V SA/Wa 2998/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Andrzej Kania po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ... kwietnia 2007 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego lub adwokata Postanowieniem z dnia 25 listopada 2008 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu wniosku o przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 5 grudnia 2009 t. (data nadania w placówce pocztowej) uzupełnionym pismem z dnia 30 grudnia 2008 r. (data nadania w placówce pocztowej) skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 25 listopada 2008 r. W uzasadnieniu wskazała, iż w czasie kiedy wskazywała swoje dochody, oszczędności przekazała juz niepełnosprawnej córce na mieszkanie, jako zaliczkę do kredytu. Ponadto wskazała, że jej zdaniem nawet jej emerytura będzie przekroczeniem dochodów, aby uzyskać radcę prawnego ze środków publicznych. Las, który uzyskała po rodzicach nie przynosi dochodów, jest to młody las sadzony przez rodzinę, nie objęty nawet pomocą unijną. Syn nadal pozostaje na jej utrzymaniu, gdyż popadł w depresję Poza emeryturą własną i męża innych dochodów nie posiada, płaci podatki i wysokie opłaty, a na życie pozostaje jej 300 zł. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie Sądu skarżąca wskazała, iż ani ona ani mąż nie posiadają lokat ani też wartościowych rzeczy, jak też oszczędności. Ponadto nadesłała zaświadczenie, iż syn od 12. 11. 2007 jest bezrobotnym bez prawa do zasiłku oraz odcinki świadczeń emerytalnych za styczeń 2009 r. Przy piśmie z dnia 23 lutego 2009 r. skarżąca nadesłała zaświadczenia z rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż w związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu, postanowienie z 25 listopada 2008 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego, zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz, U. Nr 153, poz, 1270 ze zm), dalej: ustawy p.p.s.a, traci moc, co oznacza, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest rozpoznawany od początku. Odniesienie się do zasadności złożonego przez skarżącą żądania ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu sądowym poprzedzić należy wyjaśnieniem, że rozpoznawany wniosek nie jest pierwszym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2008 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej z 6 marca 2008 r. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie 2 Sygn. akt V SA/Wa 2998/07 adwokata. Następnie, na skutek złożenia sprzeciwu na powyższe orzeczenie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 czerwca 2008 r. ponownie odmownie rozstrzygnął złożony przez skarżącą wniosek o ustanowienie pełnomocnika Skarżąca nie wniosła środka zaskarżenia na to postanowienie. Należy zauważyć, że przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże dla zmiany stanowiska sądu konieczna jest zmiana okoliczności, na podstawie których sąd uprzednio odmówił przyznania wnioskodawcy żądanego prawa (por, postanowienie NSA z dnia 20 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 474/05, niepubl.), Reguła ta znajduje swoje uzasadnienie w normie zawartej w przepisie art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Rozpatrując wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata podkreślić trzeba, iż prawo pomocy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy p.p.s.a.). Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z mężem i bezrobotnym, bez prawa do zasiłku, pełnoletnim synem. Środki utrzymania rodzina czerpie ze świadczeń emerytalno- rentowych skarżącej i jej męża w łącznej wysokości brutto ... zł. Wnioskodawczym posiada mieszkanie o powierzchni ... mz oraz grunt leśny o powierzchni ... ha. Córka skarżącej pozostaje na swoim utrzymaniu, czasowo zameldowana w G., na stałe w D., zarabia brutto ... zł, spłaca kredyt mieszkaniowy Skarżąca oświadczyła ponadto, iż obecnie nie posiada lokat ani tez wartościowych rzeczy, jak też oszczędności. Nadesłała zestawienie obrotów i sald za okres ostatnich 6 miesięcy na rachunku własnym, jak również rachunku córki, do którego jest upoważniona. Zastosowując do wniosku złożonego w niniejszej sprawie przez skarżącą powyższe kryterium oceny zasadności przyznania prawa pomocy, stwierdzić trzeba, że skarżąca powołała się co prawda w sposób skuteczny na zmianę okoliczności dotyczących jej sytuacji finansowej i rodzinnej, niemniej zmiana ta nie mogła doprowadzić do wydania w przedmiocie ustanowienia pełnomocnika odmiennego rozstrzygnięcia, aniżeli to, które 3 Sygn. akt V SA/Wa 2998/07 zostało wydane uprzednio przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 12 czerwca 2008 r. Przy analogicznych dochodach stałych uzyskiwanych przez skarżącą i jej męża w postaci świadczenia emerytalnego i rentowego (przy pierwszym wniosku zsumowana kwota świadczeń wynosiła ... zł brutto, przy kolejnym wniosku -... zł brutto), istotne znaczenie należy nadać temu, ze skarżąca do osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym zaliczyła również niepracującego syna. W postępowaniu zakończonym wydaniem postanowienia z dnia 12 czerwca 2008 r. skarżąca w swoich oświadczeniach nie wymieniła syna, jako osoby, której wydatki muszą obciążać gospodarstwo domowe, albowiem w piśmie z dnia 17 kwietnia 2008 r. (k. 85 akt), podała, że cyt. "dzieci są dorosłe, utrzymują się same (...)" Okoliczność pomniejszenia dochodu gospodarstwa domowego w związku ze zwiększeniem się liczby osób w nim pozostających powinno być, co do zasady, utożsamiane z obciążeniem finansowym, a więc zmianą, która negatywnie wpływa na możliwość poniesienia kosztów udziału w postępowaniu. Zauważyć jednak należy, iż z nadesłanego zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w M. wynika, iż syn skarżącej jest zarejestrowany jako bezrobotny od dnia... listopada 2007 r. i taki pozostawał już w dacie składania pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 6 marca 2008r. Odnosząc się do oświadczenia skarżącej w przedmiocie oszczędności pieniężnych i nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych skarżącej j jej córki zauważyć należy, iż z dokumentów tych wynika, iż obecnie na wskazanych rachunkach brak jest środków pieniężnych jednakże, nie może ujść uwadze Sądu fakt, iż obroty na rachunku własnym skarżącej wyniosły we wskazanym 6-miesięcznym okresie ponad ... zł, a na rachunku jej córki ponad ... zł Skarżąca oraz jej córka posiadały zatem znaczne oszczędności pieniężne. Fakt przeznaczenia całości tych środków na zakup lokalu mieszkalnego - sfinansowania zaliczki do kredytu - w sytuacji kiedy strona skarżąca świadoma jest prowadzonego postępowania sądowego i związanych z tym kosztów, nie stanowi zdaniem Sądu okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Na marginesie tylko zauważyć należy, iż skarżąca nie nadesłała żadnych dokumentów potwierdzających dokonanie zakupu mieszkania przez jej córkę, chociażby w kwestii szczegółów finansowych tej transakcji oraz umowy kredytowej. Podkreślić należy, że ustanowienie zastępstwa procesowego, o co wnosi w niniejszej sprawie skarżąca, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona 4 Sygn. akt V SA/Wa 2998/07 uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów wynajęcia zawodowego pełnomocnika. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte. Tak kwalifikowane okoliczności sprawy dotyczące sytuacji majątkowej składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy uzasadniają przyjęcie generalnej oceny, że skarżąca nie wykazała w niniejszej sprawie, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sytuacja skarżącej jest na tyle dobra, że pozwala jej bez najmniejszego uszczerbku ponieść koszty ustanowienia radcy prawnego lub adwokata w celu sporządzenia przez niego skargi kasacyjnej od postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi. Odmowa przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika nie może w opisanej sytuacji być traktowana jako pozbawienie strony konstytucyjnego prawa do sądu. Z tych względów działając na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.