V SA/Wa 3085/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Asesor sądowy Tomasz Grzybowski po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. postanawia: stwierdzić swą niewłaściwość i przekazać sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. R. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 2020 r. Zaskarżona decyzja została wydana wskutek wniosku strony skarżącej o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 31zo ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.), dalej ustawa COVID-19. Postanowieniem z 28 stycznia 2021 r., III SA/Wr 660/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Sąd wywiódł, że w świetle art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej Ppsa), siedzibą ZUS jest Warszawa, zatem tut. Sąd jest właściwy wg siedziby organu. Nie ma zaś zastosowania do przedmiotowej sprawy § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. poz. 367 ze zm.), dalej rozporządzenie ws. właściwości. Na mocy ww. przepisu rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zostało przekazane wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę, jednak odnosi się ono wyłącznie do zamkniętego katalogu spraw, nieobejmującego przedmiotu niniejszej sprawy. W dniu 16 marca 2021 r. weszło jednakże w życie rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 4 marca 2021 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 426), dalej nowela z 4 marca 2021 r., w którym dokonano zmiany wskazanego § 1 pkt 2 rozporządzenia ws. właściwości w ten sposób, że również rozpoznawanie spraw dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Jednocześnie z § 2 noweli z 4 marca 2021 r. wynika, że sprawy o ww. przedmiocie, w których skargi zostały wniesione przed dniem wejścia w życie noweli i postępowanie nie zostało zakończone, rozpoznaje wojewódzki sąd administracyjny właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę strony skarżącej z wyjątkiem tych, w których wyznaczono termin posiedzenia. Przedmiotową sprawę zarejestrowano w tut. Sądzie 24 maja 2021 r. Do dnia dzisiejszego nie wyznaczono terminu posiedzenia. Z akt sprawy wynika, że miejscem zamieszkania strony skarżącej jest miasto O. położone na obszarze województwa [...]. W tym stanie rzeczy, zgodnie z § 1 pkt 14 rozporządzenia Prezydenta RP z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. z 2003 r. Nr 72 poz. 652 ze zm.) w zw. z § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia ws. właściwości w brzmieniu nadanym nowelą z 4 marca 2021 r., a także stosownie do § 2 wspomnianej noweli, właściwy do rozpoznania skargi jest obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Podkreślić przy tym należy, że podstawę kompetencyjną dla zmiany regulacji w zakresie właściwości sądów administracyjnych w sprawach dot. zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, stanowił art. 13 § 3 Ppsa. Z mocy wskazanego upoważnienia ustawowego, Prezydent RP wprowadził przepis szczególny względem zasady perpetuatio fori (§ 2 noweli z 4 marca 2021 r.), w rozumieniu art. 14 Ppsa in fine. Stosownie do treści ostatnio wymienionego przepisu, wojewódzki sąd administracyjny właściwy w chwili wniesienia skargi pozostaje właściwy aż do ukończenia postępowania, choćby podstawy właściwości zmieniły się w toku sprawy, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jednocześnie omówiona zmiana stanu prawnego umożliwia, zdaniem tut. Sądu, przekazanie spraw o wskazanym przedmiocie według właściwości do poszczególnych wojewódzkich sądów administracyjnych, na których obszarze właściwości strony skarżące zamieszkują lub mają siedzibę, zarówno w odniesieniu skarg przesłanych do WSA w Warszawie przez ZUS, jak i przekazanych przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie art. 59 § 1 Ppsa. Zdaniem składu orzekającego postanowienie o przekazaniu sprawy (wydane w niniejszej sprawie przez WSA we Wrocławiu) wiązało tut. Sąd, w rozumieniu § 2 zdanie pierwsze ww. artykułu, przy niezmienionym (dotychczasowym) stanie faktycznym i prawnym. Tymczasem biorąc pod uwagę retrospektywny charakter normy ustanowionej w § 2 noweli z 4 marca 2021 r., nie tylko uległ zasadniczej zmianie stan prawny dotyczący właściwości miejscowej sądu, ale ponadto nastąpiło ograniczenie – ze skutkiem dla sprawy niniejszej – zasady kontynuacji postępowania przez sąd właściwy w chwili wniesienia skargi. Z tych względów postanowiono jak w sentencji, na podstawie art. 59 § 1 Ppsa.