V SA/Wa 301/07
WyrokWSA w Warszawie2007-06-12
Skład orzekający: Irena Kudiura, Beata Krajewska, Izabella Janson
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające i wydał decyzję, uwzględniając wszystkie istotne okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej, zdrowotnej i rodzinnej zobowiązanego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o umorzenie należności składkowych, ma obowiązek przeprowadzić wnikliwe postępowanie wyjaśniające, zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, a ocenę dowodów oprzeć na kryteriach z art. 80 k.p.a. Decyzja uznaniowa musi być należycie uzasadniona, wskazując fakty przemawiające za rozstrzygnięciem i odnosząc się do wszystkich istotnych okoliczności podniesionych przez stronę. Brak takiego działania stanowi naruszenie przepisów k.p.a., w tym art. 7, 77 § 1 i 107 § 3, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący W.H. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, powołując się na trudną sytuację materialną i rodzinną (chora żona, ucząca się córka, wysokie zobowiązania alimentacyjne). Organ ZUS odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności i możliwość egzekucji. Po kolejnych postępowaniach i orzeczeniach sądów (WSA, NSA), Prezes ZUS ponownie odmówił umorzenia, podnosząc m.in. możliwość zmiany sytuacji dochodowej skarżącego w przyszłości, sprzedaż nieruchomości oraz fakt, że umorzenie miałoby charakter wyjątkowy. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując argumentację organu i przedstawiając szczegółowo swoją trudną sytuację.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi W.H. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Uchyla zaskarżoną decyzję.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działający w imieniu Zakładu) w wyniku złożenia przez W.H. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływanego dalej jako "Zakład") z dnia [...] listopada 2004 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami.
Skarżący, wnosząc pismem dnia 21 września 2004 r. (data złożenia) o umorzenie ww. należności powoływał się na trudną sytuację materialną. W szczególności zwrócił uwagę, iż ma utrzymaniu chorą, niezdolną do pracy od [...] lat żonę oraz uczącą się córkę.
Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił W.H. umorzenia należności z tytułu ww. składek.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż po przeanalizowaniu materiału zgromadzonego w sprawie Komisja ds. Stosowania Ulg przy ZUS, mając na uwadze art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) – dalej powoływana jako u.s.u.s., negatywnie zaopiniowała przedmiotowy wniosek, uznając sytuację finansową zobowiązanego za niewystarczającą do udzielenie ulgi. Zauważono również, iż należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.), bądź pomimo ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia ( art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Z kolei w odniesieniu do W.H., prowadzona jest egzekucja administracyjna, stwarzająca możliwość wywiązania się ze zobowiązań wobec ZUS.
Pismem z dnia 29 września 2004 r. (data nadania) W.H. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję ZUS z dnia [...] listopada 2004 r.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka całkowitej nieściągalności. Ponadto podniesiono, iż nie zaistniały nowe okoliczności faktyczne przemawiające za umorzeniem przedmiotowych należności.
W skardze z dnia 31 grudnia 2004 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W.H. podniósł, iż uzasadnienia wydanych decyzji zaprzeczają przedstawionym przez skarżącego dowodom. Przede wszystkim, w ocenie skarżącego, dołączone do wniosków dokumenty, jednoznacznie wskazują na bardzo trudna sytuację osobistą, materialną oraz zdrowotną jego rodziny.
Skarżący podniósł, iż wykazał w sposób oczywisty, że nie ma możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, w szczególności z uwagi na wysokie zobowiązania alimentacyjne względem chorej żony i córki.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2005r., sygn. akt III SA/Wa 558/05 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał Ministra Polityki Społecznej jako organ właściwy do ponownego rozpatrzenia sprawy umorzenia należności z tytułu składek.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 października 2005r., sygn. akt II GSK 210/05 oddalił skargę kasacyjną.
Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z [...] marca 2006 r. przekazał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organowi właściwemu na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu z [...] listopada 2004 r. W uzasadnieniu wskazano, iż odległy termin przedawnienia należności składkowych, który może pozwolić na zmianę sytuacji dochodowej skarżącego w perspektywie następnych lat oraz wykształcenie i doświadczenie w branży budowlanej skarżącego, stanowi w rozpatrywanym przypadku istotną okoliczność przemawiającą za odmową umorzenia zobowiązań składkowych. Dodatkowo organ zauważył, iż w momencie składania wniosku o umorzenie należności składkowych, skarżący był właścicielem nieruchomości o wartości ok. [...] zł, która następnie została sprzedana. Tym samym część tej kwoty uzyskanej z jej sprzedaży mógł wnioskodawca przeznaczyć na pokrycie zadłużenia wobec ZUS.
Dodatkowo organ podniósł, iż umorzenie należności składkowych ma charakter stricte wyjątkowy i w świetle stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, anulowanie zadłużenia byłoby nieuzasadnionym uprzywilejowaniem skarżącego wobec innych płatników, którzy często borykają się z jeszcze większymi trudnościami, spłacając jednak zadłużenie.
Prezes Zakładu powołując się na przepis art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. oraz § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) wskazał, iż należności mogą być umarzane również w innych niż pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jednakże przepisy te oparte są na uznaniu administracyjnym, a to oznacza, że organ może ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek, nawet w bardzo trudnej dla płatnika sytuacji ekonomicznej.
W skardze z dnia 31 sierpnia 2006r. (data nadania) na powyższą decyzję W.H. nie zgodził się z argumentacją Prezesa Zakładu i wskazał, iż przy jego niewielkich dochodach, które ze względu na jego wiek ([...] lat) oraz stan zdrowia są bardzo niepewne, oczywistym jest fakt, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających koszty egzekucji. Wskazał, iż jego wynagrodzenie nie pokrywa w całości zasądzonych alimentów, a egzekucja co do pozostałych zaległości jest bezskuteczna. Podniósł, że jego córka została aktualnie przyjęta na studia lekarskie w Akademii Medycznej w G. i po uzyskaniu zgody dziekanów równolegle będzie kontynuować studia w A. w W. Nie zgodził się również z twierdzeniami organu jakoby w przyszłości był w stanie zapłacić należne składki, gdyż nie pozwala mu na to stan zdrowia. Skarżący podał, iż wielokrotnie przebywał w szpitalu ([...] razy).
Odnosząc się do sprzedanej nieruchomości wskazał, iż jej sprzedaży dokonał komornik w postępowaniu egzekucyjnym za kwotę [...] zł, która w całości została przekazana jednemu z wierzycieli.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do wskazania przyczyn uchylenia zaskarżonej decyzji zważyć należy, że skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 29 listopada 2004r. wniósł o umorzenie należności z tytułu składek ze względu na swoją trudną sytuację materialną i rodzinną. W.H. wskazał, iż w dniu 20 października 2004r. wyrokiem Sądu Rejonowego w G. zostały zasądzone alimenty dla jego żony i córki w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Podniósł, że jego żona jest chora i całkowicie niezdolna do pracy. Należy w tym kontekście zaznaczyć, iż zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej: "rozporządzenie o umarzaniu składek", Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Decyzje podejmowane na podstawie powołanego przepisu są decyzjami uznaniowymi. O uznaniowym charakterze decyzji świadczy użycie przez prawodawcę zwrotu "Zakład może umorzyć należności". Podkreślić jednak należy, że uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w przepisach art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a.". Wręcz przeciwnie, organ prowadząc postępowanie, w wyniku którego ma zostać wydana decyzja uznaniowa ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Dokonana w postępowaniu ocena dowodów w oparciu o art. 80 k.p.a. nie może nosić cech dowolności. Wszelkie zaś istotne dla sprawy ustalenia i wnioski winny zostać zawarte w motywach podjętego rozstrzygnięcia.
Niezbędny zakres postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie określa w znacznej mierze przepis § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia o umarzaniu składek. Skoro przepis ten jako przesłankę umorzenia składek wskazuje okoliczność negatywnego wpływu zapłaty zaległych składek na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych ubezpieczonego i jego rodziny, to w tej sprawie organ odwoławczy miał obowiązek szczególnie wnikliwego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego i ustalenia, czy zapłata składek rzeczywiście może zagrozić jego egzystencji. W ocenie Sądu, Prezes działający w imieniu Zakładu powinien był ustalić wysokość osiąganych przez skarżącego dochodów oraz wysokość ponoszonych przez niego wydatków i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (podkreślenie Sądu). W rozpoznanej sprawie organ odwoławczy obowiązku tego nie wykonał. Przede wszystkim nie wyjaśnił wszystkich nasuwających się wątpliwości co do osiąganych przez skarżącego dochodów i stanu jego majątku. Mianowicie organ nie wyjaśnił co się stało z samochodami, których posiadaczem (właścicielem?) był skarżący - informacje takie wynikają z pisma Komornika Sądowego z dnia 15 maja 2005r., prowadzącego egzekucję na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (karta 28 akt sądowych). Jeśli chodzi o wspomniany dokument złożony do akt sądowych, dotyczy on okoliczności które miały miejsce przed wydaniem zaskarżonej decyzji i co do zasady powinien on być znany organowi. Organ również nie wyjaśnił, z czego utrzymuje się sam skarżący, skoro jego dochody nie pokrywają w całości należności alimentacyjnych. Nie ustalono także, jaka jest obecnie sytuacja finansowa małżonki skarżącego i skąd córka czerpie środki finansowe na pokrycie kosztów nauki na dwóch kierunkach w różnych miejscowościach (G., W.). Organ nie odniósł się również do znanych mu postanowień Komornika, z których wynika, że umorzył on postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącemu, w tym do postanowienia o sygn. akt VII KM 448/05 z dnia 28 czerwca 2005r. (karta 89 akt administracyjnych) prowadzonej z wniosku wierzyciela Urzędu Skarbowego w T. i odnoszącego się do tytułów wykonawczych ZUS. Nie wyjaśnił zatem, czy w istocie rzeczy nie zachodzi sytuacja o jakiej mowa w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s.
Natomiast w samej decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. zabrakło jakiejkolwiek analizy dokumentów załączonych przez skarżącego i zgromadzonych przez organ z własnej inicjatywy. Kilkuzdaniowe wywody zawarte w jej uzasadnieniu są bardzo lakoniczne, o dużym stopniu ogólności i nie odnoszą się wprost do sytuacji samego skarżącego. W istocie ta decyzja została wydana bez wskazania, które z okoliczności podniesionych przez skarżącego organ uznał za udowodnione, a którym nie dał wiary. Brak należytych ustaleń w tym względzie stoi w oczywistej sprzeczności z określonym w art. 7 k.p.a. obowiązkiem prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego w zakresie stanu faktycznego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu decyzji organu II instancji zabrakło kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową, zdrowotną i rodzinną skarżącego, a więc związanych z przesłanką umorzenia zawartą w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia o umarzaniu składek. Nie można bowiem uznać za spełniający ten wymóg wskazania tylko części istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a następnie sformułowanie wniosków niemających dostatecznego w nich potwierdzenia. Należy bowiem podnieść, iż postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, która była już przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez organ I instancji, nie zaś jedynie na kontroli zasadności argumentów podniesionych przez stronę w stosunku do orzeczenia tego organu. W konsekwencji nie jest możliwe zbadanie, czy dokonana przez organy obu instancji ocena tego materiału była prawidłowa ze względu na kryteria wskazane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Uzasadnienie musi być pełne, spójne i logiczne, a takowych cech w znacznej mierze nie zawiera uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji, jakich w rozpoznanej sprawie dopuścił się organ II instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną cześć decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art.11 k.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym (por. Cz. Martysz [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 663 i nast., a także wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r., sygn. akt I SA 178/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 51). W przypadku decyzji uznaniowych, a do takich zaliczają się decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku wniosków o umorzenie składek będą to umorzenie składek bądź odmowa ich umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną w art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.
Z tych wszystkich względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7 - 9, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd wskazuje, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu, poza koniecznością wyeliminowania powyższych wadliwości w rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, ocena zebranych w sprawie dowodów powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a. Uzasadnienie decyzji winno natomiast odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.
Ponadto, należy zauważyć, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu odsetek w przypadku stwierdzenia braku podstaw do umorzenia w całości należności z tytułu składek. Podkreślić w tym kontekście należy, iż ustawodawca przewidział również częściowe umarzanie należności, zarówno co do poszczególnych składek, jak i samych odsetek. Zatem ponownie podejmując decyzję w sprawie należy także i taką ewentualność rozważyć, szczegółowo ją uzasadniając.
Niezależnie od powyższego organ winien również wyjaśnić, czy zaległości powstały na skutek działalności gospodarczej prowadzonej przez samego skarżącego, co wynikałoby z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia [...] kwietnia 2003r., czy też działalność ta prowadzona była w formie spółki cywilnej (Przedsiębiorstwo Budowlane "I." spółka cywilna H.W., R.N., co wynikałoby ze stwierdzenia Komornika Sądowego zawartego w piśmie z dnia 15 maja 2005r. (karta 28 akt sądowych). W konsekwencji winien ustalić, czy wszystkie należności zgodnie z przepisami mogłyby podlegać umorzeniu i ewentualnie na jakich zasadach.
Na koniec odnosząc się do wniosku skarżącego o uchylenie oraz umorzenia przez Sąd należności z tytułu składek należy zauważyć, iż kognicja sądów administracyjnych w odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na określone fundusze (Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) została ustanowiona ustawą z dnia 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26 lit. a tej ustawy zmienił – z dniem 1 lipca 2004 r. – brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tę kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych – sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy (dostępny na stronach internetowych www.sejm.gov.pl) wolą ustawodawcy było wyłączenie możliwości umarzania wskazanych wyżej należności przez sądy powszechne, które były władne zmienić decyzję organu i umorzyć określoną kwotę należności (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2000 r., sygn. akt III ZP 15/00, OSNAPU 2000, nr 23, poz. 864).
Zmiana ustawodawcza, o której mowa wyżej, miała charakter fundamentalny w odniesieniu do tego typu spraw. Pamiętać bowiem należy, że o ile sądy powszechne przejmowały wcześniej załatwioną przez Zakład sprawę do dalszego załatwienia, o tyle sąd administracyjny na skutek zaskarżenia decyzji Prezesa Zakładu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz jedynie kontroluje (ocenia) działalność tego organu pod względem zgodności z prawem. Orzeczenie sądu administracyjnego w razie uwzględnienia skargi, rozstrzyga o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu oraz zobowiązuje organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy. Przejęcie przez sądy administracyjne kompetencji organu administracji publicznej do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wyjście poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (R. Hauser, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, praca zbiorowa, Warszawa 2003, str. 6 i 7).
W związku z powyższym wniosek skarżącego o umorzenie powyższego zadłużenia nie mógł być – z uwagi na przedstawione wyżej uwarunkowania konstytucyjne i ustawowe – przez Sąd uwzględniony. Jak już wskazano, celem ustawodawcy było, aby poprzez zmianę właściwości sądów wykluczyć możliwość umarzania należności na etapie postępowania sądowego, co ma się przyczynić do realizacji przez Zakład obowiązku dbałości o stan finansów ubezpieczeń społecznych (zob. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw). Biorąc jednak pod uwagę treść rozstrzygnięcia Sądu kwestia umorzenia należności będzie ponownie rozważana przez organ.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło