V SA/Wa 2996/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek (spr.) Sędziowie: WSA Marek Krawczak WSA Bożena Zwolenik Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2017 r. sprawy ze skargi E.Ł. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie częściowego udzielenia wsparcia producentom świń w ramach nadzwyczajnej pomocy dla rolników w sektorach hodowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz E.Ł. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez E.L. jest decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] września 2016 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O. z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] o częściowym udzieleniu wsparcia producentom świń w ramach nadzwyczajnej pomocy dla rolników w sektorach hodowlanych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu [...] marca 2016 r. Skarżąca złożyła w Oddziale Terenowym Agencji Rynku Rolnego w O. wniosek o udzielenie wsparcia do 866 sztuk świń. Do wniosku dołączyła kopie faktur dokumentujących sprzedaż ww. zwierząt z przeznaczeniem do uboju. Jednocześnie oświadczyła, że na dzień 30 września 2015 r. posiadała 1449 świnie. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O. udzielił Wnioskodawczyni wsparcie do 653 sztuk świń i jednocześnie odmówił jego udzielenia co do 213 sztuk. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2016 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowej nadzwyczajnej pomocy dla rolników w sektorach hodowlanych, wsparcia udziela się w wysokości stanowiącej iloczyn sumy świń objętych kodem CN 0103 92 19 i loch objętych kodem CN 0103 92 11 sprzedanych w okresie od dnia 1 października 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. przez producenta świń ubiegającego się o wsparcie, ale nie większej niż liczba tych świń poddanych ubojowi w rzeźni w okresie od dnia 1 października 2015 r. do dnia 7 stycznia 2016 r., według danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, oraz nie większej niż 2000 i nie większej niż liczba świń posiadanych w dniu 30 września 2015 r., według danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt. Jednocześnie organ wyjaśnił iż z ww. rejestru wynika, że na dzień 30 września 2015 r. Wnioskodawczyni posiadała 653 świnie. Wobec powyższego zasadnym było udzielenie częściowego wsparcia, tj. do 653 sztuk ujętych w rejestrze i jednoczesna odmowa jego udzielenia co do pozostałych 213 sztuk gdyż co do tej ilości Wnioskodawczyni nie spełniła warunków wynikających z § 7 ust. 1 pkt 1) lit. a) ww. rozporządzenia. Następnie, wnioskiem z dnia 24 czerwca 2016 r. (data wpływu do Organu 27 czerwca 2016 r.) – wobec rozbieżności między danymi na dzień 30 września 2015 r. zawartymi w rejestrze (653 sztuki), a stanem faktycznym wykazanym w księdze rejestracji (1 449 sztuk) – Skarżąca zwróciła się o ich aktualizację. Jednocześnie Skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w O. i złożyła odwołanie. Zarzuciła, że decyzja została wydana w oparciu o dane niezgodne ze stanem rzeczywistym, ponieważ na dzień 30 września 2015 r. posiadała 1 449 świń i taką ich liczbę wskazała we wniosku o udzielenie wsparcia. Ponadto liczbę posiadanych przez nią wówczas zwierząt, tj. 1 449 sztuk potwierdza treść księgi rejestracji stada. Decyzją z dnia [...] września 2016 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora OT ARR w O. z dnia [...] czerwca 2016 r. W uzasadnieniu decyzji zaznaczono, że wsparcie jest udzielane producentowi świń, jeżeli spełnił przesłanki warunkujące przyznanie wsparcia finansowego wynikające z treści § 6 ust. 1 oraz § 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) ww. rozporządzenia. Organ wyjaśnił, że w celu zbadania okoliczności wskazanych w § 6 ust. 1 pkt 1 oraz § 7 ust. 1 pkt 1 lit. a) ww. rozporządzenia przeprowadzono dowód z danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt. Na podstawie tego dowodu ustalono, iż Wnioskodawczyni: - na dzień 30 września 2015 r. posiadała 653 sztuki świń, - w okresie od dnia 1 października 2015 r. do dnia 7 stycznia 2015 r. 866 sztuk świń sprzedanych przez wnioskodawczynię zostało poddanych ubojowi w rzeźni. Organ zauważył także, iż dokumenty dołączone do wniosku o udzielenie wsparcia potwierdzają sprzedaż 866 sztuk świń z przeznaczeniem do uboju w okresie od dnia 1 października do dnia 31 grudnia 2015 r. Wobec powyższego – w ocenie Organu – Skarżąca spełniła wszystkie przesłanki z § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia. Jednocześnie zauważono, że zgodnie z przepisem § 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) rozporządzenia wsparcia udziela się w wysokości stanowiącej iloczyn sumy świń objętych kodem CN 0103 92 19 i loch objętych kodem CN 0103 92 11 sprzedanych w okresie od dnia 1 października 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. przez producenta świń ubiegającego się o wsparcie, ale nie większej niż liczba tych świń poddanych ubojowi w rzeźni w okresie od dnia 1 października 2015 r. do dnia 7 stycznia 2016 r., według danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, oraz nie większej niż 2000 i nie większej niż liczba świń posiadanych w dniu 30 września 2015 r., według danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt. Organ podkreślił, iż z rejestru wynikało, że na dzień 30 września 2015 r. Skarżąca posiadała 653 świnie i na podstawie tych danych ustalono całkowitą ilości świń kwalifikujących się do udzielenia wsparcia w celu obliczenia jednostkowej kwoty wsparcia. Prezes ARR zaznaczył, że przedmiotowy współczynnik został ustalony w dniu 03.06.2016 r. i w związku z tym organy obu instancji badając dane zawarte w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt (IRZ) w dacie wydawania decyzji uwzględniały stan istniejący przed określeniem ww. kwoty wsparcia. Na ww. decyzję Prezesa ARR Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. Skarżąca wskazała na brak zebrania i wyczerpującej oceny materiału dowodowego w celu ustalenia okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Powyższe zaniechanie Organu spowodowało, że nie uwzględniono rzeczywistego stanu świń na dzień 30 września 2015 r. udokumentowanego w księdze rejestracji stada i ostatecznie w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych. Nieprawidłowe działanie Organu skutkowało pominięciem okoliczności sprawy uzasadniających udzielenie całościowego, a nie tylko częściowego wsparcia. Skarżąca wskazała, że aktualizacja danych w rejestrze nastąpiła przed wniesieniem odwołania od decyzji organu I instancji. Zatem rozstrzygnięcie organu I instancji zostało oparte na niezgodnym ze stanem rzeczywistym, rejestrze zwierząt gospodarskich, a organ Il instancji wydał decyzję po doprowadzeniu ww. rejestru do stanu zgodnego z rzeczywistością - na bazie niezrozumiałej tezy, iż uwzględnia się wyłącznie okoliczności formalne posiadane przez organy na dzień obliczenia jednostkowej kwoty wsparcia (...). Zdaniem Skarżącej organ zignorował podstawowe zasady postępowania dowodowego. Skarżąca zarzuciła, iż dopiero z uzasadnienia decyzji organu I instancji dowiedziała się o formalnej przyczynie odmowy udzielenia wsparcia oraz możliwości usunięcia rozbieżności rejestru ze stanem faktycznym. Podkreśliła również, iż aktualizacja danych w rejestrze, zgodnie z ustawą o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, powinna nastąpić poprzez złożenie formularza, który jej zdaniem nie istnieje. W związku z powyższym mogła złożyć wniosek o aktualizację danych do ARiMR dopiero w dniu 24 czerwca 2016 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Rynku Rolnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Ponadto wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz.U. 2016 r., poz. 401 ze zm.) do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Zatem przepis ten w znacznym stopniu ogranicza lub nawet wyłącza stosowanie naczelnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady legalizmu, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego obywateli (art. 7), zasady informowania stron (art. 9), zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10) oraz zasady dopuszczenia jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w szczególności dokumentów, zeznań świadków, opinii biegłych oraz oględzin (art. 75 § 1), zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1), prawa strony do wypowiadania się co do dowodów (art. 81). Jednocześnie, odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. wyjaśniono, że jest on nieuzasadniony, gdyż organ działając na podstawie dowodów przedłożonych przez Skarżącą w postaci "Wniosku o udzielenie wsparcia producentom świń", faktur dotyczących sprzedaży świń oraz na podstawie danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt (IRZ) zebrał pełny materiał dowodowy i prawidłowo ustalił stan faktyczny na dzień podania przez Prezesa ARR, tj. 3 czerwca 2016 r. do publicznej wiadomości informacji na stronie internetowej administrowanej przez Agencję oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej Agencji dotyczącej wysokości wsparcia dla producentów świń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm.) - dalej p.p.s.a. - sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie – zgodnie z art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jeżeli zaś sąd nie stwierdzi tego rodzaju naruszeń prawa, oddala skargę. Skargę należało uwzględnić choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że – wbrew stanowisku Skarżącej – Organ nie naruszył art. 7, czy też art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej – k.p.a. Jak słusznie zauważył Prezes ARR, art. 7 ust. 1 ww. ustawy o Agencji Rynku Rolnego wyłącza stosowanie niektórych naczelnych zasad postępowania administracyjnego. Nie stosuje się bowiem do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji przepisów art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a. Skoro przepisy te podlegają wyłączeniu, to Organ – wbrew twierdzeniom skargi nie mógł naruszyć art. 7, czy też art. 77 § 1 k.p.a. Jednakże żaden z przepisów ustawy o Agencji Rynku Rolnego nie wyłącza stosowania art. 78 § 1 k.p.a., którego naruszenie zarzuciła Skarżąca. Zgodnie z jego treścią żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W przedmiotowej sprawie Organ wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, dowodu takiego nie uwzględnił, a zatem rację ma Skarżąca wskazując na naruszenie ww. przepisu. Jak wynika z akt niniejszej sprawy Skarżąca ubiegała się o udzielenie wsparcia jakie przewiduje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2016 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem tymczasowej nadzwyczajnej pomocy dla rolników w sektorach hodowlanych (Dz.U. z 2016 r., poz. 141) dalej - rozporządzenie, tj. wsparcia dla producentów świń. W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia wsparcie jest udzielane rolnikowi jeżeli: 1) według danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt: a) w dniu 30 września 2015 r. posiadał nie więcej niż 2000 świń, b) w okresie od dnia 1 października 2015 r. do dnia 7 stycznia 2016 r. co najmniej 5 świń sprzedanych przez tego producenta zostało poddanych ubojowi w rzeźni; 2) w okresie od dnia 1 października do dnia 31 grudnia 2015 r. sprzedał z przeznaczeniem do uboju co najmniej 5 i nie więcej niż 2000 świń objętych kodem CN 0103 92 19 lub loch objętych kodem CN 0103 92 11. Spełnienie powyższych przesłanek przez Skarżącą jest w niniejszej sprawie bezsporne i nie budzi jakichkolwiek wątpliwości (vide str. 34 akt administracyjnych). Przedmiotem sporu jest natomiast przyjęta przez orzekające w sprawie Organy liczba świń posiadanych przez Skarżącą na dzień 30 września 2015 r., a w konsekwencji udzielenie jedynie częściowego wsparcia, tj. do 653 sztuk. Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt. 1 lit. a) rozporządzenia, wsparcia udziela się w wysokości stanowiącej iloczyn sumy świń objętych kodem CN 0103 92 19 i loch objętych kodem CN 0103 92 11 sprzedanych w okresie od dnia 1 października 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. przez producenta świń ubiegającego się o wsparcie, ale nie większej niż liczba tych świń poddanych ubojowi w rzeźni w okresie od dnia 1 października 2015 r. do dnia 7 stycznia 2016 r., według danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, oraz nie większej niż 2000 i nie większej niż liczba świń posiadanych w dniu 30 września 2015 r., według danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych i siedzib stad tych zwierząt, przez tego producenta. Skarżąca wnioskowała o udzielenie wsparcia do 866 sztuk świń, deklarując jednocześnie, że w dniu 30 września 2015 r. posiadała ich 1449. Organ natomiast uwzględnił dane z rejestru wskazujące na 653 sztuki i do takiej ilości udzielono wsparcia. Wobec powyższego skarżąca złożyła wniosek o aktualizację danych w rejestrze i uwzględnienie, iż w ww. dacie posiadała 1449 świń. Na skutek złożonego wniosku dane w rejestrze zostały zaktualizowane jednakże rozpatrując odwołanie od decyzji Organu I instancji, Prezes Agencji Rynku Rolnego orzekł, że dokonana przez Skarżącą w dniu 24 czerwca 2016 r. aktualizacja była spóźniona w stosunku do pomocy udzielonej przez ARR. Zdaniem Organu II instancji wsparcie zostało prawidłowo udzielone do wykazanych w rejestrze 653 sztuk. Taka bowiem ilość świń została zakwalifikowana do pozytywnego rozpatrzenia do dnia 3 czerwca 2016 r., tj. do dnia podania przez Prezesa ARR informacji o wysokości wsparcia przysługującego na jedną świnię, a zatem dokonana aktualizacja pozostaje bez wpływu na ustaloną liczbę. W ocenie Sądu powyższa argumentacja Organu jest nieuzasadniona. W tym miejscu wskazać należy na treść powołanego już wcześniej art. 78 § 1 k.p.a., zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W niniejszej sprawie Wnioskodawczyni wraz z odwołaniem złożyła wniosek o aktualizację danych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych (str. 24 akt administracyjnych). Aktualizacja danych miała dla Skarżącej zasadnicze znaczenie, ponieważ umożliwiła uzyskanie wsparcia do wszystkich deklarowanych we wniosku świń (tj. 866 sztuk, nie zaś 653 jakie Organ uwzględnił na podstawie nieaktualnych danych). Podstawę dokonania aktualizacji stanowiły – zgodnie z art. 10a pkt 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie rejestracji zwierząt (Dz.U. 2015 , poz. 1172) – dane zawarte w księdze rejestracji prowadzonej dla danego stada. Organ dokonał aktualizacji danych w rejestrze na co wskazuje dołączony do skargi wydruk ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli ARiMR, gdzie w rubryce "Ogólna liczba świń" wskazano – 1449. Powyższy wniosek o aktualizację danych stanowił dowód mający znaczenie dla sprawy i zgodnie z treścią art. 78 § 1 k.p.a. winien być przez Organ II instancji uwzględniony. Organ oparł się natomiast na nieaktualnych danych z rejestru, wskazując, że do wyliczenia jednostkowej kwoty wsparcia pod uwagę zostały wzięte tylko ilości świń zakwalifikowanych do pozytywnego rozpatrzenia do dnia 3 czerwca 2016 r. co w ocenie Sądu było nieuzasadnione. Należy bowiem podkreślić, że Organ odwoławczy, w ramach swoich uprawnień kontrolnych, ocenia materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ w pierwszej instancji, jak i zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji organu pierwszej instancji, a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym (v. wyroku NSA w Lublinie z dnia 21 czerwca 1988 r., SA/Lu 151/88, ONSA 1988, nr 2, poz. 72). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie gdzie po wydaniu decyzji przez Organ I instancji lecz jeszcze przed wydaniem decyzji przez Prezesa ARR, na skutek złożenia wniosku o aktualizację, zmianie uległ stan faktyczny sprawy – zmieniła się bowiem liczba zwierząt wykazanych w rejestrze. Zatem dołączony do odwołania wniosek o aktualizację danych stanowił dowód w sprawie, a dokonaną w efekcie jego złożenia aktualizację należy traktować jako zmianę stanu faktycznego, która winna zostać uwzględniona przez Organ II instancji. Wobec powyższego rozstrzygnięcie Organu dokonane w oparciu o dane sprzed 3 czerwca 2016 r. i nieuwzględnienie informacji wynikających z ww. wniosku stanowi naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.