V SA/Wa 307/09

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2008r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników; postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z 19 maja 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2008r. Następnie skarżący wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 17 sierpnia 2009 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z matką, utrzymuje się z dopłat do gruntów rolnych, które otrzymuje matka skarżącego w wysokości 4200 złotych rocznie. Oświadczył, iż posiada dom o powierzchni 72 m2, mieszkanie 16 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 8,04 ha oraz stodołę, oborę i garaż. Innych nieruchomości, ruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych nie posiada. Skarżący wyjaśnił, iż gospodarstwo rolne jest niedochodowe, ponieważ produkty rolne mają niską wartość rynkową i w związku z tym skarżący zmuszony jest sezonowo dorabiać na utrzymanie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przedmiotem skargi P. K. jest decyzja odmawiająca wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, zatem skarżący jest z mocy ustawy zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co oznacza że koszty te obciążają budżet państwa, a jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Zauważyć należy, iż skarżący nie był wzywany do uiszczenia wpisu od skargi. W związku z tym, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy, która pozwalałaby umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia z mocy ustawy z obowiązku ich ponoszenia, postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 262 ustawy p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Mając powyższe na uwadze oraz fakt, iż skarżący i jego matka utrzymują się z dochodów z gospodarstwa rolnego (w tym dopłat do gruntów rolnych) i sezonowych prac dorywczych należało uznać, iż skarżący wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W przytoczonych okolicznościach skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Ponadto wzięto pod uwagę, iż wnioskodawca nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.