V SA/Wa 298/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.) Asesor WSA - Michał Sowiński Protokolant - Joanna Pietraś-Skobel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Oddala skargę Wnioskiem z dnia 13 marca 2006 r. A. W. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( dalej ZUS ) o umorzenie mu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od 15.04.2003 r. do 15.11.2006r. Wniosek uzasadnił tym, że ze względu na duże koszty prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na konfekcjonowaniu warzyw nie był w stanie podołać obciążeniom z tytułu składek. Podniósł, że rozszerzył działalność o usługi przewodnickie, i że osiąga 850 zł. brutto miesięcznie. W toku postępowania zainteresowany złożył dokumenty obrazujące stan jego zdrowia, zaświadczenie o wysokości zarobków żony i zaświadczenie dotyczące studiów córki. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. działając w oparciu o art. 83 ust.1 pkt 3 oraz art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ( w imieniu którego działa Prezes ), odmówił A. W. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres od kwietnia 2003 do stycznia 2006 r.- w kwotach szczegółowo wskazanych w decyzji. W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że zainteresowany w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu dochody, jego żona pracuje i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 900 zł miesięcznie. Podstawą rozstrzygania w jego sprawie jest art. 28 usus w tym jego ust. 3a, który stanowi, że Zakład może umorzyć zaległość składkową w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem płatnika. Zakład uznał, że sytuacja płatnika jest trudna ale nie uniemożliwia mu zapłacenia zaległości choćby w systemie ratalnym. Możliwość ta wynika z faktu, że w dalszym ciągu prowadzi on działalność gospodarczą jego żona pracuje. Sytuacja płatnika nie może być w tej sytuacji uznana za szczególnie trudną, uniemożliwiającą wywiązanie się z obowiązków na rzecz ZUS. Możliwość umorzenia należności nie może być sprzeczna z interesem publicznym, który polega na regularnym płaceniu należności z tytułu składek we właściwym czasie i we właściwej wysokości. W związku ze wspomnianą decyzją A. W. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku zainteresowany podkreślił, że podnoszenie składek na przestrzeni lat doprowadziło go do sytuacji, że nie był w stanie dalej ich płacić, zaś obowiązek uiszczenia zaległości spowoduje, że jego sytuacja będzie tragiczna, co uzasadnia jego zdaniem wydanie korzystnej dla niego decyzji. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Prezes ZUS, działający w jego imieniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Prezes ZUS ustalił, że ponowne rozpoznanie sprawy nie dało podstaw do zmiany decyzji. A. W. prowadzi działalność gospodarczą, żona uzyskuje stałe dochody z tytułu zatrudnienia. Sytuacja strony jest niewątpliwie trudna na co składa się choroba jego i żony , koszty związane z utrzymaniem studiującej córki, czy też niezbędne koszty utrzymania rodziny. Tym niemniej nie ma żadnych dodatkowych argumentów, które nakazywałyby uznanie sytuacji zainteresowanego za wyjątkowo trudną, co przemawiałoby za uznaniem zasadności jego żądania. Od decyzji tej A. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi wniósł o jej zmianę i orzeczenie, że okres od dnia 15.04.2003 r. do dnia 15.01.2006 r. nie podlega wliczeniu do okresu ubezpieczenia emerytalnego oraz wniósł o umorzenie składek wraz z odsetkami. Skarżący wyjaśnił, że prowadził jednoosobową firmę konfekcjonowania warzyw od 1992 r. W kwietniu 2003 r. zawiesił działalność firmy, ale jej nie wyrejestrował licząc na poprawienie koniunktury, do czego jednak nie doszło. Zysk z prowadzenia firmy wynosi ok. 850 zł miesięcznie co wystarcza na bieżące potrzeby rodziny. Żona zarabia miesięcznie ok. 1000 zł ale na utrzymaniu pozostaje córka studiująca w K., na potrzeby której należy przeznaczyć 800 zł. Podał, że konieczność uiszczania składek doprowadziłaby go do tragicznej sytuacji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych działający poprzez Prezesa wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Rozpatrując sprawę pod względem powołanych wyżej zasad należy wskazać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja jakkolwiek w bardzo skondensowanej formie, zawiera ustalenia co do sytuacji materialnej, zdrowotnej i życiowej skarżącego. Zawiera również odniesienie się do podnoszonych przez A. W. w toku całego postępowania dotyczących jej argumentów. Stan finansowy skarżącego wykazywany już we wniosku inicjującego sprawę wskazuje, że w odniesieniu do niego, nie wchodzi w grę przesłanka całkowitej nieściągalności składek o jakiej jest mowa w art. 28 ust. 2 usus, co mogłoby być podstawą ich ewentualnego umorzenia. W sytuacji płatnika będącego zarazem ubezpieczonym a więc spełniającym kryteria wynikające z treści art. 28 ust. 3a, nie zachodzi również - jak prawidłowo w ocenie Sądu ocenił to ZUS - uzasadniony przypadek przemawiający za takim rozstrzygnięciem. W ocenie ZUS , którą Sąd podziela, położenie w jakim znalazł się A. W. jest trudne, ale nie jest to położenie, które mogłoby zostać ocenione na jego korzyść z punktu widzenia Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Stwierdzić bowiem trzeba, że płatnik jest osobą jeszcze młodą i mimo powoływania się na stan zdrowia, zdolną do pracy. Z przedłożonych dokumentów lekarskich nie wynika, ażeby stan jego zdrowia zagrażał jego życiu. Przez cały czas skarżący prowadzi firmę i jakkolwiek twierdzi, że jest to konieczność życiowa, tym niemniej czyni to już od wielu lat, co powoduje, że mimo przejściowych trudności jest w stanie utrzymać się na rynku. Niezależnie od tego, od 2004 r. skarżący rozszerzył profil swojej działalności o usługi przewodnickie, o których sam pisze w skardze, że stara się rozwijać ją z dobrym skutkiem, jakkolwiek wymaga to czasu. Należy zatem przyjąć, że będzie to działalność coraz bardziej opłacalna i przynosząca wymierny dochód. Choroba żony jakkolwiek przykra w skutkach ( złamanie nogi protokół z [...] lipca 2006 r. - akta adm. bez numeru strony), jest chorobą krótkotrwałą, a nie przewlekłą czy obłożną, co powoduje, że po zakończeniu leczenia będzie ona mogła wrócić do pracy. Jest faktem, że na utrzymaniu skarżącego pozostaje studiująca córka, co wiąże się z określonymi kosztami ale sytuacja taka jest udziałem wielu polskich rodzin. Trafnie ZUS uznał, że mimo wszelkich trudności i wydatków, skarżący jest w stanie spłacać powstałe zaległości choćby w systemie ratalnym. Należy podnieść, że skarżący i jego rodzina dysponują systematycznymi dochodami i mimo, że nie są one zbyt wysokie pozwalają na pokrywanie potrzeb rodziny w niezbędnym zakresie. Na koniec odnosząc się do pozostałych wniosków skargi należy wskazać, że sądy administracyjne, w kompetencji których leży badanie zaskarżonych decyzji pod względem ich legalności, nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania o żądaniach zgłoszonych przez strony. Rozstrzyganie bowiem w zakresie nakładania obowiązków jak również o uprawnieniach zainteresowanych stron należy wyłącznie do właściwych organów administracyjnych. Jeśli chodzi o przedmiotową sprawę dotyczącą umorzenia zaległych składek należy wyjaśnić, że kognicja sądów administracyjnych w odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na określone fundusze (Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) została ustanowiona ustawą z dnia 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26 lit. a tej ustawy zmienił - z dniem 1 lipca 2004 r. - brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tę kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy (dostępny na stronach internetowych www.sejm.gov.pl) wolą ustawodawcy było wyłączenie możliwości umarzania wskazanych wyżej należności przez sądy powszechne, które były władne zmienić decyzję organu i umorzyć określoną kwotę należności (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2000 r., sygn. akt III ZP 15/00, OSNAPU 2000, nr 23, poz. 864). W tym stanie rzeczy - niezależnie od treści rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie - brak byłoby podstaw do rozstrzygania o charakterze okresu składkowego, którego dotyczy sprawa, jak również do orzekania o umorzeniu kwot z tytułu niezapłaconych składek. Jak już wyjaśniono wyżej sąd administracyjny na skutek zaskarżenia decyzji Prezesa Zakładu, nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie kontroluje (ocenia) działalność tego organu pod względem zgodności z prawem. Zatem orzeczenie sądu administracyjnego nawet w przypadku gdyby doszło do uwzględnienia skargi, rozstrzyga o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu oraz zobowiązuje organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy. W tym stanie rzeczy mając wszystkie powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.