V SA/Wa 305/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J.H. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... sierpnia 2009 r. nr ... znak ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej; oddala skargę. U Z A S A D A N I E N I E J. H. (zwany dalej: "Skarżącym") ... sierpnia 2004 r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w J. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. W dniu ... października 2004 r. zostało wydane postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej. Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. decyzją z ... marca 2005 r. nr ... przyznał Skarżącemu rentę strukturalną w wysokości ... zł. ... lipca 2005 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. wpłynęły dokumenty świadczące o tym, że Skarżący w dniu wydawania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej był w posiadaniu użytków rolnych, które nie zostały zadeklarowane do przekazania. W związku z tym ... sierpnia 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. wydał postanowienie o wznowieniu postępowania, a następnie ... września 2005 r. wydał decyzję o uchyleniu decyzji poprzedzającej i wydaniu nowej decyzji o przyznaniu renty strukturalnej od lipca 2005 r. Skarżący dokonał dobrowolnego zwrotu renty strukturalnej za okres od listopada 2004 r. do czerwca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. wydał decyzję z ... marca 2006 r. o zmianie wysokości renty strukturalnej, która od marca 2006 r. wynosiła ... zł. Następnie Dyrektor L. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję z ... września 2007 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z ... września 2005 r. (zmienionej decyzją z ... marca 2006 r.) wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. Przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji było ustalenie, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.). W dniu ... lutego 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. wydał decyzję nr ... o uchyleniu decyzji dotychczasowej z ... marca 2005 r. o przyznaniu renty strukturalnej oraz odmówił przyznania renty strukturalnej Skarżącemu. Od tej decyzji Skarżący złożył odwołanie do Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR, który decyzją z ... lipca 2008 r. nr ... utrzymał w mocy decyzję z ...lutego 2008 r. Skarżący nie wniósł na powyższą na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. W związku z powyższym Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR") ... września 2008 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności przyznanych Skarżącemu z tytułu renty strukturalnej, a następnie decyzją z ... grudnia 2008 r. nr ...ustalił wysokość nienależnie pobranych środków w kwocie ... zł. Skarżący ... stycznia 2009 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes ARiMR decyzją z ... sierpnia 2009 r. nr ... utrzymał w mocy decyzję z ...grudnia 2008 r. W jej uzasadnieniu wskazał, że w sprawie mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem w sprawie rent"). Stosowanie do § 4 rozporządzenia w sprawie rent – rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: 1) ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników; 2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników; 3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu; 4) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha; 5) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej; 6) wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 7) nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Prezes ARiMR wyjaśnił, że Skarżącemu została przyznana renta strukturalna decyzją z ... września 2005 r., która to decyzja z powodu braku przekazania w terminie 6 miesięcy wszystkich użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, została decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. z ... lutego 2008 r. uchylona i równocześnie odmówiono Skarżącemu przyznania renty strukturalnej. W związku z czym Skarżący zobowiązany jest do zwrotu pobranej płatności w wysokości ... zł. Prezes ARiMR – odnosząc się do zarzutów zwartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – wyjaśnił, iż wniosek nie zawiera argumentów nieznanych organowi odwoławczemu, które miałby wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia. Bowiem Skarżący podnosi argumenty, które dotyczą postępowania w sprawie o przyznanie renty strukturalnej, która to sprawa zakończyła się decyzją ostateczną. Następnie Prezes ARiMR wskazał, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 i Nr 227, poz. 1505) – Prezes ARiMR zobowiązany jest ustalić nienależnie pobrane środki finansowe, a na podstawie art. 29 ust. 2 i 3 tej ustawy zobowiązany jest dochodzić ich zwrotu jako organ podatkowy. Prezes ARiMR ustala w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Wypłacone nienależnie Skarżącemu środki finansowe z tytułu renty strukturalnej pochodzą z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. Na końcu Prezes ARiMR wskazał podstawy prawne do naliczenia odsetek od nienależnie pobranych płatności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (nadanej 18 września 2009 r.) na decyzją Prezesa ARiMR o ustaleniu nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej, Skarżący wniósł o: stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z ... września 2007 r., stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. z ... lutego 2008 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z ... lipca 2008 r. oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skargi Skarżący zarzucił, ze wymienione wyżej decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej. Zdaniem Skarżącego w jego sytuacji nie doszło do rażącego naruszenia prawa w postaci złamania warunku o jakim mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie rent, a zatem nie było podstawy do wyeliminowani decyzji o przyznania Skarżącemu renty strukturalnej. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. W tym miejscu wskazać należy, że rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. postanowienie NSA z 23 października 2007 r., sygn. akt I GSK 2218/06). Wobec powyższego zaznaczyć na wstępie trzeba, iż przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa ARiMR z ... sierpnia 2009 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z ... grudnia 2009 r., mocą których ustalono wysokość nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Sąd oceniał również działania organu administracyjnego podejmowane w toku postępowania zakończonego zaskarżonymi orzeczeniami. Innymi słowy, kontrola sądowa ograniczała się do tych czynności, które podjęto od wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych należności, tj. od dnia zawiadomienia Skarżącego o tym postępowaniu pismem z ... września 2008 r., do dnia wydania decyzji w drugiej instancji, tj. ... sierpnia 2009 r. Wobec powyższego zaznaczyć należy, iż nie mogły być przedmiotem rozważań Sądu postępowania, w wyniku których stwierdzono nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. z ... września 2005 r. o przyznaniu rent strukturalnej decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z ...września 2007 r., jak również decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. z ... lutego 2008 r. o uchyleniu decyzji z ... marca 2005 r., która została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora L. Oddziału Regionalnego ARiMR z ... lipca 2008 r. Postępowanie to było bowiem postępowaniami odrębnym, opartymi na odmiennych przesłankach faktycznych i prawnych. Zmierzały ono do ustalenia czy przyznanie Skarżącemu na mocy decyzji z ... marca 2005 r. i ... września 2005 r. renty strukturalnej nastąpiło zgodnie z obowiązującym prawem. Natomiast wszystkie zarzuty jakie Skarżący zawarł w skardze dotyczące kwestii interpretacji § 6 ust. 1 i § 20 ust. 7 rozporządzenia w sprawie rent, jak również interpretacji pojęcia rażącego naruszenia prawa, Skarżący mógł podnosić w wymienionych wyżej postępowaniach i ewentualnych skargach do sądu administracyjnego. Tymczasem z akt sprawy wynika, iż Skarżący od decyzji Dyrektora L. Oddziału ARiMR z ... września 2007 r. nie wniósł odwołania, w związku z czym decyzja ta stała się decyzją ostateczną. Zaś decyzja Dyrektora L. Oddziału ARiMR z ... lipca 2008 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. z ... lutego 2008 r. nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. Tak więc sprawa dotycząca wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej Skarżącemu rentę strukturalną i odmawiająca Skarżącemu przyznania renty została prawomocnie zakończona. W tym stanie rzeczy Sąd nie jest uprawniony do kontroli legalności decyzji z ... września 2007 r. oraz decyzji z ... lutego 2008 r. utrzymanej w mocy decyzją z ... lipca 2008 r. W konsekwencji Skarżący nie może skutecznie podnosić argumentów przeciwko wymienionym decyzjom w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest decyzja ustalająca nienależnie pobrane płatności z tytułu renty strukturalnej z ... sierpnia 2009 r. Natomiast złożona skarga ma taki właśnie cel, tj. zawiera zarzuty odnoszące się jedynie do kwestii związanych z zasadnością odmowy przyznania renty strukturalnej. Sąd jeszcze raz podkreśla, że te zarzuty nie mogły być uwzględnione, bowiem nie odnoszą się do decyzji będącej przedmiotem kontroli Sądu, tj. decyzji ... sierpnia 2009 r. Mając na względzie powyższy stan faktyczny Sąd stwierdza, iż Prezes ARiMR słusznie uznał, że Skarżąca utracił prawo do uzyskania płatności z tytułu renty strukturalnej. W tej sytuacji środki pieniężne przekazane Skarżącemu płatności z tytułu wypłat renty strukturalnej należało uznać za pobrane nienależnie w świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a to musiało skutkować zobowiązaniem Skarżącego do ich zwrotu. Jednocześnie wskazać trzeba, iż organ orzekając w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo określił kwotę podlegającą temu zwrotowi, jak również zgodnie z prawem obciążył Skarżącego odsetkami. Stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego. Przepisy krajowe w tym zakresie zawarte zostały – w myśl dyspozycji art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – w Dziale III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.). Nadto należy w tym miejscu zaznaczyć, iż rozstrzygnięcie to jest zgodne nie tylko z ww. przepisem prawa krajowego, ale również z art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 2004.141.18 z 30 kwietnia 2004 r.). Stosownie do treści tego przepisu, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone za okres między powiadomieniem o obowiązku rolnika do zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Konkludując kontrolowane decyzje zawierają rozstrzygnięcia, jak również prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie faktyczne decyzji odwoławczej jest szczegółowe i oparte na wyczerpująco zebranym materiale dowodowym. Decyzja zawiera również uzasadnienie prawne z przytoczonymi przepisami oraz wyjaśnieniem podstawy prawnej orzeczenia. Sąd nie dopatrzył się ponadto innych naruszeń, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.