V SA/Wa 306/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia Uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ( dalej Prezes KRUS ) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2006 r., mocą której odmówił S. S. umorzenia nadpłaconej jej emerytury rolniczej. Rozstrzygnięcie Prezesa zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] Prezes KRUS od dnia 1 maja 2006 r. wstrzymał S. S. wypłatę emerytury rolniczej z powodu pobierania przez nią w ZUS korzystniejszego świadczenia w postaci renty rodzinnej. Ponadto ustalił, że pobrała ona z kasy KRUS nienależną kwotę 76167,32 zł, w związku z czym odstąpił od żądania zwrotu części tej kwoty w wysokości 66779, 24 zł i obciążył ją obowiązkiem zwrotu kwoty 9338,08 zł. W decyzji zawarte zostało pouczenie o prawie złożenia odwołania do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w P. S. S. odwołała się do wskazanego Sądu zgodnie z pouczeniem, zawierając w nim wniosek o umorzenie jej należności przypisanej do zwrotu. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. Sąd Okręgowy w P. przekazał przedmiotową sprawę do rozpoznania właściwemu Oddziałowi KRUS. W toku postępowania wyjaśniającego zainteresowana ubiegając się o umorzenie nadpłaconej jej kwoty powoływała się na swoją trudną sytuację życiową i zdrowotną przedłożyła liczne dokumenty obrazujące jej stan zdrowia. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] Prezes KRUS odmówił S. S. umorzenia nadpłaconych należności z tytułu emerytury. W uzasadnieniu decyzji Prezes wskazał, że zainteresowana posiada wystarczające środki utrzymania w postaci renty rodzinnej w wysokości 934,44 zł. netto, mieszka z córką posiadającą stałe źródło dochodu. Środki jakie posiada, nie odbiegają od przeciętnej sytuacji materialnej innych emerytów i rencistów w środowisku wiejskim. Okoliczności te przemawiają zatem za podjęciem decyzji odmownej. S. S. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wskazując na to, że jest osobą przewlekle chorą, co nie zostało wzięte pod uwagę. Ponieważ jest osobą w podeszłym wieku wymaga opieki ze strony innych osób, mimo, że żyje wyłącznie na swój rachunek. Połowę renty zmuszona jest wydawać na leki, co powoduje, że spłacanie należności nawet w ratach pozbawi jej środków do życia. Zainteresowana odniosła się ponadto do sytuacji życiowej swojej córki wyrażając pogląd, że nie jest ona zobowiązana do jej alimentowania. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Prezes KRUS po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy poprzednią decyzję. W decyzji tej Prezes podtrzymał argumenty wyrażone we wcześniejszej decyzji. S. S. od decyzji tej złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze powołując się na naruszenie treści art. 41a ust.1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przez nie zakwalifikowanie jej sytuacji jako spełniającej wymogi wyjątkowego przypadku w rozumieniu tego przepisu, wniosła o uchylenie powyższej decyzji w całości. S. S. podniosła, że w decyzji brak jest odniesienia się przez Prezesa do jej sytuacji życiowej i zdrowotnej jak również do tego, że po pokryciu kosztów leczenia pozostają jej bardzo niewielkie środki na utrzymanie. W decyzji zabrakło rozważenia przesłanki wynikającej z treści art. 41a ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników tzn. ważnego interesu strony. Prezes KRUS w odpowiedzi na skargę odniósł się do argumentów skargi podtrzymując jednocześnie swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Rozważając sprawę we wskazanym kontekście należy uznać, że skarga jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 41a ust.1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz.U. z 1998r. poz. 25 z póżn. zm.)) przywołanym m.in. w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowanego i składkowego, może: umorzyć należności Kasy z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części. Jak więc widać decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, może zapaść wyłącznie po wnikliwym przeanalizowaniu sprawy i rozważeniu ważnego interesu strony. Zainteresowana wskazuje, że jej ważny interes w ubieganiu się o umorzenie należności polega m.in. na tym, że będąc osobą w podeszłym wieku, utrzymującą się wyłącznie z emerytury i pokrywającą poważne koszty leczenia, nie jest w stanie zwrócić nienależnie pobranej kwoty. Przesłanka ta - w bardzo lakonicznej decyzji Prezesa - nie została w ogóle rozważona, co trafnie zarzucono w skardze. Zgłoszenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy powoduje tymczasem konieczność rozpatrzenia sprawy od nowa - przy dodatkowym uwzględnieniu nowych okoliczności jeżeli zostały one podniesione po wydaniu decyzji w I instancji oraz odniesienia się do zarzutów zawartych w tym wniosku. Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych a zgodnie z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w sprawach uregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Art. 107 § 1- 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego określa jakie elementy powinna zawierać decyzja, wskazując m.in. na obowiązek właściwego ustalenia przez organ stanu faktycznego decyzji i tego jakie fakty organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Zaskarżona decyzja nie zawiera wskazanych elementów co powoduje, że nie można uznać jej za prawidłową. Wskazać także trzeba, że z treści art. 41a ust.1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że Prezes Kasy może wydać decyzję o umorzeniu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub części, a więc jest to decyzja polegająca na uznaniu administracyjnym. Podkreślić jednak należy, że uznaniowy charakter decyzji, nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej omówione wyżej wymogi art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a.". Wręcz przeciwnie, jak podkreślono wyżej, organ prowadząc postępowanie, w wyniku którego ma zostać wydana decyzja uznaniowa, ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Dokonana w postępowaniu w oparciu o art. 80 k.p.a. ocena dowodów nie może nosić cech dowolności. Wszelkie zaś istotne dla sprawy ustalenia i wnioski winny zostać zawarte w motywach podjętego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja ze względu na swoje mankamenty nie pozwala na prawidłową jej ocenę przez Sąd, co powoduje, że nie może się ostać zaś sprawa wymaga ponownego rozważenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Prezesa, ma on obowiązek w sposób pełny rozważyć sytuację materialną, życiową i zdrowotną skarżącej. Skoro podnosi ona, że ponosi duże koszty leczenia organ powinien wezwać skarżącą do wykazania tego faktu, nie jest bowiem prawidłowym wyjaśnienie takiej kwestii przez zawarcie w odpowiedzi na skargę stwierdzenia, że skarżąca jej nie udowodniła. W tym stanie rzeczy mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności i uznając, że doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c orzekł jak w sentencji wyroku.