V SA/Wa 3059/16
WyrokWSA w Warszawie2017-01-23
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Piotr Piszczek, Andrzej Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej na podstawie § 27 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. jest zasadna, jeśli stwierdzone uchybienie dotyczy niewielkiego obszaru (0,20 ha) i polega na zasiewie innej rośliny poplonowej niż deklarowana (gorczyca biała zamiast żyta ozimego), podczas gdy na pozostałym, znacznie większym obszarze zadeklarowana uprawa została wykonana, a naruszenie jest powtórzone z poprzedniego roku?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że odmowa przyznania płatności rolnośrodowiskowej na podstawie § 27 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. była nieproporcjonalna. Stwierdzone uchybienie dotyczyło niewielkiego obszaru (0,20 ha) i polegało na zasiewie gorczycy białej zamiast żyta ozimego, podczas gdy na pozostałym obszarze zadeklarowana uprawa została wykonana. Sąd wskazał, że organ powinien wziąć pod uwagę konstytucyjną zasadę proporcjonalności przy interpretacji tego przepisu, co może skutkować zastosowaniem łagodniejszej sankcji niż całkowite wykluczenie płatności na dwa lata.Stan faktyczny
Spółka G. Sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w ramach pakietu 8, wariantu 8.2.1 (międzyplon ozimy). Podczas kontroli stwierdzono, że na działce T (0,20 ha) zamiast deklarowanego żyta ozimego uprawiano gorczycę białą. Organ uznał to za powtórne naruszenie wymogów w ramach tego samego wariantu i odmówił przyznania płatności na rok 2012 i 2013 na podstawie § 27 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Spółka kwestionowała zastosowanie tego przepisu, wskazując na niewielki obszar naruszenia i możliwość zastosowania przepisów unijnych dotyczących zawyżenia deklarowanego obszaru.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. i zasądził od organu na rzecz G. Sp. z o.o. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi G.Sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. na rzecz G. Sp. z o.o. w M. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi, wniesionej przez G. Sp. z o.o. w M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia [...] października 2013r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. w sprawie odmowy płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...].05.2012r. G. Sp. z o.o. w M. (dalej: Spółka, Skarżąca) wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, do pakietu 8 ochrona gleb i wód, wariant 8.2.1. – międzyplon ozimy. Do wniosku dołączono załączniki graficzne.
Pismem z dnia [...].07. 2012r. Kierownik BP ARiMR wezwał pana K.T. – reprezentującego Spółkę – do złożenia wyjaśnień.
W dniu [...].08. 2012r złożył on korektę wniosku wraz z deklaracją pakietów rolnośrodowiskowych, planem działalności rolnośrodowiskowej na lata 2010-2015 oraz na lata 2012-2017 i rejestrem działalności rolnośrodowiskowej.
W dniach [...].10.2012r – [...].11.2012r. w gospodarstwie spółki przeprowadzono kontrolę, podczas której stwierdzono m.in. na działce rolnej T nieprawidłowość, a mianowicie zastosowano kod W15 oznaczający, że nie stwierdzono deklarowanej uprawy w międzyplonie, stwierdzona uprawa należy do niższej grupy płatności. Spółka zadeklarowała w międzyplonie ozimym uprawę żyta ozimego, natomiast inspektorzy terenowi stwierdzili uprawę gorczycy białej.
Pismem z dnia [...].05. 2013r. organ poinformował Spółkę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, co spowodowało złożenie przez nią w dniu [...].05. 2013r. pisma.
Kierownik BP ARiMR w dniu [...].05.2013r. wydał decyzję nr [...] odmawiającą Spółce przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012.
Jako podstawę wskazał przepis § 27 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Program rolnośrodowiskowy’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009r., nr 40, poz. 329 ze zm., dalej rozporządzenie rolnośrodowiskowe).
W wyniku wniesionego przez Spółkę odwołania, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., decyzją z dnia [...]. 10. 2013r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Dyrektor zacytował stosowne przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego, tj. § 2, § 4 ust.1,2,3 a także wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Podkreślił, iż zgodnie ze wskazanym załącznikiem wymogami dla wariantu 8.2. Międzyplon ozimy, który realizowany jest przez Wnioskodawczynię, jest (miedzy innymi) : 1) wykonanie po zbiorze plonu głównego siewu roślin ozimych jako międzyplonu ozimego do dnia 30 września. Nadto organ wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 6 tegoż rozporządzenia, w przypadku pakietu ochrona gleb i wód (§ 4 ust. 1 pkt 8) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których po plonie głównym są uprawiane rośliny: 2) ozime jako międzyplon ozimy – w przypadku wariantu drugiego (międzyplon ozimy).
Zgodnie z § 27 ust.3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jeżeli ponownie zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach tego samego wariantu, płatność rolnośrodowiskowa nie przysługuje temu rolnikowi w danym roku i w roku następnym, w części dotyczącej tego wariantu.
W niniejszej sprawie, niespełnienie przez rolnika wymogu określonego w załączniku 3 dla wariantu 8.2. i wynikającego z § 6 pkt 2 rozporządzenia, stwierdzone zostało po raz pierwszy w czasie kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie w dniu [...].11.2011r, podczas której – mimo deklaracji – na działkach rolnych N oraz R nie stwierdzono wykonania siewu rośliny ozimej jako poplonu ozimego.
Organ podkreślił, że Spółka podjęła się prowadzenia działalności rolnośrodowiskowej w ramach realizacji wariantu 8.2.1 tj. w zakresie ochrona gleb i wód, międzyplon ozimy, a więc realizując podjęte zobowiązanie winna była dokonać , po zbiorze plonu głównego, siewu rośliny ozimej.
Dyrektor, reasumując, wskazał, że w roku 2012 stwierdzono ponownie uchybienie w przestrzeganiu wymogów w ramach tego samego wariantu, zatem płatność nie przysługuje w danym roku, tj. 2012 i w roku następnym tj. 2013. W takiej sytuacji organ nie oblicza procentowego uchybienia i ma obowiązek odmówić płatności.
Organ podniósł, że podczas kontroli na miejscu na działce rolnej T o pow. 0,20 ha nie stwierdzono deklarowanej uprawy w międzyplonie (żyta ozimego), a stwierdzona uprawa (gorczycy białej) należy do niższej grupy płatności. To ,że gorczyca biała jest rośliną poplonową nie ma tu znaczenia, bowiem nie należy ona do gatunków roślin ozimych. Ponadto istotne jest, zdaniem organu, iż w decyzji Kierownika BP ARiMR w G. z dnia [...].02.2012r. znalazła się informacja, iż w przypadku powtórzenia się nieprawidłowości w kolejnym roku w ramach danego wariantu płatność w ramach tego wariantu nie zostanie przyznana. Tak więc, strona miała świadomość obowiązków jakie na niej spoczywają oraz konsekwencji nierealizowania działalności rolnośrodowiskowej zgodnie z planem.
W skardze na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...].10. 2013r. Spółka (dalej: Skarżąca) wnosiła o jej uchylenie i uchylenie decyzji organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie art. 6, 8 k.p.a. polegające na przeprowadzeniu postępowania niezgodnie z zasadami określonymi w tych przepisach,
2. naruszenie art. 10 k.p.a. polegające na nieumożliwieniu skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w postępowaniu w II instancji,
3. naruszenie art. 7 k.p.a. prowadzące do błędu w ustaleniach stanu faktycznego przyjętych za podstawę decyzji i mających wpływ na jej treść, polegającego na przyjęciu, że rolnik nie spełnił wymogu określonego w rozporządzeniu dla wariantu 8.2. – międzyplon ozimy, a mianowicie nie wykonał po zbiorze plonu głównego siewu rośliny ozimej jako międzypolonu ozimego, do czego był zobowiązany, podczas gdy według raportu z czynności kontrolnych wszystkie wymogi w ramach wariantu zostały spełnione, a ponadto z ustaleń kontroli wynika, że na obszarze 167,71 ha spośród zadeklarowanych 167,91 ha skarżący dokonał siewu rośliny ozimej jako międzyplonu ozimego zgodnie z deklaracją, a na pozostałym obszarze dokonał siewu innej rośliny poplonowej,
4. naruszenie art. 58 i art. 57 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009 polegające na jego niezastosowaniu, podczas gdy uchybienie przypisane skarżącemu polegało na zawyżeniu zadeklarowanego obszaru upraw, tak wiec obniżenie płatności powinno być rozpatrywane na podstawie tego przepisu,
5. naruszenie § 27 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Program rolnośrodowiskowy’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że stosuje się ten przepis w przypadku ponownego stwierdzenia niezgodności polegającej na zawyżeniu zadeklarowanego obszaru upraw, podczas gdy wykładnia tego przepisu wskazuje, że ma on zastosowanie tylko w przypadku ponownego wystąpienia jednego ze szczegółowych uchybień dotyczących płatności rolnośrodowiskowych określonych w załączniku nr 7 do tego rozporządzenia, a ponadto przez jego zastosowanie pomimo tego, że jest to przepis aktu prawnego niższego rzędu względem rozporządzenia nr 1122/2009, które określa zasady postępowania w przypadku zawyżenia zadeklarowanego obszaru upraw,
6. nierozpatrzenie przez organ odwoławczy postawionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego wystąpienia nadwyżki zasiewu żyta ozimego na niektórych działkach, z powodu której łączny obszar zasiewu żyta ozimego przekracza zasiew zadeklarowany.
Rozwijając powyższe zarzuty w motywach skargi, Skarżąca podkreśliła, że na obszarze 167,71 ha spośród zadeklarowanych 167,91, dokonała siewu rośliny ozimej jako międzyplonu ozimego zgodnie z deklaracją, natomiast na obszarze 0,2 ha dokonano siewu gorczycy białej zamiast zadeklarowanego żyta ozimego. Zauważyła, iż gorczyca biała jest również roślina poplonową. Wskazała, iż w sytuacji, w której dokonała siewu rośliny zgodnej z wnioskiem na obszarze równym 99,88% obszaru zadeklarowanego, nie można mówić o tym, ze nie wykonała po zbiorze plonu głównego siewu rośliny ozimej. Takie uchybienie , jej zdaniem, powinno być uznane ewentualnie jako zawyżenie zadeklarowanej powierzchni upraw i jako takie, rozpatrywane na podstawie art. 58 w zw. Z art. 57 rozporządzenia nr 1122/2009. W niniejszej sprawie, różnica między obszarem zadeklarowanym a stwierdzonym wynosiła mniej niż 3 % (faktycznie wynosiła 0,12 %), wiec na podstawie art. 57 ust. 3 wskazanego powyżej rozporządzenia, płatność powinna zostać przyznana na podstawie obszaru stwierdzonego, tj. 167,71 ha.
Ponadto Skarżąca stwierdziła, iż zastosowanie ust. 3 § 27 rozporządzenia MRiRW może mieć miejsce tylko w przypadku zaistnienia ponownie jednego ze szczególnych uchybień właściwych dla płatności rolnośrodowiskowych i określonych w załączniku nr 7 do tego rozporządzenia.
Zgodnie z tym załącznikiem, procentowe zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 8.2. Międzyplon ozimy następuje w przypadku zaistnienia jednego z poniższych uchybień:
1. brak siewu roślin poplonowych – 100%
2. wznowienie zabiegów agrotechnicznych przed dniem 1 marca – 50%
3. zastosowanie ścieków i osadów ściekowych na międzyplon – 100%
4. nieprzyoranie międzyplonu (nie dotyczy systemu bezorkowego) -20%
5. stosowanie pod międzyplon nawozów innych niż naturalne-100%
6. spasanie w terminie innym niż w okresie wiosny 20%.
Ponadto Spółka podniosła, iż pierwszeństwo w sprawie powinny mieć przepisy rozporządzenia unijnego nr 1122/2009, a sankcje przewidziane w § 27 ust. 3 rozporządzenia krajowego powinny być stosowane tylko w przypadku wystąpienia naruszeń określonych w tym rozporządzeniu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2014r., sygn. akt V SA/Wa 2778/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę uznając ją za niezasadną.
Skarżąca spółka złożyła skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 16 marca 2016r., sygn. akt II GSK 2188/14, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok sądu I instancji i sprawę przekazał temu sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że doszło do naruszenia art. 141§ 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 j.t. ze zm., dalej: ,,p.p.s.a’’) z uwagi na brak szczegółowego uzasadnienia wyroku w zakresie odnoszącym się do podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Dalej podniósł, że na podstawie skargi należy stwierdzić, iż strona kwestionowała ustalenia faktyczne dokonane przez organ, utrzymując, że przypisane jej uchybienie nie polegało na niespełnieniu wymogu określonego w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym wariant 8.2., lecz na zawyżeniu zadeklarowanego obszaru upraw (żyta ozimego). W tym kontekście skarżąca podnosiła, że w sprawie miały zastosowanie przepisy art. 57 i 58 rozporządzenia 1122/ 2009. Ponadto strona akcentowała, że dokonała siewu rośliny ozimej jako międzyplonu ozimego zgodnie z deklaracją na obszarze 167,71 ha spośród zadeklarowanych 167,91 ha, co stanowi 99,88% obszaru zadeklarowanego. W takiej sytuacji nie można mówić, że nie wykonała po zbiorze głównym siewu rośliny ozimej.
Sąd I instancji nie ustosunkował się do argumentacji skarżącej dotyczącej tych kwestii. Nie wyjaśnił dlaczego nie podzielił poglądu skarżącej, że brak deklarowanej uprawy rośliny ozimej na obszarze 0,2 ha należało uznać za naruszenie w zakresie deklarowanej powierzchni (zawyżenie) oraz z jakiej przyczyny w sprawie nie miały zastosowania przepisy rozporządzenia 1122/2009. W nawiązaniu do zarzutu podniesionego w skardze, w zależności od wyniku prawidłowo przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji w omawianym zakresie, aktualne mogło się stać rozważenie zastosowania w sprawie art. 16 rozporządzenia 65/2011. Nie zostało też wyjaśnione, czy w sytuacji gdy skarżąca wykonała po zbiorze plonu głównego siew żyta ozimego, jako międzyplonu ozimego, na przeważającej części zadeklarowanego obszaru (99,88%) zasadne było przyjęcie, że nie spełniła ona wymogu określonego w załączniku nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego dla wariantu 8.2. tj. wykonanie po zbiorze plonu głównego siewu roślin ozimych jako międzyplonu ozimego do dnia 30 września. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w nawiązaniu do ostatnio wymienionej kwestii należy zwrócić uwagę na konstytucyjną zasadę proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że wymóg proporcjonalności jest zachowany wówczas, gdy spośród możliwych środków działania wybiera się możliwie najmniej uciążliwe, w stopniu nie większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu (por. wyrok TK z 1 czerwca 1999 r., sygn. akt SK 20/98, OTK 1999, nr 5, poz. 93). Zatem także w tym kontekście powinna być oceniona interpretację § 27 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przyjęta w zaskarżonej decyzji. Zasada proporcjonalności powinna bowiem stanowić swoistą dyrektywę interpretacyjną w zakresie wykładni prawa, zarówno przez organy administracji publicznej, jak i przez sądy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy strony postępowania pozostały przy dotychczasowym stanowisku w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty i argumenty są zasadne.
Przede wszystkim w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy sąd wskazuje, iż nie ma sporu między stronami postępowania, że rozpoznawany przez organ wniosek strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012r. był kontynuacją tej płatności. Strona otrzymywała we wcześniejszych latach płatności rolnośrodowiskowe w wariancie realizowanym w ramach pakietu 8. Ochrona gleb i wód, tj. w wariancie 8.2.1.Międzyplon ozimy, o czym świadczy zapis zawarty w uzasadnieniu decyzji organu I instancji : "stwierdza się , że terminem rozpoczęcia 5 letniego okresu zobowiązania jest dzień [...] marca 2011r." oraz o czym świadczy również plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2010- 2015, zmieniany w niniejszej sprawie na lata 2012-2017 i składany przy korekcie wniosku o płatność. Wynika to także z treści decyzji z dnia [...] lutego 2012r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z siedzibą w M. o przyznaniu stronie płatności rolnośrodowiskowej na 2011r. w pomniejszonej wysokości. Według ww. decyzji została pomniejszona płatność za 2011r. o kwotę 1.759,35 zł., a w odniesieniu do zgłoszonych do płatności działek gruntu oznaczonych N i R o powierzchni odpowiednio 1,76 ha i 3,23 ha zastosowano kod W15 z opisem, iż "Nie stwierdzono deklarowanej uprawy w międzyplonie. Stwierdzona uprawa należy do niższej grupy płatności".
W zaskarżonej decyzji organ odwołuje się do dokumentów załączonych do wniosku o płatność na 2012r., w tym jego korekty z poprawionym planem działalności rolnośrodowiskowej, a także przywołuje decyzję o przyznaniu płatności na 2011r. i wskazuje na ponowne naruszeniu wymagań w 2012r. w odniesieniu do zgłoszonej działki T. Organ odwoławczy stwierdza również, że w decyzji przyznającej płatność rolnośrodowiskową na 2011r. skarżąca została poinformowana, iż w przypadku powtórzenia się nieprawidłowości w kolejnym roku w ramach danego wariantu płatność w ramach tego wariantu nie zostanie przyznana.
Analiza akt to potwierdza. Zatem powyższe stanowi element stanu faktycznego, może niezbyt przejrzyście opisanego w zaskarżonej decyzji, ale niewątpliwie ustalonego przez organ i uznanego przez sąd za prawidłowy.
Dalej wskazać należy, że niesporne jest między stronami, iż wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012r. został zgłoszony w tym samym wariancie co wniosek na 2011r. oraz że we wniosku o płatność na 2012r. zgłoszono powierzchnię do płatności 167,91 ha. Wielkość tej powierzchni jest wskazana w decyzji organu I instancji. Potwierdza ją treść wniosku strony o przyznanie tej płatności. Sąd uzupełnia powyższe ustalenie o okoliczność wynikającą z treści wniosku o płatność, iż zgłoszeniem objęto działki oznaczone jako AA (pow. 2,80 ha), B ( pow.13,00 ha), BB ( pow.3,40 ha),D ( pow. 25,85 ha), I ( pow. 0,38 ha), K (pow. 5,99), L ( pow.5,00 ha), Ł ( pow. 51,20 ha), N ( pow.5,00 ha), P ( pow. 51,18 ha),R ( pow.2,00 ha), T (pow. 0,20 ha), W ( pow. 0,15 ha), Z ( pow. 1,76 ha). Łącznie daje to wielkość 167, 91 ha. Nie ma też sporu w sprawie, iż w [...] października 2012r. została przeprowadzona kontrola w gospodarstwie rolnym skarżącej. Został sporządzony raport z czynności kontrolnych podpisany bez zastrzeżeń przez reprezentanta skarżącej. Z treści raportu wynika, iż na działce oznaczonej T o pow. 0,20 ha nie stwierdzono deklarowanej uprawy międzyplon ozimy ( żyto ozime). Stwierdzono uprawę gorczycy białej wpisując kod pokontrolny W15 i numery fotografii 7 i 8. Kod W15 oznacza "Nie stwierdzono deklarowanej uprawy w międzyplonie. Stwierdzona uprawa należy do niższej grupy płatności".
Do powyższych treści raportu odwołuje się organ dokonując ustaleń faktycznych w sprawie, iż w 2012r. skarżąca w odniesieniu do jednej z działek zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowej w ramach tego samego ( działki T) ponowiła nieprawidłowość, która zaistniała w 2011r. Wówczas dotyczyło to innych działek gruntu ale zgłoszonych do płatności w ramach tego samego wariantu. Ustalenie to jest prawidłowe i znajduje uzasadnienie w dokumentacji sprawy.
Sąd uzupełnia ustalenie organu o okoliczność łącznej powierzchni działek stwierdzonej podczas kontroli w październiku 2012r. z opisanymi uprawami jako 170,06 ha, w tym 0,20 ha uprawy gorczycy białej na działce T. Zatem na zgłoszonych działkach w 2012r. skarżąca według ustaleń kontroli uprawiała międzyplon ozimy na powierzchni 169,86 ha (170,06 ha – 0,20 ha = 169,86 ha). W tym miejscu należy wyjaśnić, że różnica wynika z różnych stwierdzeń kontroli i zastosowanych kodów DR13- lub DR13+ zawartych w raporcie z kontroli będącym dowodem przyjętym przez organ do materiału dowodowego sprawy. Kod DR13- oznacza, że zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest mniejsza od powierzchni całkowitej stwierdzonej. Kod DR13+ oznacza, że zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej. Uzupełnić tez należy, że uprawa gorczycy białej nie należy do międzyplonu ozimego.
Powyższe oznacza, że uprawiano w 2012r. międzyplon ozimy na powierzchni 169,86 ha, a według wniosku o płatność zgłoszono powierzchnię do płatności w wysokości 167,91 ha. Tym samym była nadwyżka produkcji na powierzchni 1,95 ha. Skarżąca inaczej wskazała powierzchnię tej uprawy, w tym w zgłoszonej wielkości wskazała działkę T o pow. 0,20 ha, na której nie uprawiała międzyplonu ozimego ( żyta ozimego). Sama skarżąca w skardze zawiera sprzeczne informacje dotyczące tej powierzchni. Raz podnosi, że prowadzona wówczas uprawa międzyplonu ozimego obejmowała 99,88% powierzchni zadeklarowanej we wniosku o płatność innym razem twierdzi, że powierzchnia prowadzonej uprawy przewyższała powierzchnię zgłoszoną do płatności.
Wskazane sprzeczne twierdzenia skarżącej zostały zweryfikowane przez sąd ww. treścią raportu pokontrolnego przyjętą przez organy orzekające w sprawie i nie kwestionowaną przez skarżącą. Jest to stan faktyczny sprawy. Żadna ze stron tego nie kwestionowała.
Odnosząc się natomiast do stanu prawnego sprawy sąd wskazuje: że płatność rolnośrodowiskowa, o której mowa w przedmiotowej sprawie, jest pomocą finansową objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, co wynika z treści art. 36 pkt. a ppkt. iv rozporządzenia Rady (WE) nr. 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich 9 DZ. U. UE L nr.277str.1, dalej rozporządzenie (WE) nr. 1698/2005). Płatności rolnośrodowiskowej udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe (art. 39 ust. 2 tegoż rozporządzenia). Płatności te obejmują jedynie te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami III i IV rozporządzenia Rady (WE) nr. 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie (art. 39 ust.3). Zobowiązania te podejmowane są z reguły na okres od pięciu do siedmiu lat. W przypadkach koniecznych i uzasadnionych ustala się dłuższy okres dla poszczególnych rodzajów zobowiązań, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 90 ust. 2 rozporządzenia (art. 39 ust.3). Płatności udziela się corocznie i obejmują one dodatkowe koszty i utracone dochody wynikające z podjętego zobowiązania. Tam gdzie to niezbędne, mogą one obejmować koszty transakcji (art. 39 ust. 4). Zgodnie natomiast z art. 50a ust. 1 tegoż rozporządzenia beneficjent otrzymujący płatność przestrzega w całym gospodarstwie podstawowych wymogów w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnie z ochroną środowiska- zamieszczonych w art. 5 i 6 oraz w załączniku II i III rozporządzenia (WE) nr.73/2009. Jeżeli nie przestrzega tych wymogów i zasad, i jest to wynikiem działania lub zaniechania, które można przypisać bezpośrednio beneficjentowi składającemu wniosek o płatność, to zgodnie z art. 51ust. 1 rozporządzenia, wtedy na podstawie szczegółowych zasad, o których mowa w ust. 4 tegoż przepisu redukuje się całkowitą kwotę płatności, która została lub zostanie przyznana temu beneficjentowi na dany rok kalendarzowy, lub wyklucza się z niej beneficjenta. Natomiast szczegółowe zasady dotyczące redukcji i wyłączeń ustanawia się, wg. wymienionego ust.4, zgodnie z procedurą, o której mowa w art.90 ust.2. W tym kontekście uwzględnia się rozmiar, zasięg, trwałość i powtarzanie się niezgodności. Zasady powyższe zostały implementowane w ustawie krajowej obowiązującej w sprawie tj. ustawie z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich( Dz. U. nr. 64 poz.427 ze zm., dalej ustawa o wspieraniu rozwoju). Ustawa przewiduje w art. 5 ust. 1 pkt. 14 program rolnośrodowiskowy. W przepisie art. 10 ust. 2 stanowi, że pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr. 1698/2005 oraz przepisach wydanych na podstawie jej art. 29 ust. 1 pkt. 1. Natomiast w art. 18 a stanowi, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest spełnienie w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, o których mowa w rozporządzeniu Rady (WE) nr. 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników ( Dz. U. UE L 2009.30.16, dalej rozporządzenie (WE) nr. 73/2009), oraz w przepisach Unii Europejskiej wydanych w trybie tego rozporządzenia, przez te wymogi i normy rozumie się wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego.
W dniu 30 listopada 2009r. zostało wydane rozporządzenie Komisji (WE) nr. 1122/2009 ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr. 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina ( Dz. U. UE L nr.316 str. 65 ze zm., dalej rozporządzenie (WE) nr.1122/2009). W odniesieniu do płatności m.in. rolnośrodowiskowych uszczegółowiono zasady prawne w kolejnym rozporządzeniu Komisji (UE) z dnia 27 stycznia 2011r. nr. 65/2011 ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. UE L nr. 25 str.8, dalej rozporządzenie (UE) nr. 65/2011). W motywie 5 wymienione rozporządzenie 65/2011 wskazano, że w przypadku niektórych systemów wsparcia określonych w m.in. w ramach osi 2 i 4 przewidzianych odpowiednio w tytule IV rozdział I sekcja 2 i 4 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 ( oś 2 obejmuje m.in. wsparcie rolnośrodowiskowe) zasady zarządzania i kontroli należy dostosować do ich specyfiki. Należy zatem ustanowić przepisy szczególne dotyczące wspomnianych środków wsparcia. W przepisach ogólnych wymienionego rozporządzenia 65/2011 - art. 6 ust.1 lit a wskazano, że niniejszy tytuł ma zastosowanie do wsparcia przyznanego zgodnie z art. 36 rozporządzenia (WE) nr. 1698/2005, a więc wsparcia rolnośrodowiskowego . Dalej w art. 7 ust.1 postanowiono, że: "Do celów niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio art. 2 akapit drugi pkt 1, 10 i 20, art. 6 ust. 1, art. 10 ust. 2, art. 12, 14, 16 i 20, art. 25 ust. 1 akapit drugi, art. 73, 74 i 82 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009. W odniesieniu do środków, o których mowa w art. 36 lit. b) ppkt (iii), (iv) i (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, państwa członkowskie mogą jednak ustanowić odpowiednie systemy alternatywne, aby jednoznacznie określać grunty objęte wsparciem." W wymienionym przepisie nie ma odesłania do stosowania przepisu art. 57 ust.3 ( stanowiącego o podstawie obliczania odnośnie do zadeklarowanych obszarów) i art. 58 ( stanowiącego o zmniejszani i wykluczeniu w przypadkach zawyżenia deklaracji) rozporządzenia (WE) nr.1122/2009, a których zastosowania w sprawie bezzasadnie domaga się skarżąca.
W omawianym rozporządzeniu (UE) nr. 65/2011 znajduje się odrębna regulacja dotycząca zmniejszenia i wykluczenia w odniesieniu do wielkości obszaru ( art. 16 ), w odniesieniu do przypadku niezgodności z innymi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i powiązanymi obowiązkami (art. 18) oraz regulacja dotycząca kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu.
Przywołany przepis art. 16 ww. rozporządzenia 65/2011 stanowi: " Zmniejszenia i wykluczenia w odniesieniu do wielkości obszaru
1. Jeśli w danym roku beneficjent nie zadeklaruje wszystkich użytków rolnych, a różnica pomiędzy całkowitą powierzchnią użytków rolnych zadeklarowaną we wniosku o płatność a obszarem zadeklarowanym łącznie z całkowitą powierzchnią działek rolnych niezadeklarowanych przekracza 3 % zadeklarowanej powierzchni, całkowita kwota pomocy w ramach środka obszarowego należnych temu beneficjentowi za ten rok jest pomniejszona o maksymalnie 3 % w zależności od powagi pominięcia.
Akapitu pierwszego nie stosuje się w przypadku, gdy wszystkie przedmiotowe użytki rolne zostały zadeklarowane właściwym organom w ramach:
a) systemu zintegrowanego, o którym mowa w art. 15 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, lub
b) innych systemów zarządzania i kontroli gwarantujących zgodność z systemem zintegrowanym zgodnie z art. 26 wspomnianego rozporządzenia.
2. Do celów stosowania niniejszego artykułu obszary zadeklarowane przez beneficjenta, które otrzymują tę samą stawkę pomocy w ramach określonego środka obszarowego, uznaje się za tworzące jedną grupę upraw. W przypadku stosowania degresywnych kwot pomocy uwzględnia się jednak średnią tych kwot w stosunku do odpowiednich obszarów zadeklarowanych.
3. Jeżeli stwierdzi się, że zatwierdzony obszar przypisany do danej grupy upraw jest większy niż obszar zadeklarowany we wniosku o płatność, do obliczania pomocy stosuje się obszar zadeklarowany.
Jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw.
Jeżeli jednak różnica między całkowitym zatwierdzonym obszarem a całkowitym obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność w przypadku danego środka wynosi do 0,1 hektara włącznie, zatwierdzony obszar uważa się za równy obszarowi zadeklarowanemu. Na potrzeby tego wyliczenia uwzględnia się jedynie zawyżenie powierzchni obszarów na poziomie grupy upraw.
Akapit trzeci nie ma zastosowania w przypadku, gdy różnica przekracza 20 % całkowitego obszaru zadeklarowanego w celu objęcia płatnością.
Jeżeli dla obszaru kwalifikującego się do otrzymania wsparcia ustanowiono maksymalny limit lub pułap, liczbę hektarów wykazanych we wniosku o płatność obniża się do tego limitu lub pułapu.
4. Jeżeli ten sam obszar stanowi podstawę wniosku o płatność w ramach więcej niż jednego środka obszarowego, obszar ten uwzględnia się osobno dla każdego ze środków.
5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru.
Jeśli wspomniana różnica przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy.
Jeżeli wspomniana różnica przekracza 50 %, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem.
6. Jeżeli różnice między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem, o których mowa w ust. 3 akapit drugi, wynikają z celowego zawyżania powierzchni obszarów, pomoc, do której beneficjent byłby uprawniony na mocy wspomnianego akapitu, nie jest przyznawana na dany rok kalendarzowy w ramach danego środka obszarowego, jeżeli różnica ta wynosi więcej niż 0,5 % zatwierdzonego obszaru lub więcej niż jeden hektar.
Jeżeli różnica przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, beneficjenta wyklucza się ponownie z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym obszarem.
7. Kwota wynikająca z wykluczeń przewidzianych w ust. 5 akapit trzeci oraz ust. 6 akapit drugi niniejszego artykułu zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006(8). Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie ze wspomnianym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo należności zostaje anulowane."
Natomiast w przepisie art. 18 rozporządzenia 65/2011 ustalono: " Zmniejszenia i wykluczenia w przypadku niezgodności z innymi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i powiązanymi obowiązkami
1. Pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono następujących obowiązków i kryteriów:
a) w przypadku środków, o których mowa w art. 36 lit. a) ppkt (iv) i (v) oraz lit. b) ppkt (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 - odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub
b) kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych.
W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.
2. Państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności.
Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria.
Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji.
To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków.
3. Jeżeli niezgodność wynika z nieprawidłowości popełnionych umyślnie, beneficjenta wyklucza się z danego środka zarówno na dany rok kalendarzowy, w którym stwierdzono niezgodność, jak i na następny rok kalendarzowy."
Dalej przytoczyć należy treść przepisu art. 19 ww. rozporządzenia: "1. Nie naruszając przepisów art. 51 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, "zasada wzajemnej zgodności" oznacza zgodność z podstawowymi wymogami w zakresie zarządzania oraz zasadami dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, o których mowa w art. 50a ust. 1 tego rozporządzenia, oraz minimalnymi wymogami dotyczącymi stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 51 ust. 1 akapit drugi tego rozporządzenia.
2. W odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności stosuje się odpowiednio art. 22 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 oraz art. 2 akapit drugi pkt 2 i 32-37, art. 8, 47, 48, 49, art. 50 z wyjątkiem ust. 1 akapit pierwszy, art. 51 ust.1, 2 i 3, art. 52, 53, 54, art. 70 ust. 3, 4, 6 i 7 oraz art. 71 i 72 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009.
3. Do celów obliczenia zmniejszenia, o którym mowa w art. 21 niniejszego rozporządzenia, uznaje się, iż minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin, o których mowa w art. 39 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, odnoszą się odpowiednio do obszaru "środowisko" oraz obszaru "zdrowie publiczne, zdrowie zwierząt i zdrowie roślin", zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Obydwa minimalne wymogi uznaje się za "akt" w rozumieniu art. 2 akapit drugi pkt 33 rozporządzenia (WE) nr 1122/2009."
Przypomnieć raz jeszcze należy, że wg treści art. 50a ust.1 rozporządzenia (WE) nr.1698/2005:" Beneficjent otrzymujący płatności na mocy art. 36 lit. a) ppkt (i)-(v) oraz art. 36 lit. b) ppkt (i), (iv) i (v) przestrzega w całym gospodarstwie podstawowych wymogów w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska - zamieszczonych w art. 5 i 6 oraz w załączniku II i III rozporządzenia (WE) nr 73/2009." i jest to zgodność z podstawowymi wymogami.
W świetle treści art. 6 rozporządzenia (WE) nr.73/2009: "Państwa członkowskie zapewniają, aby wszystkie grunty rolne, a w szczególności grunty, które nie są już wykorzystywane do celów produkcyjnych, były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Państwa członkowskie określają, na poziomie krajowym lub regionalnym, wymogi minimalne w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska na podstawie ram ustanowionych w załączniku III, uwzględniając szczególne cechy odnośnych obszarów, włączając w to warunki glebowe i klimatyczne, istniejące systemy gospodarki rolnej, użytkowanie gruntów, zmianowanie upraw, metody uprawy roli oraz strukturę gospodarstw. Państwa członkowskie nie określają wymogów minimalnych, które nie są przewidziane w tych ramach.
Normy wymienione w trzeciej kolumnie załącznika III są dobrowolne z wyjątkiem przypadków gdy:
a) państwo członkowskie przed dniem 1 stycznia 2009 r. określiło dla takiej normy wymóg minimalny dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska; lub
b) przepisy krajowe dotyczące tej normy są stosowane w państwie członkowskim."
Przepis art. 21 rozporządzenia (UE) nr. 65/2011 stanowi natomiast: " Nie naruszając przepisów art. 51 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, w przypadku stwierdzenia niezgodności zmniejszenia i wykluczenia, o których mowa w art. 19 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, stosuje się w odniesieniu do całkowitej kwoty pomocy na mocy art. 36 lit. a) ppkt (i)-(v) oraz lit. b) ppkt (i), (iv) i (v) rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, która została lub ma zostać przyznana danemu beneficjentowi w wyniku rozpatrzenia wniosków o płatność, które dany beneficjent złożył lub złoży w roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia."
Ustawa krajowa o wspieraniu rozwoju w przepisie w art. 20 ust.3 stanowi, iż w decyzji w sprawie przyznania pomocy w ramach m.in. programu rolnośrodowiskowego, określa się też zmniejszenia tej pomocy i wykluczenia z tej pomocy, jeżeli wynikają one z przepisów unijnych. Ustawodawca krajowy w art. 29 ustawy udzielił Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi delegacji do określenia w drodze rozporządzenia wykonawczego, szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm., dalej rozporządzenie rolnośrodowiskowe) jest wykonaniem tej delegacji.
Podnieść należy, że w przepisach unijnych do, których stosowania odsyła art. 18 a ww. ustawy krajowej, tj. w rozporządzeniu Komisji (WE) nr.1122/2009 w art. 2 pkt.34, 35, 36 znajdują się również stosowne definicje. "Normy" oznaczają normy określone przez państwa członkowskie zgodnie z art. 6 rozporządzeniu (WE) nr. 73/2009 oraz załącznikiem III do niego. Wymóg w kontekście zasady wzajemnej zgodności oznacza każdy z wymogów w zakresie zarzadzania wynikający z jakiegokolwiek artykułu, o którym mowa w załączniku II do rozporządzeniu (WE) nr. 73/2009 w ramach danego aktu, i którego charakter różni się od innych wymogów zawartych w tym samym akcie. Niezgodność oznacza wszelką niezgodność z wymogami oraz normami.
Natomiast treść art. 2 akapit 2 pkt. 10 rozporządzenia (WE) nr.1698/2005 określa pojęcie " nieprawidłowości"- oznaczają każdy przypadek nieprzestrzegania stosownych zasad przydzielania przedmiotowej pomocy.
Zatem z powyższego wynika, że naruszenie treści własnego zobowiązania przez Spółkę jest naruszeniem normy. Bowiem jedną z koniecznych przesłanek przyznania płatności rolnośrodowiskowej jest realizacja 5 letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w art. 39 rozporządzeniu (WE) nr 1698/2005 obejmującego wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych ( § 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Element tożsamości gruntów, na których rolnik zadeklarował realizację zobowiązania, wskazanie realizowanego pakietu i jego wariantu związane jest z koniecznością dokonania uprawy stosownego rodzaju rośliny. Zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, z zastrzeżeniem wyjątków opisanych w § 5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i wprowadzonych w planie działalności rolnośrodowiskowej. Wyjątki te nie dotyczą stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. To na jakich gruntach i jakie uprawy międzyplonu ozimego zastosuje spółka zostało zapisane w jej planie działalności rolnośrodowiskowej. Według § 8 wymienionego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek. Zgodnie natomiast z § 9 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku pakietu 8 Ochrona gleb i wód, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których po plonie głównym są uprawiane rośliny ozime jako międzyplon ozimy w przypadku wariantu drugiego, czyli wariantu występującego w przedmiotowej sprawie.
Słusznie zatem organ uznał, że skarżąca spółka nie dokonując w 2012r. na działce T zasiewu żyta ozimego jako międzyplonu ozimego, tylko zasiewu gorczycy białej , która nie jest taką uprawą, dopuściła się naruszenia norm i wymogów określonych w prawie krajowym ( § 9 ust. 6 pkt.2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zw. z art. 19 rozporządzenia (UE) 65/2011 w zw. z art. 50a ust.1 rozporządzenie (WE) nr. 1698/2005 w zw. z art. 6 i załącznikiem III rozporządzenia (WE) nr. 73/2009.
Wbrew zarzutom skargi nie jest to naruszenie dotyczące tylko wielkości obszaru, do którego to naruszenia należałoby stosować art. 16 rozporządzenia (UE) nr. 65/2011 stanowiący o : Zmniejszeniach i wykluczeniach w odniesieniu do wielkości obszaru. Naruszenie stwierdzone w przedmiotowej sprawie należy zakwalifikować do naruszeń przewidzianych w przepisie art. 18 rozporządzenia (UE) nr. 65/2011, tj. " Zmniejszenia i wykluczenia w przypadku niezgodności z innymi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i powiązanymi obowiązkami". Tym samym sąd nie podziela twierdzeń skarżącej aby wnioski organu co do charakteru stwierdzonych naruszeń były niewłaściwe i zostały podjęte z uchybieniem przepisom art. 6 ( zasady legalności działania), art. 7 ( zasady prawdy obiektywnej) i art. 8 ( zasady zaufania do organów państwa) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2016r. poz. 23 j.t. ze zm., dalej k.p.a.). W sprawie nie doszło też do naruszenia przepisu art. 10 k.p.a. ( czynnego udziału strony w postępowaniu). Ustalenia faktyczne organu zostały dokonane w oparciu o materiał dowodowy wcześniej znany skarżącej. Nadto w skardze do sądu skarżąca nie zgłosiła żadnego wniosku dowodowego, którego poprzez naruszenie art. 10 k.p.a. nie mogła by przedstawić w postępowaniu administracyjnym.
Nie ulega też wątpliwości, iż stwierdzone naruszenie było naruszeniem powtórzonym z roku 2011, obejmującym tylko inną działkę w ramach tego samego pakietu, wariantu i charakteru naruszenia.
Zgodnie z § 27 ust.3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego jeżeli ponownie zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach tego samego wariantu, płatność rolnośrodowiskowa nie przysługuje temu rolnikowi w danym roku i w roku następnym, w części dotyczącej tego wariantu. Wymieniony przepis nie odnosi się tylko do stwierdzenia uchybienia wymogom określonym w załączniku VII do przedmiotowego rozporządzenia, ani nie ogranicza się do zakresu jego stosowania w obszarze określonym ust.1 § 27, tak jak twierdzi skarżąca. Wynika to wprost z jego treści literalnej oraz z porównania treści poszczególnych ustępów tegoż przepisu, w których wprost jest mowa o ograniczeniach zakresowych określonych w poszczególnych załącznikach. Zatem zgodnie z jego literalną treścią każde ponowione uchybienie w ramach wariantu powoduje skutek odmowy płatności rolnośrodowiskowej w danym roku i roku następnym, w części dotyczącej tego wariantu. Przy czym przewidziany skutek jest niezależny od wielkości uchybienia.
W takim też literalnym brzmieniu przepis ten (§ 27 ust.3) został zastosowany w podstawie zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2016r. Wskazanie to ma charakter interpretacyjny prawa materialnego wiążący sąd ponownie orzekający w sprawie w myśl art. 190 p.p.s.a. Zgodnie z wymienionym przepisem sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W świetle wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis § 27 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego powinien być interpretowany w zgodzie z konstytucyjną zasadą proporcjonalności. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wymieniony pogląd i wskazuje, że konstytucyjnym wzorcem przy interpretacji § 27 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego powinien być przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji. Wynika z niego, ukształtowane przez orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego twierdzenie, że wymóg proporcjonalności jest zachowany wówczas, gdy spośród możliwych środków działania wybiera się najmniej uciążliwe, w stopniu nie większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu.
Wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem art. 36 litera a ppkt. iv rozporządzenia (WE) nr. 1698/2005 płatności rolnośrodowiskowe mają na celu poprawę środowiska naturalnego i zrównoważonego użytkowania gruntów rolnych. Osiągnięcie tego celu w wariancie 8.2.1. Między plon ozimy, w przepisach krajowych - w § 9 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, przewidziano jako uprawianie na gruntach ornych, po plonie głównym roślin ozimych, jako międzyplonu ozimego.
Skarżąca spółka zgłosiła do płatności obszar mniejszy ( 167,91 ha) niż rzeczywiście uprawiany zbożem ozimym ( 169,86 ha), przy czym zgłoszeniem objęła działkę T o powierzchni 0,20 ha, na której mimo przyjętego zobowiązania nie uprawiano tej rośliny. Powierzchnia działki T stanowi tylko ok. 0,2% powierzchni działek zgłoszonych do płatności. Zatem naruszenie dotyczy niewielkiego obszaru i zgodnie z zasadą proporcjonalności nie powinno skutkować wyłączeniem płatności dla całej powierzchni należycie uprawianej i to przez okres dwóch lat.
Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organ interpretując oraz stosując przepis § 27 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, weźmie pod uwagę powyższe wskazanie.
Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie. Orzeczenie zostało oparte na przepisie art. 145 § 1 pkt.1 lit a p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło