V SA/Wa 3007/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - ref. staż. Małgorzata Skomiał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 r. sprawy ze skargi T. Sp. jawna w W. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów 1. Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Zasądza od Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie na rzecz T. Sp. j. w Warszawie kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. W dniu [...] lipca 2014 r. T. Sp. j. (dalej – Skarżąca) złożyła wniosek w sprawie wpisu do ewidencji producentów załączając informacje z Krajowego Rejestru Sądowego (pochodzącego z dnia poprzedniego), a także pismo z tego dnia, z którego treść wynika, iż żądanie uzasadnienia "wyjście ze Spółki E. i wejście w zamian A. K. (sprzedaż udziałów zarejestrowana w KRS)". Dodatkowo zaznaczono, że Spółka prowadzi gospodarstwo rolne na działkach w odrębnie P. gm. G. nr [...] oraz [...], których jest jedynym właścicielem (akt notarialny jest w posiadaniu ARiMR). 2. Organ – uzupełniając postępowanie dowodowe – załączył wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1156/12, który odzwierciedla wcześniej toczący się spór w przedmiotowej kwestii. 3. Decyzję z dnia [...] sierpnia 2014 r. Kierownik BP ARiMR w W. – stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76) - odmówił Skarżącej żądanego wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego z tego względu, że producent posiada nr identyfikacyjny [...]. W motywach – co nie udokumentowano żadnym dowodem – przedstawiono bieg postępowania od [...] stycznia 2010 r., kiedy A. złożył pierwszy wniosek o wpis do ewidencji producentów T. Sp. J. w zakresie dalszym, tj. po [...] lipca 2014 r. zwrócono uwagę na to, iż: a) zmiana wspólnika była tylko czynnością "techniczną", mając na celu uzyskanie wpisu, a następnie uzyskanie płatności; b) istotnym jest fakt, iż w rozpatrywanej sprawie małżeństwo E. i A. G. prowadziło gospodarstwo rolne, zaś gospodarstwa spółek zostały sztucznie utworzone, tak by ominąć limit powierzchni wynikających z przepisów szczególnych, tj. 20 ha przeznaczonych na zalesienia; c) uzyskanie wpisu do ewidencji producentów nie jest równoznaczne z uzyskaniem uprawnień do otrzymania poszczególnych płatności, gdyż kwestia ta jest regulowana przez przepisy prawa materialnego; d) małżonkowie będący równocześnie jedynymi współwłaścicielami skarżącej Spółki (w której następnie zmieniono współwłasność gruntów, jak również zmieniono wspólnika) oraz P. G., F. G. i pozostałych ubiegali się również o przyznanie płatności na zalesianie na rok 2010 – twierdzenia nieweryfikowalne, bo brak w aktach administracyjnych jakichkolwiek dokumentów, które by istnienie Spółek potwierdzały, jak też dowodów na złożenie w 2010 jakichkolwiek wniosków; e) w prowadzonym postępowaniu administracyjnym zostało ustalone, że potwierdzeniem na sztuczny podział gospodarstwa może być fakt, że działki ewidencyjne położone są w bliskim sąsiedztwie (tylko, że nie wiadomo jakie to są działki – brak jest ich numerów, miejsca położenia i stosownego szkicu sytuacyjnego, który by tę hipotezę potwierdzał) a ich podział pomiędzy wymienionymi podmiotami (na czym ten zabieg miał polegać też in concreto nie wskazano), został dokonany w celu uzyskania maksymalnego dofinansowania dla każdego podmiotu w ramach programu zalesieniowego; f) w 2010 r. strona zadeklarowania gruntów w odniesieniu do Skarżącej przedstawiał się następująco: - nr ewidencyjny zalesionych działek [...] i [...], - powierzchnia całkowita działek i odpowiednio – [...],[...] i [...] ha - powierzchnia wnioskowana do zalesienia; odpowiednio – [...] i [...] ha - współwłaściciel: T. Sp. j. (1/2) Trudno te dane zweryfikować bo nie dołączono na tę okoliczność do akt administracyjnych żadnych dokumentów; g) samo formalne wykazanie, że Skarżący jest właścicielem określonej działki ewidencyjnej jest niewystarczające w świetle zapisów powołanej ustawy, szczególnie w sytuacji, aby jedyni wspólnicy spółki jawnej posiadają już nadany nr identyfikacyjny. 4. W dniu [...] sierpnia 2014 r. Skarżąca Spółka sporządziła odwołanie wskazując na błędną wykładnię art. 12 ust. 4. cyt. ustawy: "Jak wynika z wniosku złożonego przez Spółkę jest ona jednym właścicielem gospodarstwa. Dodatkowo A. K. jako wspólnik prowadzi działalność rolniczą wyłącznie w ramach Spółki. Łączenie Spółki z inną działalnością jej byłych wspólników jest niedorzeczne. Niewątpliwym jest, że sam wnioskodawca, działający pod własną firmą posiada status rolnika". 5. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie – stosownie do treści art. 138 §1 pkt. 1 k.p.a. – utrzymał w mocy zaskarżony akt administracyjny. Organ II instancji bynajmniej nie uzupełnił wskazanych wyżej uchybień i przedstawił historię ubiegania się Skarżącej o wpis do ewidencji producentów od 21 stycznia 2010 r. (z tych samych przyczyn jest ona nieweryfikowalna – brak jakiejkolwiek dokumentacji). Dodatkowo wskazano, że Skarżąca już w 2010 r. występowała z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów. Ostatecznie anulowano nadany nr identyfikacyjny oraz odmówiono tego wpisu, a WSA w Warszawie skargę oddalił, co zaakceptował także NSA oddalając skargę kasacyjną. Dalsze rozważania (str. 10 decyzji) tyczą małżonków E. A. [...] jako współposiadaczy Skarżącej – co było już nieaktualne w chwili złożenia wniosku o wpisie, albowiem kto inny był wspólnikiem w Spółce. Zwrócono też uwagę, że prawodawstwo krajowe i wspólnotowe stoi na stanowisku przeciwstawiania się sztucznym podziałom gospodarstw rolnych, mającym na celu stworzenie sztucznych warunków umożliwiających korzystanie z pomocy udzielonej na wsparcie rozwoju obszarów wiejskich. Dalej stwierdzono – nie przedstawiając żadnych w sprawie dowodów – jedynymi wspólnikami Spółek jawnych F. G., P. G., W. G. i T. G. jest A. G., który posiada już nadany numer identyfikacyjny (czyżby Organ "zapomniał" o A. K. ?). Ponadto spółki posiadają ten sam adres siedziby oraz osobę uprawnioną do reprezentacji (z żadnych z dokumentów to nie wynika). Następnie Organ II instancji zajął się stosowaniem w sprawie treści art. 206, 207 i 337 k.c., które to przepisy nie mają żadnego w sprawie znaczenia – vide treść odwołania. W ocenie Organu II instancji "założenie już kolejnego – trzeciego wniosku, gdzie dokonano zmiany jednego ze wspólników jest tylko wybiegiem formalnym. Jeden ze wspólników, czyli kierownictwo Spółki posiada już nadany numer". 6. W skardze – żądającej uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania sądowego – zarzucono: a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 4 cyt. ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że Skarżąca jest współposiadaczem gospodarstw rolnych z innymi podmiotami lub osobami fizycznymi; b. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 4 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że Skarżącej nie może zostać nadany numer identyfikacyjny w ewidencji producentów po nadaniu tego numeru byłemu wspólnikowi Skarżącej. c. naruszenie przepisów prawa materialnego t.j. art. 3 pkt. 2 i 3 ustawy poprzez jego niezastosowanie i tym samym odmowę przyznania przymiotu producenta rolnego Skarżącej spółce, będącej spółką jawną, jako jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, pomimo wypełnienia przez nią przesłanek określonych ww. przepisem, w tym w zakresie posiadania gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu przedstawiono motywy przemawiające za uwzględnieniem skargi. 7. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podtrzymano argumentację przemawiającą za aprobatą rozstrzygnięć. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: I. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów Administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, że skarga jest zasadna albowiem organ administracyjny nie przeprowadził w stopniu wystarczającym postępowania dowodowego do doprowadzenia do nieprawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Doszło zatem w sprawie do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. II. Liczne mankamenty poczynionych ustaleń zostały już wykazane wyżej – w trakcie opisu rozstrzygnięć Organów I i II instancji. Z najbardziej istotnych warto wskazać, że w aktach sprawy widnieje załączony zapewne przez Organ II instancji wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1156/12 – w którym brakuje następujących liter: ą,ę,ć, ń, ż,ź. Zaś za zupełnie humorystyczną należy uznać na każdej stronie treść "za zgodność z oryginałem". Przypomnieć należy, że jest to jedyny dokument który stanowi podstawę ustaleń faktycznych!. III. Elementarne wymogi w zakresie rzetelności postępowania (chociażby w zakresie poszanowania zasad prawdy materialnej i praworządności nakazują dołączenie do akt sprawy aktu notarialnego, o którym mowa w piśmie Skarżącego z dnia [...] lipca 2014 r. (k. 2 akt administracyjnych). Jest to o tyle konieczne, albowiem z tego dokumentu ma wynikać, że Skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne na działkach nr [...] i [...] zaś ustalenia Organu I instancji prowadzą do wniosku, że są to działki nr [...] i [...] (vide tabelka), a więc istnieją niewyjaśnione rozbieżności. Na dodatek dane z tabelki - niczym w sprawie nie udokumentowane – dotyczą roku 2010. Skarżąca zaś Spółka złożyła wniosek o wpis w roku 2014, a więc cztery lata później. IV. Trzeba też wyraźnie wskazać, że z dokumentacji załączonej do akt niniejszej sprawy nie wynika aby małżonkowie E. A. G. byli aktualnie jedynymi właścicielami skarżącej Spółki oraz P. G., F. G. (patrz pkt. 3c uzasadnienia). Wręcz przeciwnie – poza deklaracjami, które nie znajdują potwierdzenia w żadnym dokumencie – stan Spółek P. G., F. G., co do określenia wspólników jest zupełnie nieudokumentowany. V. Za podstawę wydania negatywnej decyzji przez Organ I instancji uznano fakt posiadania przez bliżej niezidentyfikowanego producenta nr identyfikacyjnego [...]; problem w tym, iż takiego numeru nie posiada żaden z małżonków G., jak też A. K. VI. W dalszym postępowaniu należy przede wszystkim załączyć do akt sprawy dokumenty, które pozwalałyby zweryfikować ustalenia poczynione w decyzjach. Pamiętać bowiem należy, że Sąd sprawuje kontrolę w szerszym zakresie aniżeli to postuluje treść skargi – vide art. 134 k.p.a. Konieczne jest zatem ustalenie – zgodnie z obowiązującymi procedurami – jakie działki należą do Skarżącej i czy prowadzi gospodarstwo rolne, co stanowi warunek sine qua non żądania wpisu do ewidencji producentów. VII. Końcowo należy, wskazać, że WSA w Warszawie podziela pogląd tego Sądu wyrażony w wyroku z dnia 21 stycznia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1878/12, w którym wskazano, że "odnosząc się do kwestii możliwości ubiegania się o przedmiotowy wpis przez spółkę jawną w której wspólnikami są osoby posiadające wpis do ewidencji producentów jako osoby fizyczne, przywołać tutaj należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 30 maja 2012 r., sygn. II GDS 2/12, gdzie przesądzono, iż spółka cywilna (a więc tym bardziej spółka jawna) jest jednostką organizacyjną, bowiem wspólne realizowanie określonego celu gospodarczego wymaga co najmniej minimalnego zorganizowania współdziałania wspólników. Ponieważ spółka (także jawna) nie została wyposażona przez prawo w osobowość prawną jest więc jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, co nie wyklucza przyznania jej przez prawo zdolności prawnej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. II GSK 1832/11, to od podmiotów podejmujących inicjatywę gospodarczą – także produkcję gospodarstwa rolnego oraz wynikających z tego konsekwencji nie można uznać jak wskazuje organ, iż umowa ta wyłącza możliwość utworzenia i funkcjonowania takiego gospodarstwa rolnego. Jak słusznie wskazuje skarżący przywołać tutaj należy art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji gdzie jako gospodarstwo rolne wskazano wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16). Nadto definicję pojęcia "działki rolnej", do której także odwołuje się ww. ustawa, określa również precyzyjnie Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (aktualnie rozporządzenie 1122/2009), gdzie wskazano, iż przez działkę rolną rozumie się obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw, jednak w przypadku gdy w kontekście przedmiotowego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania (vide: wyrok NSA z dnia 13 lipca 2010 r. II GSK 666/2009 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kierując się powyższymi definicjami za gospodarstwo rolne uznać zatem należy wszystkie działki rolne znajdujące się w posiadaniu (użytkowaniu) tego samego podmiotu prawa. Aby zatem uznać kilka spółek za współposiadaczy gospodarstwa rolnego, podmioty musiałyby współposiadać (użytkować) wszystkie grunty wchodzące w skład gospodarstwa. Niekoniecznie zatem jak uznał organ administracyjny współwłasność jednej nieruchomości rolnej wpisanej do księgi wieczystej determinuje współposiadanie (współużytkowanie) odrębnych gospodarstw rolnych (...). W przedmiotowej sprawie strona wybrała formę spółki jawnej i zgodnie z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów winna być traktowana jak producent rolny, który zostaje wpisany do ewidencji producentów rolnych, na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy (art. 11ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów) oraz któremu jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny (art. 12 ust. 1 ustawy). Skarżąca spółka jawna wskazuje, iż była wyłącznym posiadaczem gospodarstwa rolnego prowadzonego na przedmiotowej wyodrębnionej działce rolnej o pow. 20,5700 ha, wydzielonej w terenie z działki ew. 18 zgodnie z umową z dnia 29 grudnia 2009 r. i stanowiącą do niej załącznik "Mapą podziału działki ewidencyjnej na działki rolne". Organ nie mógł zatem negatywnie rozpoznać sprawy z uwagi na to, że wspólnikami skarżącej spółki są osoby posiadające już wpis do ewidencji producentów, które są wspólnikami także w kilku różnych spółkach. Skarżąca miała bowiem prawo ubiegania się o przedmiotowy wpis i bez znaczenia dla oceny złożonego wniosku pozostaje tutaj skład osobowy wspólników i stosunki własnościowe wnioskującej spółki. W kontekście powyższego podkreślić także należy, iż przedmiotem badanej sprawy jest kwestia wpisu do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego. Bezpodstawne są zatem rozważania organu odnoszące się do motywów podziału działki nr [...], które w oceni organu wskazują na sztuczne kreowanie warunków ubiegania się o przyznanie pomocy na zalesienie działki z pominięciem ustawowego limitu 20 ha dla jednego producenta rolnego. Zakres badania sprawy wyznaczony jest przedmiotem złożonego wniosku, dlatego też organ administracyjny winien ograniczyć się do zbadania ww. warunków dokonania przedmiotowego wpisu i nadania numeru ewidencyjnego. Przedstawioną w tym zakresie ocenę organu w sprawie dotyczącej wpisu do ewidencji producentów i uzyskania numeru identyfikacyjnego w kontekście stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności uznać należy za co najmniej przedwczesną". VIII. Ten pogląd został zaaprobowany przez NSA, który wyrokiem z dnia 8 lipca 2014 r., skargę kasacyjną oddalił w motywach wskazując, że "nie znajduje również uzasadnionych podstaw zarzut niezastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, zgodnie z którymi nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Zasadnie bowiem Sąd I instancji stwierdził, że rozważania organu w tym zakresie były przedwczesne. Sprawa dotyczyła odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych i nadaniu numeru identyfikacyjnego nie zaś wniosku o przyznanie płatności, a więc sprawy z zakresy środków wsparcia obszarów wiejskich, do którego mógłby mieć zastosowanie przywołany przepis". IX. Mając na względzie powyższe za przedwczesne należy uznać odniesienie się do treści zarzutów podniesionych w skardze, zwłaszcza iż nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny. Stosowanie prawa materialnego to etap kolejny; poprzedzony być musi właściwym urzeczywistnieniem zasady prawdy materialnej. X. Mając na względzie treść art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 200 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.