V SA/Wa 2998/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Barbara Mleczko- Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B.D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wnioskiem złożonym na Formularzu PPF z 6 marca 2008r. B. D. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z mężem, utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości [...] złotych brutto oraz świadczenia rentowego męża w wysokości [...] złotych brutto Jednocześnie wnioskodawczyni oświadczyła, iż posiada mieszkanie o powierzchni [...] m2, działkę o powierzchni [...] oraz grunt leśny o powierzchni [...] ha, innego majątku w tym zasobów pieniężnych, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych nie posiada. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z 11 marca 2008 r. wezwano zainteresowaną do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w tym m.in. jak przedstawiają się miesięczne wydatki skarżącej związane z utrzymaniem, jak przedstawia się stan majątkowy oraz dochody osób pozostających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym, czy skarżąca uzyskuje jakąkolwiek pomoc z ARiMR lub ARR. Ponadto zwrócono się o nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych lub dokumentów potwierdzających fakt likwidacji rachunków. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni 17 marca 2008 r. (potwierdzenie doręczenia, k. 72 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie nie złożyła ona dodatkowego oświadczenia zgodnie z powyższym zarządzeniem. Jedynie pismem z dnia 18 marca 2008r. cyt. "w związku z dużą ilością dokumentów" podziękowała za oferowaną pomoc. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2008 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 17 kwietnia 2008 r. B. D. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W wyżej wymienionym sprzeciwie skarżąca wskazała, że ponosi następujące wydatki: wywóz nieczystości stałych –[...] zł, segregowanie-[...] zł, wywóz nieczystości płynnych –[...] zł, prąd – [...] zł (za 2 miesiące), podatki – [...] zł (kwartalnie), telefon-[...] zł, leki – [...] zł (2 osoby), opał –[...] zł (rocznie) drewno-[...] zł (rocznie) woda-[...] zł. Do ww. sprzeciwu skarżąca dołączyła: dowód uiszczenia opłaty za wywóz nieczystości stałych za 2 miesiące, dowóz zapłaty I raty podatku od nieruchomości, receptę, fakturę za prąd, wodę, telefon oraz faktury za opał. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z 23 kwietnia 2008 r. ponownie wezwano skarżącą do nadesłania zaświadczenia z gminy oraz wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych lub dokumentów potwierdzających fakt likwidacji rachunków. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni 29 kwietnia 2008 r. (potwierdzenie doręczenia, k. 99 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie nie złożyła ona ww. dokumentów. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie wydatków sądowych nie jest możliwe bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu, czego nie sposób powiedzieć o skarżącej. Dodać wypada, iż wielokrotnie już podniesiono w orzecznictwie, że strona, dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegająca się o taką pomoc osoba winna więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Zasadniczy wpływ na zajęcie takiego stanowiska wywarła okoliczność, iż skarżąca w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu oraz sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego nie przedstawiła w sposób rzetelny swojej sytuacji materialnej. B. D. mimo wezwania, nie nadesłała wyciągów i wykazów z posiadanych przez siebie bądź przez osobę pozostającą z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy, a w przypadku ich likwidacji dokumentu potwierdzającego ten fakt wraz z saldem zamknięcia. Skarżąca nie nadesłała również zaświadczenia z odpowiedniego urzędu gminy, wskazującego wysokość dochodów uzyskiwanych z nieruchomości posiadanych przez skarżącą. W związku z powyższym należy uznać, iż skarżąca nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. O nierzetelności oświadczeń strony skarżącej świadczy to, że B. D. 2 razy wzywana była do nadesłania ww. dokumentów, mimo tego w zakreślonym terminie nie odpowiedziała na wezwanie Sądu. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawczynię wykonane w zakreślonym terminie, uznać należy, iż nie wykazała ona, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi zainteresowana powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącej jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało przekonanie Sądu, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.