V SA/Wa 3077/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA – Arkadiusz Tomczak po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 3077/16. W. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej: "skarżąca" lub "spółka") wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że wykazuje bardzo poważną stratę, de facto "walczy o przeżycie", zwłaszcza wobec nałożonego przez F. embarga na produkcję warzyw. Jednocześnie podkreśliła, iż majątek spółki jest niemożliwy do spieniężenia, gdyż zakaz ten wynika z przepisów dotyczących przyznawania pomocy grupom producentów owoców i warzyw. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała, iż wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 8.000 zł, wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) to 31.334.381,12 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 527.364,67 zł. Ponadto skarżąca wskazała, iż dysponuje jednym rachunkiem bankowym prowadzonym w W. , na którym brak jest środków. Ponadto spółka przedłożyła sprawozdanie finansowe za 2015 r. Z rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31 grudnia 2015 r. wynika, iż w roku 2015 spółka, przy przychodzie netto ze sprzedaży w wysokości 6.713.861,15 zł, poniosła stratę w kwocie 527.364,67 zł. Bilans spółki za rok obrotowy 2015 zamknął się po stronie aktywów i pasywów kwotą 27.010.824,47 zł. W dodatkowych informacjach i objaśnieniach do sprawozdania skarżąca podała, że zamierza pokryć stratę bilansową w wysokości 527.364,67 zł z zysków lat następnych. Natomiast rachunek zysków i strat sporządzony na 30 listopada 2016 r. wskazuje, iż w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 30 listopada 2016 r. spółka odnotowała stratę w kwocie 658.431,83 zł przy przychodzie netto ze sprzedaży w wysokości 3.751.110,78 zł. Z kolei według bilansu sporządzonego na 31 lipca 2016 r., stan - zarówno po stronie aktywów, jak i po stronie pasywów - sięgnął kwoty 23.720.764,57zł. Skarżąca przedstawiła również wyciąg ze swojego rachunku bankowego za okres od 1 października 2016 r. do 30 grudnia 2016 r., na którym saldo końcowe wynosiło 786,64 zł. Postanowieniem z 31 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. odmówił przyznania Spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona wniosła sprzeciw od postanowienia wnosząc o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym uprzednio zakresie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Uzasadniając sprzeciw wskazała, że wypełnianie obowiązku odbierania produktów rolnych od członków grupy oraz dokonywanie za nie zapłaty jest działalnością ukierunkowaną jedynie na przetrwanie spółki w trudnym okresie ekonomicznym z założeniem, iż zmianie ulegną warunki rynkowe, w szczególności dotyczy to zmiany w zakresie embarga na sprzedaż produktów rolnych do F. W dalszej kolejności skarżąca podniosła, że na ocenę płynności finansowej nie wpływa wysokość przychodów, lecz terminowość regulowania zobowiązań. Tymczasem spółka, mimo osiągania przychodu, nie dość że nie jest w stanie generować zysków, to dalej ma poważne problemy z terminowym regulowaniem zobowiązań, na co ma wskazywać fakt, że spółka nie jest w stanie regulować terminowo zaciągniętych uprzednio pożyczek. Ponadto spółka oznajmiła, że posiadanego majątku nie może spieniężyć ani w całości ani w części z uwagi na objęcie dofinansowaniem ze środków Unii Europejskiej, co ma wynikać wprost z przepisów prawa. W końcu, spółka wskazała błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie, jakoby spółka przekazała prokurentowi pieniądze, objaśniając, że to prokurent dokonał przelewu na rzecz spółki oraz podkreśliła, że wbrew dokonanym ustaleniom posiada zaległości względem pożyczkodawców. Podsumowując, skarżąca zaznaczyła, że osiąga wyjątkowo złe wyniki finansowe, zaś utrzymuje się z wielkim trudem, licząc na zmiany w warunkach rynkowych w najbliższej przyszłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje. W myśl art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Skarżąca nie zgadza się z odmową przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, prawodawca przesądził też, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze spółki starszy referendarz sądowy prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy wskazać, że o kondycji finansowej spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest zysk uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak równocześnie, że w razie poniesienia przez straty, zasadnym jest automatyczne uznanie o potrzebie przyznania wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, lecz nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych. Strata nie oznacza więc utraty płynności finansowej. Ponadto, Sąd zauważa, że strata z działalności gospodarczej jest pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II GZ 112/11 Lex nr 783893). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca wykazała wprawdzie taką stratę przedkładając sprawozdanie finansowe za 2015 r. z którego wynika, iż w roku 2015, przy przychodzie netto ze sprzedaży w wysokości 6.713.861,15 zł, poniosła stratę w kwocie 527.364,67 zł. Rachunek zysków i strat sporządzony na 30 listopada 2016 r. wskazuje, iż w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 30 listopada 2016 r. spółka odnotowała stratę w kwocie 658.431,83 zł przy przychodzie netto ze sprzedaży w wysokości 3.751.110,78 zł, jednak zdaniem Sądu przedwczesne jest w takiej sytuacji twierdzenie o trwałości takiego stanu rzeczy. Dla oceny kondycji finansowej spółki istotne znaczenie ma także uzyskiwany przychód. W roku 2015 przychód ten wyniósł 6.713.861,15 zł, natomiast w roku 2016 3.751.110,78 zł. W świetle zatem ciągłej aktywności gospodarczej spółki, wysokości jej kapitału zakładowego, jak i wartości posiadanych środków trwałych, udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby swoistego rodzaju uprzywilejowanie. Wskazać należy, że wymierną wartość przedstawiają posiadane przez spółkę środki trwałe. Mogą one być źródłem konkretnych środków finansowych, a zatem są "środkami", o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. W przypadku wnioskodawcy przedstawiają wartość 31.334.381,12 zł. Nie ma wątpliwości, że wysokość środków trwałych wnioskodawcy znacznie przewyższa wartość wpisu w niniejszej sprawie. W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie z dnia 18 grudnia 2012 r. o sygn. akt II GZ 478/12). Również powoływanie się przez stronę na ilość zaciągniętych pożyczek nie daje podstawy do stwierdzenia braku posiadanych przez stronę środków, ponieważ zaciąganie pożyczek jest często nieodłącznym elementem prowadzenia działalności gospodarczej i wcale nie musi świadczyć o jej niewypłacalności. Rację ma skarżąca, że w zaskarżonym postanowieniu mylnie wskazano na dokonanie przelewu przez prokurenta na rzecz spółki. Z rachunków bankowych wynika, że to E. M. w dniu [...] listopada 2016 r. przelała na rzecz spółki kwotę w wysokości 104.500 zł tytułem "wpłaty utargu". Nie ulega jednak wątpliwościom, że ustalenie to w całokształcie przedstawionych okoliczności nie umniejsza prawidłowości wydanego postanowienia. Ponadto też sytuacja odwrotna wskazuje nic innego, jak wielkość utargów uzyskiwanych przez spółkę, co również świadczy jej stabilnej sytuacji finansowej. Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia starszego referendarza sądowego o odmowie zwolnienia spółki od kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. W świetle powyższego Sąd postanowił, jak w sentencji na podstawie art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a.