V SA/Wa 2977/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez Gospodarstwo P. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: "Skarżąca", "Strona’’ lub "Spółka’’) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie (dalej: "Dyrektor ARiMR’’ lub "organ II instancji’’) z (...) września 2016 r. nr (...) o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z siedzibą w W. (dalej: "Kierownika Biura Powiatowego ARiMR") z (...) lipca 2016 r. nr (...) odmawiającej Stronie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2015 (dalej: "płatność ONW"). Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca złożyła 15 czerwca 2015 r. (data nadania) wniosek o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2015 na podstawie § 5 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364), dalej: "Rozporządzenie ONW", wraz z załącznikami graficznymi. Podczas kontroli wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, że Spółka prowadzi działalność nierolniczą w rozumieniu art. 9 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, co mogło stanowić okoliczność wyłączającą przyznanie płatności. Równocześnie organ zauważył, że Strona nie wypełniła wniosku w zakresie pola nr 08. W związku z ustaleniami kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pismem z 14 stycznia 2016 r. wezwał Spółkę do złożenia wyjaśnień oraz przedstawienia dokumentów niezbędnych dla oceny, czy na dzień złożenia wniosku Strona nie prowadziła żadnej z wykluczonych działalności. Skarżąca złożyła wymagane dokumenty. W dniu 19 lipca 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję w sprawie odmowy przyznania płatności ONW na rok 2015. Uzasadniając odmowę wyjaśnił, że we wskazanym w ustawie terminie składania wniosku tj. do 15 czerwca 2015 r. Strona prowadziła działalności nierolniczą z tzw. "negatywnej listy" określonej w art. 9 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, nie zaznaczyła we wniosku pola 08 oraz nie przedstawiła w terminie złożenia wniosku dokumentów, o których mowa w § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu. Spółka złożyła odwołanie od decyzji z (...) lipca 2016 r. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji przypomniał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U z 2015, poz. 349), dalej: "ustawa EFRROW", płatności ONW są przyznawane na wniosek rolnika składany w terminie od 15 marca do 15 maja. Termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu (art. 21 ust. 2 ustawy EFRROW). Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r., po. 653) wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu w 2015 r. należało złożyć do dnia 15 czerwca 2015 r. W uzasadnieniu prawnym decyzji organ II instancji wskazał, że w przypadku złożenia wniosku po 15 czerwca 2015 r. lecz do 10 lipca 2015 r. wobec wnioskodawcy stosuje się sankcje terminowe w wysokości stanowiącej 1 % za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. W przypadku złożenia wniosku po 10 lipca 2015 r. wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia - stosownie do art. 13 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Podsumowując tę część rozważań, organ II instancji stwierdził, że w roku 2015 termin złożenia wniosku o przyznanie płatności bez zastosowania sankcji terminowych upłynął 15 czerwca 2015 r., zaś termin sankcyjny upłynął 10 lipca 2015 r. Wskazane terminy dotyczyły również dokumentów, które rolnik miał obowiązek przedstawić organowi, a które stanowiły o kwalifikowalności wniosku do danej pomocy lub wsparcia. Dyrektor ARiMR wskazał, że Spółka prowadziła działalność nierolniczą z "negatywnej listy", tj. administrowała stałymi terenami sportowymi i rekreacyjnymi oraz prowadziła działalność obiektów sportowych. Dodatkowo we wniosku o przyznanie płatności Strona nie zaznaczyła na pierwszej stronie pola 08, w którym wnioskodawca oświadcza, czy jest rolnikiem aktywnym zawodowo prowadzącym działalność nierolniczą objętą "negatywną listą" oraz nie załączyła do wniosku dokumentów potwierdzających status rolnika aktywnego zawodowo. Organ II instancji wyjaśnił, że prowadzenie negatywnej działalności nie musi prowadzić do odmowy przyznania płatności ONW, o ile wnioskodawca spełnia kryteria rolnika aktywnego zawodowo i uprawdopodobni tę okoliczność przedstawiając stosowne – wskazane we właściwych przepisach prawa dokumenty. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca przedłożyła dokumenty już po wygaśnięciu terminu składania wniosków. Reasumując organ II instancji powtórzył, że złożenie wniosku oraz przedstawienie wymaganych dokumentów po terminie stanowi o niedopuszczalności wniosku i skutkuje odmową przyznania płatności ONW. W skardze z 20 października 2016 r. (data nadania) Skarżąca zarzuciła decyzji z 16 września 2016 r. naruszenie: 1. art. 59 ust. 6 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 z późn. zm.), dalej: "Rozporządzenie nr 1306/2013" - poprzez jego niezastosowanie, 2. art. 4 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 227, str. 69 z późn. zm.), dalej: "Rozporządzenie wykonawcze nr 809/2014" - poprzez jego niezastosowanie, 3. art. 9 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 z późn. zm.), dalej: "Rozporządzenie nr 1307/2013" w związku z art. 27 ustawy EFFRON - poprzez wydanie decyzji o odmowie przyznania płatności pomimo ustalenia, iż Strona spełniała wszystkie kryteria konieczne dla przyznania płatności, w tym kryterium rolnika aktywnego zawodowo. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz Strony kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź procesowego uzasadniającego jej uchylenie. Spór dotyczy zagadnienia, czy organ administracji zasadnie odmówił przyznania płatności ONW w związku z niezłożeniem w ustawowym terminie kompletnego wniosku oraz dokumentów wymaganych przepisami prawa, pomimo że Spółka spełniała w dniu jego wniesienia przesłanki przyznania płatności ONW, a więc była rolnikiem aktywnym zawodowo w rozumieniu art. 9 Rozporządzenia 1307/2013, co zostało stwierdzone w toku postępowania kontrolnego przeprowadzonego przez organy administracji już po złożeniu wniosku. Sąd podziela stanowisko organów administracji, zgodnie z którym pomoc w postaci płatności ONW może zostać przyznana jedynie podmiotowi, który złoży wniosek wraz z wymaganymi oświadczeniami oraz dokumentami w przewidzianym przepisami prawa terminie, tj. w niniejszej sprawie do 15 czerwca 2015 r. Zaznaczyć należy, że organy administracji w uzasadnieniach prawnych zaskarżonych decyzji powołały przepisy prawa zarówno krajowego, jak i unijnego. Sąd rozpoznający sprawę w niniejszym składzie stwierdza, że podstawa prawna została ustalona prawidłowo. Organy administracji uzasadniły zastosowanie przepisów prawa stanowiących podstawę rozstrzygania w ustalonym stanie faktycznym. Mając na uwadze powyższe Sąd odstąpił od ponownego powołania podstawy prawnej sprawy w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przypomnieć jedynie należy, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2015 r., poz. 653), w 2015 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie do dnia 15 czerwca. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie płatności ONW za 2015 r. został nadany 15 czerwca 2015 r. Nie jest sporne, że we wniosku Strona nie wypełniła pola 08, a więc nie wskazała, że jest rolnikiem czynnym zawodowo wykonującym negatywną działalność rolną. Złożenie oświadczenia o wskazanej treści, poprzez zaznaczenie właściwego pola na formularzu warunkowało przyznanie płatności ONW, pomimo występowania przesłanki wykluczającej, tj. prowadzenia przez Spółkę działalności negatywnej wymienionej w art. 9 ust 2 rozporządzenia nr 1307/2013. Nie jest również sporne, że do wniosku Spółka nie załączyła dokumentów, o których mowa w § 4 Rozporządzenia MRiRW w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu pozwalającej uznać, że jest ona rolnikiem czynnym zawodowo. Mając na uwadze znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy prawa oraz ustalony stan faktyczny Sąd rozpoznający sprawę w niniejszym składzie podziela ocenę organów administracji, że wniosek o przyznanie płatności ONW za 2015 r. nie mógł zostać oceniony pozytywnie, ponieważ nie został kompletnie złożony w koniecznym do jego uwzględnienia terminie. W konsekwencji nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wynik postępowania w sprawie spełnienia przez Spółkę kryteriów przyznania płatności ONW, w tym kryterium rolnika aktywnego zawodowo. W ocenie Sądu nie są zasadne zarzuty naruszenia przez organy prowadzące postępowanie art. 59 ust. 6 Rozporządzenia nr 1306/2013, art. 4 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014 oraz art. 9 Rozporządzenie nr 1307/2013. W myśl art. 59 ust. 6 Rozporządzenia nr 1306/2013 w przypadkach, które zostaną określone przez Komisję na podstawie art. 62 ust. 2 lit. h) wnioski o przyznanie pomocy i wnioski o płatność lub wszelkie inne komunikacje, wnioski lub prośby mogą być korygowane i dostosowywane po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia przez właściwy organ oczywistych błędów. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014 wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Sąd podziela podgląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 8 lipca 2009 r. II GSK 1115/08 (LEX nr 552746), zgodnie z którym na organie przyjmującym wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności spoczywa obowiązek sprawdzenia, czy wniosek spełnia wymogi formalne, a w przypadku stwierdzenia braków formalnych obowiązek wezwania wnioskodawcy do ich usunięcia. NSA podkreślił jednak, że za treść merytoryczną wniosku odpowiedzialność ponosi wnioskodawca. Sąd rozpoznający sprawę prezentuje stanowisko, że brak wypełnienia pola nr 08 wniosku o przyznanie płatności ONW należy potraktować jako brak – wadę treści merytorycznej wniosku. Niewypełniając wskazanej części wniosku Strona nie złożyła pełnego oświadczenia, co do swojego sytuacji prawnej, istotnej w procedurze weryfikacji wniosku. Niezakreślenie pola 08 wniosku było równoznaczne z oświadczeniem, że Strona nie jest rolnikiem aktywnym zawodowo prowadzącym działalność negatywną, co determinowało dalsze czynności organów administracji. W ocenie Sądu nie był to błąd oczywisty, który mógł zostać stwierdzony, skorygowany i dostosowany przez właściwy organ bezpośrednio po złożeniu wniosku. Dzieje się tak tym bardziej, że Strona pierwotnie nie dołączyła do wniosku dokumentów wymaganych od rolnika aktywnego zawodowo prowadzącego działalność negatywną. W ocenie Sądu bezpodstawny jest zarzut naruszenia przez organy administracji art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014. Z art. 4 akapit drugi wynika, że właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. W rozpoznawanej sprawie z dokumentu wniosku nie wynikało wprost, że Strona jest rolnikiem aktywnym zawodowo, ani też nie wynikało, że prowadzi jedną z wykluczonych działalności. Wobec złożenia przez Stronę wniosku o określonej treści nieracjonalne byłoby oczekiwanie, że organ w terminie jego złożenia wiedział, że Spółka jest rolnikiem czynnym zawodowo w rozumieniu art. 9 Rozporządzenia 1307/2013. Istotne jest to, że Strona do złożonego 15 czerwca 2015 r. wniosku nie załączyła dokumentów potwierdzających spełnienie kryterium rolnika aktywnego zawodowo. W świetle powyższego organ rozpoznający wniosek nie mógł bezpośrednio zidentyfikować, czy brak zakreślenia pola nr 08 stanowi oczywisty błąd. Reasumując Sąd nie podziela oceny Spółki, że nieuzupełnienie pola 08 było oczywistym błędem działającego w dobrej wierze beneficjenta. W konsekwencji nie zgadza się również ze stanowiskiem, że wskazany błąd powinien zostać stwierdzony przez organ w toku kontroli wniosku oraz skorygowany i poprawiony przez Spółkę w dowolnym czasie po jego złożeniu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 9 Rozporządzenia nr 1307/2013 w związku z art. 27 ustawy EFRRON, poprzez wydanie decyzji o odmowie przyznania płatności pomimo ustalenia, iż Strona spełnia wszystkie kryteria konieczne dla przyznania płatności, w tym kryterium rolnika aktywnego zawodowo powtórzyć należy, że opisana ocena dokonana została już po upływie terminu do złożenia wniosku, tj. po 15 czerwca 2015 r. Ustalenie, iż Strona spełniała kryterium rolnika aktywnego zawodowo pomimo prowadzenia "działalności negatywnej" nie mogło przesądzić o pozytywnej weryfikacji wniosku w sytuacji, w której wniosek nie został prawidłowo wniesiony. W rozpoznawanej sprawie nie został wniesiony prawidłowo, ponieważ złożono go po upływie zawitego terminu. Należy również zauważyć, iż w przekazanej Stronie instrukcji do wypełnienia wniosku była zawarta informacja o konieczności zaznaczenia pola 08 w przypadku wykonywania działalności gospodarczej z tzw. "negatywnej listy". Pole to należało zaznaczyć znakiem "X". Zaznaczając niniejsze pole rolnik miał obowiązek dołączyć dowody określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co wskazano w odnośniku do pola nr 08. Stwierdzić również należy, że Spółka podpisując wniosek o przyznanie płatności złożyła oświadczenie, iż zna zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem, a zatem poświadczyła, iż wie jakie należy spełnić warunki aby udowodnić, iż spełnia kryteria rolnika aktywnego zawodowo. Niezasadne jest zatem powoływanie się na fakt, iż wymóg wskazywania, iż prowadzi się jedną z wykluczonych działalności, jest nowym wymogiem, który pojawił się w systemie płatności bezpośrednich po raz pierwszy w 2015 r. Strona występując z wnioskiem o przyznanie płatności, powinna znać warunki i zasady przyznawania wnioskowanych płatności. W okolicznościach sprawy nie było niezbędne prowadzenie postępowania sprawdzającego, czy Strona rzeczywiście jest rolnikiem aktywnym zawodowo prowadzącym działalność negatywną, w sytuacji braku złożenia prawidłowego i kompletnego w tym zakresie wniosku w terminie zawitym do skutecznego dokonania tej czynności. Takie działanie organu nie stanowiło jednak naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa w stopniu usprawiedliwiającym odmienne rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. Z tej przyczyny Sąd rozpoznający skargę nie powielił stanowiska wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 20 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 541/17. Reasumując, należy stwierdzić, że organy administracji odmawiając przyznania Skarżącej płatności ONW działały legalnie. Zasadna jest zatem odmowa przyznania płatności dla Spółki na rok 2015. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.