V SA/Wa 3064/16
WyrokWSA w Warszawie2017-11-22
Skład orzekający: Marek Krawczak, Andrzej Kania, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zobowiązał Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011, w sytuacji gdy ustalenie tej kwoty opierało się na danych dotyczących liczby uczniów wykazanych w systemie informacji oświatowej, które zdaniem organu były błędne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo ustalił nienależnie uzyskaną kwotę części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011. Organ wykazał, że dane dotyczące liczby uczniów przeliczeniowych w systemie informacji oświatowej były zawyżone, co skutkowało otrzymaniem przez Powiat kwoty wyższej niż należna. W związku z tym, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, organ był zobligowany do wydania decyzji zobowiązującej Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty, a decyzja ta nie miała charakteru uznaniowego.Stan faktyczny
Powiat L. został zobowiązany przez Ministra Finansów do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości ponad 2,1 mln zł. Organ ustalił, że subwencja została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych, wynikającej z błędnych danych wprowadzonych do systemu informacji oświatowej. Powiat wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA, w tym prawa do czynnego udziału w postępowaniu oraz zasady prawdy obiektywnej, a także niewłaściwe ustalenie kwoty subwencji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Powiatu L. na decyzję Ministra Finansów.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant specjalista - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Powiatu L. na decyzję Ministra Finansów (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia ... września 2016 r. nr ... w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 rok oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez Powiat L. jest decyzja Ministra Finansów z dnia [...] września 2016 r. Nr [...], uchylająca w części decyzję własną z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] oraz zobowiązująca Powiat L. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. w wysokości 2.101.898 zł.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W związku z wynikami kontroli skarbowej przeprowadzonej w Powiecie L. (dalej: "Powiat", "Strona", "Skarżący") w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę jej naliczenia na 2011 r. (Wynik kontroli z dnia [...] września 2014 r. Nr [...]) – Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało Ministra Finansów o uzyskaniu przez Powiat L. nienależnej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 (pismo z dnia 17 września 2015 r.).
Pismem z dnia [...] września 2015 r. Nr [...], Minister Finansów zawiadomił Powiat L. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011.
Następnie, decyzją z [...] listopada 2015 r. Nr [...] Minister Finansów zobowiązał Stronę do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. w wysokości 2.157.744 zł. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia organ powołał art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2014 poz. 1115, z późn. zm.); dalej: "u.d.j.s.t.". W uzasadnieniu decyzji wskazano, że część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2011 dla Powiatu L. została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej o 457,4388 liczby uczniów przeliczeniowych.
W związku z decyzją Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2015 r. Powiat L. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Minister Finansów, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] uchylającą w części decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], zobowiązującą Powiat L. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości 2 157 744 zł, dotyczącą ustalenia wysokości podlegającej zwrotowi kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 i ustalił tę kwotę w wysokości 2 101 898 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Finansów wskazał, że Minister Edukacji Narodowej dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego na rok 2011 według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. Nr 249, poz. 1659). Algorytm przewidywał, m.in. odrębne wagi P2, P4, P5, P8 i P38, przy których mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2010 r. i dzień 10 października 2010 r. posiadający orzeczenia poradni psychologiczno – pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego.
Minister Finansów wyjaśnił, że liczba uczniów (wychowanków) szkół i placówek uwzględniona przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Powiatu, została ustalona na podstawie danych uzyskanych z systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r. i na dzień 10 października 2009 r. Organ wskazał na błędne dane w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września i 10 października 2009 r., tj. :
1. Specjalna Szkoła Podstawowa nr 6 im. [...] w L. przy ZSS w L. wykazała:
* zawyżoną o 2 liczbę uczniów przeliczonych wagą P2,
* zawyżoną o 2 liczbę uczniów przeliczonych wagą P38,
2. Specjalna Szkoła Podstawowa dla Dzieci Upośledzonych w Stopniu Umiarkowanym i Znacznym przy ZSS w L. wykazała:
* zawyżoną o 1 ucznia przeliczonych wagą P5, -
* zaniżoną o 1 liczbę uczniów przeliczonych wagą P4,
3. Szkoła Specjalna Przyspasabiająca do Pracy przy ZSS w L. wykazała:
* zaniżoną o 1 liczbę uczniów przeliczonych wagą P4,
* zawyżoną o 1 liczbę uczniów przeliczonych wagą P5,
4. Szkoła Podstawowa Specjalna przy SOSW w S. wykazała:
* zawyżoną o 10 liczbę uczniów ogółem,
* zawyżoną o 10 liczbę uczniów przeliczonych wagą P1,
* zawyżoną o 11 liczbę uczniów przeliczonych wagą P5,
5. Gimnazjum Specjalne przy SOSW w S. wykazało:
* zawyżoną o 3 liczbę uczniów ogółem,
* zawyżoną o 3 liczbę uczniów przeliczonych wagą P1,
* zawyżoną o 7 liczbę uczniów przeliczonych wagą P5,
* zawyżoną o 3 liczbę uczniów przeliczonych wagą P26,
* zaniżoną o 4 liczbę uczniów przeliczonych wagą P4,
7. Zasadnicza Szkoła Zawodowa w S. wykazała:
* zawyżoną o 7 liczbę uczniów ogółem,
* zawyżoną o 2 liczbę uczniów przeliczonych wagą P4,
* zawyżoną o 5 liczbę uczniów przeliczonych wagą P5,
* zawyżoną o 7 liczbę uczniów przeliczonych wagą P7,
* zawyżoną o 7 liczbę uczniów przeliczonych wagą P8,
8. Szkoła Specjalna Przysposabiająca do Pracy przy SOSW w S. wykazała:
* zawyżoną o 1 liczbę uczniów ogółem,
* zawyżoną o 1 liczbę uczniów przeliczonych wagą P7,
* zawyżoną o 1 liczbę uczniów przeliczonych wagą P8,
* zaniżoną o 1 liczbę uczniów przeliczonych wagą P2,
* zaniżoną o 2 liczbę uczniów przeliczonych wagą P4,
* zawyżoną o 4 liczbę uczniów przeliczonych wagą P5,
9. internat przy SOS-W w S. wykazał:
a) zawyżoną o 23 liczbę wychowanków przeliczonych wagą P33, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych łącznie o 457,4388 uczniów.
Organ podkreślił, że zgodnie z art. 71 b ust. 3 ww. ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.); dalej: "u.s.o." orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych. Jedyną podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r., stanowiły zatem orzeczenia i opinie publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego, przy czym uczniowie ci powinni zostać wykazani w systemie informacji oświatowej zgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.
Tymczasem, dyrektorzy poszczególnych szkół wprowadzili do SIO dane dotyczące uczniów, którzy nie posiadali na dzień 30 września 2010 r. aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, bądź wykazali w systemie uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, którzy nie byli uczniami szkoły wg stanu na 30 września 2010 r.
Odnośnie zaś wykazywania w systemie uczniów z niepełnosprawnością sprzężoną Organ wskazał, że dyrektor szkoły nie ma uprawnień do decydowania o niepełnosprawności uczniów, a w przypadku wątpliwości interpretacyjnych należy wnioskować o doprecyzowanie orzeczenia przez zespół orzekający, który wydał to orzeczenie.
Jednocześnie Minister za nieuzasadnione uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Powiat wystąpił o uchylenie decyzji Ministra Finansów oraz poprzedzającej ją decyzji organu, a także o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucając, że decyzja wydana została z naruszeniem:
* art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.); dalej "k.p.a.", bowiem zgodnie z treścią tego przepisu organ administracji publicznej zobowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
* art. 7 k.p.a., poprzez przyjęcie przez organ orzekający w sprawie, iż uczniowie wskazani w materiale dowodowym, stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia i powołanym w przedmiotowej decyzji, a który stanowiły: wyniki kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej we W. [...] z dnia [...] września 2014 r. oraz wyjaśnienia Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] września 2015 r. [...], nie spełniali warunków do wykazania w systemie informacji oświatowej, a tym samym do ich uwzględniania przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej przy wagach dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, co stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady uwzględniania interesu publicznego i słusznego interesu obywateli,
* art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. w związku z art. 107 k.p.a. poprzez naruszenie zasady legalności oraz przestrzegania prawa w postępowaniu administracyjnym, w tym przez brak wskazania w podstawie prawnej decyzji przepisu prawa stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia decyzji co do jej istoty oraz brak uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji,
* art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. polegające na niewłaściwym ustaleniu kwoty subwencji należnej za rok 2011, co miało decydujący wpływ na sposób ustalenia i wyliczenia kwoty nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej podlegającej zwrotowi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna. Sąd, w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie dopatrzył się też naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub wystąpienia przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Istotę sporu w rozpoznawanej sprawie stanowi ocena zasadności zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. Ramy materialnoprawne rozpoznawanej sprawy przedstawiają się następująco. Zgodnie z art. 37 ust. 1 u.d.j.s.t. w przypadku, gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji:
1) zmniejsza o odpowiednią kwotę część oświatową subwencji ogólnej w zakresie subwencji na rok budżetowy oraz potrąca z kolejnej raty nienależnie otrzymaną kwotę, wynikającą ze zmniejszenia tej części subwencji, a jeżeli nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od jednej raty - wstrzymuje przekazywanie rat, bądź gdy nienależnie otrzymana kwota jest wyższa od kwoty pozostałej do przekazania do końca roku budżetowego - wstrzymuje przekazywanie rat i zobowiązuje do zwrotu pozostałej części nienależnej kwoty części subwencji;
2) zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.
W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił w sprawie, że w wyniku wykazania błędnych danych w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r. poprzez zawyżenie łącznie liczbę uczniów przeliczeniowych o 457,4388 uczniów.
Dane zostały ustalone na podstawie wyjaśnień Ministra Edukacji Narodowej przedstawionych w pismach z dnia [...] września 2015 r., z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz z dnia [...] czerwca 2016 r. oraz wyniku kontroli z dnia [...] września 2014 r. przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej we W. w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej.
Część oświatowa subwencji ogólnej bez uwzględnienia 457,4388 uczniów przeliczeniowych wynosiła 42.600.158 zł. Kwotę 2.101.898 zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, którą otrzymał Powiat L. za rok 2011, a kwotą ustaloną w niniejszym postępowaniu, należy uznać za kwotę nienależną. Kwota ta podlegała zwrotowi do budżetu państwa.
W związku z tym na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. Minister Finansów zobowiązał Powiat L. do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2011 r. w wysokości 2.101.898 zł. Minister zastrzegł, że decyzja zobowiązująca do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 nie ma charakteru uznaniowego. Do jej wydania Minister Finansów jest zobligowany, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t., gdy zachodzą ustawowe przesłanki, np. w postaci otrzymania subwencji w kwocie wyższej od należnej.
Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez organ I instancji. Należy zauważyć, że w prowadzonym postępowaniu, zarówno w I instancji jak i w trakcie postępowania wszczętego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżącemu przed wydaniem decyzji został wyznaczony termin w celu zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów zebranych w sprawie (pismo z 13 października 2015 r. doręczone Powiatowi w dniu 19 października 2015 r. oraz pismo z 19 sierpnia 2016 r. doręczone w dniu 23 sierpnia 2016 r.). W związku z otrzymaną informacją o zakończeniu postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez Ministra Finansów pismem z 29 sierpnia 2016 r. Powiat wniósł o uwzględnienie uwag i wyjaśnień jakie zostały zaprezentowane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż uczniowie wskazani w materiale dowodowym nie spełniali warunków do ich wykazania w systemie informacji oświatowej, a tym samym do uwzględniania przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej przy wagach dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.
Należy podkreślić, iż organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu: ustalić, jakie okoliczności faktyczne maju znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności; przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy; dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Badaniu i ocenie podlegało w rozpoznawanej sprawie uzyskanie przez Powiat kwoty części oświatowej subwencji ogólnej zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011. W szczególności badaniu podlegało zatem czy dzieci, które zostały uwzględnione przy kalkulacji kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu L. na rok 2011 przy wagach P2, P4, i P5, posiadały według stanu na dzień 30 września 2010 r. orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradni specjalistycznych, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o. wydane z uwagi na niepełnosprawności wymienione w opisach ww. wag, a przy wadze P38 - opinie o wczesnym wspomaganiu rozwoju dziecka. Ponadto badaniu podlegało czy dzieci, które zostały uwzględnione przy kalkulacji kwoty części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu na rok 2011 przy wagach P1, P7, P8 i P26 były uczniami szkół/placówek oświatowych prowadzonych/dotowanych przez Powiat na dzień 30 września 2010 r., a w przypadku wagi P33 - czy wychowankowie specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych korzystali na dzień 30 września 2010 r. z zakwaterowania w tym ośrodku.
Zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty kształcenie specjalne organizowane jest na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych. W myśl art. 71 b ust. 5a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie dziecka odpowiednio w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum ogólnodostępnym lub integracyjnym, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania.
Ponadto, zgodnie z art. 71 b ust. 2b ustawy o systemie oświaty dyrektorzy przedszkoli specjalnych, szkół podstawowych specjalnych oraz ośrodków, o których mowa w art. 2 pkt 5, a także dyrektorzy właściwych ze względu na miejsce zamieszkania dziecka szkół podstawowych ogólnodostępnych i integracyjnych oraz dyrektorzy publicznych i niepublicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradni specjalistycznych, mogą organizować wczesne wspomaganie rozwoju dziecka w porozumieniu z organami prowadzącymi.
Mając na uwadze, że dokumentem uprawniającym do objęcia ucznia (wychowanka) kształceniem specjalnym czy też wczesnym wspomaganiem rozwoju, jak i uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej przy dodatkowej wadze jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego czy też opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, dowodami w przedmiotowej sprawie mogą być jedynie orzeczenia oraz opinie wydane przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym poradnie specjalistyczne, o których mowa w przepisach dotyczących podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2011. Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka uczniowie powinni przedstawić do dnia 30 września 2010 r. Część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2011 została bowiem naliczona dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego na podstawie danych o liczbie uczniów, w tym uczniów posiadających orzeczenia oraz opinie poradni psychologiczno-pedagogicznych, o których mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o., wykazanych przez szkoły i placówki w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2010 r. Podstawę prawną wykazywania danych w systemie informacji oświatowej stanowiły przepisy ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 49, poz. 463, z późn. zm.) oraz - wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 10 ust. 1 tej ustawy - rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz. U. Nr 277, poz. 2746, z późn. zm.). Ponadto, sposób i zasady wykazywania danych w systemie informacji oświatowej opisano w "Instrukcji wprowadzania i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO wersja 3.9 (30 września 2010 r.)".
Należy wskazać, iż okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zostały ustalone w oparciu o przekazany przez UKS we W. wynik kontroli z dnia [...] września 2014 r. skierowany do Powiatu L. w zakresie prawidłowości gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji ogólnej, w tym wykonywania obowiązków związanych z gromadzeniem danych stanowiących podstawę jej naliczenia na 2011 r. oraz na podstawie wyjaśnień Ministerstwa Edukacji Narodowej. UKS we W. dokonał ustalenia liczby uczniów w placówkach prowadzonych/dotowanych przez Powiat L., według stanu na dzień 30 września 2010 r., w wyniku przeprowadzonej kontroli w ramach swoich kompetencji określonych w przepisach ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214, z późn. zm.). Pismo z dnia [...] września 2015 r., w którym Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało o uzyskaniu przez Powiat L. kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011 w wysokości wyższej od należnej, zostało natomiast sporządzone na podstawie analizy danych uzyskanych w wyniku przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej we W. kontroli, a także analizy danych statystycznych wykazanych przez placówki oświatowe prowadzone przez Powiat L.
Podkreślić należy, iż w wyniku kontroli UKS zostali wymienieni uczniowie szkół i placówek oświatowych prowadzonych/dotowanych przez Powiat L., którzy na dzień 30 września 2010 r. nie posiadali aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, czy też uczniowie, którzy nie byli uczniami szkoły według stanu na dzień 30 września 2010 r., a zostali wykazani na ten dzień w systemie informacji oświatowej na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. Ponadto, w wyniku kontroli przedstawieni zostali uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na jedną niepełnosprawność, których według stanu na dzień 30 września 2010 r. w systemie informacji oświatowej wykazano jako uczniów ze sprzężonymi niepełnosprawnościami.
Organ w zakażonej decyzji zasadnie wskazał uczniów, którzy posiadając orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wykazani zostali w systemie informacji oświatowej, pomimo że na dzień 30 września 2010 r. nie byli uczniami danej szkoły. Zaznaczyć należy, iż w przypadku wzrostu zadań szkolnych i pozaszkolnych polegającego na wzroście liczby uczniów przeliczeniowych w stosunku do danych przyjętych do naliczenia algorytmem części oświatowej subwencji ogólnej na dany rok budżetowy jednostki samorządu terytorialnego mogą składać wnioski o dofinansowanie zgodnie z kryteriami podziału rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej. Powiat mógł ubiegać się o dofinansowanie z tytułu wzrostu zadań szkolnych i pozaszkolnych w I półroczu roku budżetowego 2011 oraz od 1 września 2011 r.
Mając na uwadze istniejącą od dnia 22 kwietnia 2009 r. definicję legalną "niepełnosprawności sprzężonych" określoną w art. 3 pkt 18 u.s.o., w odniesieniu do uczniów wykazanych w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2010 r. jako uczniów ze sprzężonymi niepełnosprawnościami na podstawie posiadanych przez nich orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wyjaśnienia wymaga, że orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, w których zespól orzekający poradni nie wskazał zarówno w sentencji jak i w diagnozie orzeczeń drugiej, współwystępującej niepełnosprawności, tworzącej niepełnosprawność sprzężoną nie dawały podstaw do wykazania w systemie informacji oświatowej jako niepełnosprawności sprzężonych,
Dodatkowo, mając na uwadze przepisy będące podstawą wydania przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną postanowień o sprostowaniu, tj. art. 113 § 1 k.p.a., zaznaczyć należy, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia czy ponownego rozstrzygnięcia w sposób odmienny od pierwotnego, nawet wówczas, gdy zaistniały rozbieżności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a uzasadnieniem wyrażającym wolę organu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. w związku z art. 107 k.p.a. poprzez nie wskazanie w podstawie prawnej decyzji przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia decyzji co do jej istoty oraz braku uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, należy uznać go za nietrafiony. Należy zauważyć, że art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. określa tryb zwrotu nienależnie uzyskanej subwencji oświatowej, jednocześnie stanowi on podstawę wydania decyzji w tym zakresie. Dodatkowo zasady określenia wysokości nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej polegającej zwrotowi, wynikają z wielu przepisów prawa materialnego, tj. ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, ustawy o systemie oświaty, a także rozporządzenia wykonawczego Ministra Edukacji Narodowej wydanego do tej ustawy. Regulacje te zostały powołane w uzasadnieniu prawnym decyzji.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 u.d.j.s.t. polegający na niewłaściwym ustaleniu kwoty subwencji należnej za rok 2011, co miało decydujący wpływ na sposób ustalenia i wyliczenia kwoty nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej podlegającej zwrotowi.
Przedmiotem postępowania był zwrot nienależnie otrzymanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2011. Sytuację uzyskania przez jednostkę samorządu terytorialnego kwoty części oświatowej subwencji ogólnej w wysokości wyższej od należnej reguluje art. 37 u.d.j.s.t. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, jeżeli ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej za lata poprzedzające rok budżetowy jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze decyzji, zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji, chyba że jednostka ta dokonała wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot. Decyzja wydana w trybie art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy nie ma przy tym charakteru uznaniowego, zatem spełnienie przesłanki otrzymania przez jednostkę samorządu terytorialnego kwoty części oświatowej subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej, obligowało ministra właściwego do spraw finansów publicznych do wydania decyzji zwrotowej. Zatem oświadczenie skarżącej, że nienależne kwoty były spożytkowane na zorganizowanie specjalnych metod nauczania i organizacji nauki dla uczniów, którzy tego wymagali, nie mogło skutkować odstąpieniem od orzeczenia o zwrocie.
Reasumując, w świetle bezspornego stanu faktycznego niniejszej sprawy, Minister Finansów dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Prowadząc postępowanie przestrzegał stosownych reguł procesowych. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że zbadał on wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny.
Mając powyższe na względzie, Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło