 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie pomocy finansowej ze środków unijnych; 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata A. Z., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi wniesionej przez E. Ł. (dalej: Strona lub Skarżąca) jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor Oddziału) z [...] września 2012 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. Strona w dniu 21 czerwca 2011 r. złożyła w Mazowieckim Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Decyzją z [...] września 2011 r. nr [...] Dyrektor Oddziału przyznał Stronie pomoc finansową w wysokości 75.000,00 zł z zastrzeżeniem dopełnienia określonych warunków. W dniu 28 marca 2012 r. Strona złożyła wniosek o płatność wraz z załącznikami. Pismem z 24 kwietnia 2012 r. organ wezwał Stronę do usunięcia braków formalnych wniosku o płatność w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia wezwania bez rozpoznania. Wezwanie doręczone zostało Stronie w dniu 30 kwietnia 2012 r. W dniu 8 maja 2012 r. Strona przedłożyła w siedzibie organu dokumenty w postaci aktów notarialnych (Repertorium A Nr [...] z dnia [...] marca 2012 r., Repertorium A Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. i Repertorium A Nr [...] z dnia [...] marca 2012 r.) oraz Zaświadczenie z KRUS W dniu 23 maja 2012 r. Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o płatność. W uzasadnieniu wskazała, że wezwanie do uzupełnienia braków wniosku nie zostało doręczone jej bezpośrednio. Oświadczyła, że nie udzielała nikomu pełnomocnictwa do odbioru dokumentów urzędowych oraz, że wezwanie do uzupełnienia braków odebrane zostało przez jej ojca. Strona podała, że w dniach 30 kwietnia 2012 r. oraz 1 i 2 maja 2012 r. przebywała poza miejscem zamieszkania a pismo otrzymała 3 maja 2012 r. i od tego dnia miała możliwość podjąć działania w celu uzupełnienia wniosku. Następnie Strona stwierdziła, że 4 maja 2012 r. jej stan zdrowia uległ pogorszeniu i nie miała możliwości przybycia do Warszawy, natomiast 5 i 7 maja przebywała na badaniach w S. w Przychodni Kardiologicznej. Z powodów powyższych nie miała możliwości uzupełnienia wniosku w terminie a wszystkie braki zostały uzupełnione 1 dzień po terminie, tj. 8 maja. Do wniosku o przywrócenie terminu Strona załączyła zaświadczenie lekarskie z 7 maja 2012 r. Postanowieniem z [...] września 2012 r. Dyrektor Oddziału odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o płatność. Strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym podniosła, że uchybienie terminu wyznaczonego na uzupełnienie wniosku o płatność nastąpiło bez jej winy. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Prezes ARiMR wskazał na treść art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania Administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.)., który ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, w tym wymóg dochowania 7 dniowego terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia. Stwierdził, że Strona nie uzupełniła braków wniosku w wymaganym terminie. Wezwanie do usunięcia braków doręczone zostało Stronie w dniu 30 kwietnia co oznacza, że termin na uzupełnienie dokumentów przypadał na dzień 7 maja 2012 r. Zważywszy, że w dniu 7 maja 2012 r. ustała przeszkoda uniemożliwiająca Stronie złożenie uzupełnienia do wniosku o przyznanie płatności to termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu upłynął w dniu 13 maja 2012 r. Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w dniu 23 maja 2012 r. czyli z uchybieniem 7 dniowego terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a zatem nie została spełniona jedna z przesłanek przywrócenia terminu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej wniosku. W uzasadnieniu skargi wskazała, że dysponowała większością wymaganych dokumentów przed skierowaniem wezwania do uzupełnienia braków, a zanim otrzymała to wezwanie dysponowała już wszystkimi wymaganymi dokumentami. Poinstruowano ją jednak aby złożyć wszystkie dokumenty ,,razem’’ i Skarżąca w zaufaniu do organu postanowiła działać zgodnie z tą instrukcją. Stwierdziła, że 1 i 3 maja to dni ustawowo wolne od pracy dlatego nie miała możliwości w tych dniach uzupełnić braków. Poza tym była pewna, że dni te nie liczą się przy liczeniu terminu do uzupełnienia braku. Oświadczyła, że 5 i 7 maja źle się czuła, w związku z czym musiała udać się do lekarza co potwierdza zaświadczenie lekarskie. W dniu 8 maja 2012 r. złożyła w oddziale ARiMR komplet brakujących dokumentów. Skarżąca podała, że po około ośmiu-dziewięciu dniach pracownik Agencji poinformował ją telefonicznie, że wniosek został pozytywnie rozpatrzony co oznacza, że spełniła wszystkie merytoryczne oraz formalne wymogi otrzymania płatności. Następnie po kilku minutach otrzymała informację, że nie otrzyma wnioskowanej pomocy. Takie postępowanie organu w ocenie Skarżącej jest niezgodne z zasadą zaufania do organu administracji oraz zasadą praworządności. Uzupełniając wniosek w dniu 8 maja 2012 r. nikt jej nie poinformował, że dokonuje czynności po terminie w związku z czym nie miała takiej świadomości. Skarżąca wyjaśniła, że napisanie stosownego podania nie byłoby dla niej problemem gdyby została pouczona w tym zakresie zgodnie z art. 9 k.p.a. Przedstawiając powyższe stanowisko Skarżąca stwierdziła, że spełniła wszelkie przesłanki do otrzymania pomocy w ramach programu ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pismem procesowym z 11 stycznia 2013 r. Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem organu zawartym w odpowiedzi na skargę, że zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Stwierdziła, że pomimo złożenia oświadczenia we wniosku z 21 czerwca 2011 r. o przyznanie pomocy (co do znajomości zasad przyznawania i wypłaty pomocy) to nie dotyczyło to umiejętności obliczania terminów wynikających z k.p.a. Poza tym nie każda osoba składająca takie oświadczenie w pełni rozumie jego znaczenie i sens. Podała, że nie zwracała się do Agencji o udzielenie informacji w zakresie liczenia terminów z k.p.a. dlatego, że nie miała wątpliwości w tym zakresie. Skarżąca nie zgodziła się również, że organ rozpatrzył cały materiał dowodowy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli ponieważ w interesie społecznym oraz w słusznym interesie obywateli leży aby pomagać w rozpoczęciu prowadzenia działalności rolniczej osobom młodym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przy czym stosownie do § 2 tego przepisu, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Z powyższej regulacji wynikają następujące przesłanki przywrócenie terminu, które muszą być spełnione łącznie: 1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu, 3) dochowano nieprzywracalnego terminu 7 dniowego – liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi – do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 4) zainteresowany dopełnił czynności, dla których określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie nie powinno budzić wątpliwości, że wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o płatność z 28 marca 2012 r. doręczone zostało skutecznie Skarżącej w dniu 30 kwietnia 2012 r., w trybie doręczenia zastępczego, uregulowanego w art. 43 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Odebranie wezwania przez ojca Skarżącej w dniu 30 kwietnia 2012 r. (dorosłego domownika) wywarło skutek względem Skarżącej. Wezwanie zawierało pouczenie, że nieuzupełnienie braków we wniosku w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Termin do uzupełnienia braków wniosku upływał 7 maja 2012 r. Natomiast Skarżąca uzupełniła wniosek w dniu 8 maja 2012 r. czyli jeden dzień po upływie terminu zakreślonego w wezwaniu do uzupełnienia braków. Następnie w dniu 23 maja 2012 r. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków we wniosku o płatność. W ocenie Sądu organ zasadnie odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o płatności ponieważ Skarżąca nie spełniła przesłanki w postaci dochowania terminu 7 dniowego do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Z załączonego przez Skarżącą do akt administracyjnych zaświadczenia lekarskiego z 7 maja 2012 r. wynika, ze Skarżąca w dniach 5 i 7 maja 2012 r. wyjeżdżała na wizyty lekarskie do S., co dało podstawy organowi do przyjęcia, że przyczyna uchybienia terminowi na uzupełnienie wniosku ustała w dniu 7 maja 2012 r. W tej sytuacji nieprzywracalny 7 dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu - uregulowany w art. 58 § 2 i § 3 k.p.a. - upłynął w dniu 14 maja 2013 r. przy czym organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nieprawidłowo wskazał upływ tego terminu na dzień 13 maja 2012 r., co nie ma jednak wpływu na trafność zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nieuzasadnione w ocenie Sądu są zarzuty i argumenty podnoszone przez Skarżącą w skardze jak i w piśmie procesowym z 11 stycznia 2013 r. Podkreślenia wymaga, że do rozpatrzenia wniosku Skarżącej o przyznanie pomocy w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173.; dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 1-3 tej ustawy organ stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz udzielać stronom na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W świetle powyższej regulacji, przewidującej zobowiązanie organu do udzielania niezbędnych informacji wyłącznie na żądanie stron, Skarżąca nie może skutecznie zarzucać organowi naruszenia zasady informowania stron, określonej w art. 9 k.p.a., w sytuacji gdy z akt administracyjnych nie wynika by Skarżąca występowała z żądaniem w powyższym zakresie. Z okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy nie wynika by organy udzielały Skarżącej jakichkolwiek informacji co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków w związku z czym brak jest podstaw do przyjęcia, że Skarżąca postępując zgodnie ze wskazówkami organu (w zaufaniu do organu) uchybiła terminowi do uzupełnienia braków wniosku o płatność. Za uwzględnieniem skargi w rozpatrywanej sprawie nie mogą przemawiać argumenty Skarżącej wskazujące na nieznajomość zagadnień prawnych, w tym kwestii liczenia terminów z k.p.a. Skarżąca we wniosku o przyznanie płatności w ramach działania ,,Ułatwianie startu młodym rolnikom’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 złożyła oświadczenie, że znane jej są zasady przyznawania i wypłaty wnioskowanej pomocy, zaś organy orzekające w sprawie nie naruszyły powołanych powyżej przepisów k.p.a. oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Wobec tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono - na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 i § 20 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) - jak w pkt 2 sentencji wyroku.