V SA/Wa 309/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant st. specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oddala skargę. Decyzją nr ... z dnia ... listopada 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. ustalił J. D. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości 33 577,28 zł. Decyzją nr ... z dnia ... lutego 2015 r. Dyrektor ... Oddziału regionalnego ARiMR utrzymał w mocy w/w decyzję. Upomnieniem nr ... z dnia ... marca 2015 r., Organ wezwał Zobowiązanego do uregulowania należności. Wobec braku ich spłaty, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, przekazał w dniu ... kwietnia 2015 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. tytuł wykonawczy nr ... w celu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W dniu ... maja 2016 r. wpłynął wniosek J. D. o umorzenie odsetek naliczonych od decyzji nr ..., z uwagi na trudną sytuację materialną Zobowiązanego. Pismem z dnia ... maja 2016 r. organ wezwał J. D. do uzupełnienia złożonego wniosku o informacje niezbędne do jego rozpatrzenia. W dniu ... czerwca 2016 r. wpłynęło uzupełnienie wniosku. Decyzją z dnia ... czerwca 2016 r. ... Prezes ARiMR odmówił umorzenia kwoty odsetek naliczonych na dzień ... czerwca 2016 r., w wysokości 3 885,76 zł od należności, ustalonej decyzją nr ... z dnia ... listopada 2014 r. J. D. złożył odwołanie od ww. decyzji prezesa ARiMR. Po jego rozpoznaniu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia ... grudnia 2016 r., nr ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji, organ odwoławczy wskazał m.in., że problematykę umarzania na wniosek dłużnika należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej regulują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. nr 258, poz. 1747 oraz z 2015, poz. 1652). Przesłanki umorzenia określają przepisy § 3 i § 4 ww. rozporządzenia. Zgodnie z § 6 w/w rozporządzenia, umorzenie odsetek za zwłokę może nastąpić tylko w sytuacji, w której spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności głównej. W przypadku gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia należności, o których mowa w § 3-5 rozporządzenia, umorzenie obejmuje również umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od należności oraz poniesionych kosztów dochodzenia należności. Z kolei zgodnie z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia, Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa umarza z urzędu należności o ile należność w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu ustalonego zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. W związku z tym, organ wskazuje, że dnia ... listopada 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją nr ... ustalił J.D. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości 33 577,28 zł, w tym 16 002,14 zł z tytułu JPO oraz 17 575,14 zł z tytułu UPO. Zatem w omawianej sprawie nie wystąpiła przesłanka umożliwiająca umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności z uwagi na kwotę należności nieprzekraczającą równowartości 100 euro. Natomiast § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia stanowi, iż Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez ARiMR środków, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Organ odwoławczy podkreśla, że w przedmiotowej sprawie zadłużenie, które widnieje w księgach rachunkowych Agencji to należność główna w wysokości 33 577,29 zł, powiększona o odsetki. Wartość kosztów upomnienia to kwota w wysokości 11,60 zł. Wynika z tego, iż należność główna jest wielokrotnie wyższa od kosztów upomnienia, a zatem nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 4 powyższego rozporządzenia Z kolei zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa może z urzędu umarzać należności, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Organ wskazuje, że J.D. wraz z żoną uzyskuje dochód z tytułu emerytur rolniczych w łącznej wysokości 1 874,40 zł. Z przekazanych przez stronę dokumentów wynika, że Zobowiązany nie prowadzi działalności rolniczej. Ponadto posiada nieruchomość zabudowaną o powierzchni 0,4796 ha oraz samochód osobowy ... (rok produkcji ...), ciągnik rolniczy ... (rok produkcji ...), samochód osobowy ... (rok produkcji ...). Zatem pomimo trudnej sytuacji materialnej strony uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 rudnia 2010 r., tj. w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności, ponieważ Strona uzyskuje dochody oraz posiada nieruchomość. Koszty postepowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności określone zostały w formie procentowej (tj. opłata manipulacyjna w wysokości 1% oraz opłata za czynności egzekucyjne pobierana w wysokości od 4% do 8% w zależności od rodzaju dokonanego zajęcia) w stosunku do egzekwowanej należności, z zastrzeżeniem minimalnej kwoty w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez egzekutora. Zgodnie z § 6 ww. rozporządzenia Rady Ministrów, możliwość umorzenia odsetek za zwłokę dotyczyć może tylko sytuacji, w której zachodzą przesłanki do umorzenia należności głównej. Jednak zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące umorzenie należności określone w § 3 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r Decyzję organu odwoławczego zaskarżył J.B. zarzucając jej naruszenie: - art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez ustalenie, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia naliczonych odsetek, - art.138 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie pomimo konieczności przeprowadzenia postepowania wyjaśniającego w przedmiocie przedawnienia, - art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L327 z 12.12.2001) poprzez jego niezastosowanie, - naruszenie art.73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004) poprzez jego niezastosowanie; - przepisów rozdziału 8 z zatytułowanego "Przedawnienie" zawartego w dziale lll ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie; - art.6 kpa poprzez niezastosowanie przepisów rozdziału 8 zatytułowanego –"Przedawnienie" zawartego w dziale lll ustawy Ordynacja podatkowa. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o : 1. uchylenie zaskarżonej decyzji, 2. wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem wniosku ewentualnie przekazanie sprawy Organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, 3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreślano m. in., że J.D. w sposób jednoznaczny wykazał, iż jego sytuacja materialna przemawia za uwzględnieniem jego wniosku o umorzenie odsetek. J.D. wraz z żoną utrzymują się jedynie z emerytur rolniczych w łącznej wysokości 1.874,40 zł. Zobowiązany nie prowadzi żadnej działalności rolniczej. Zajęcie emerytur już spowodowano, że wraz z małżonką zostali praktycznie pozbawieni środków do życia. Ponadto za umorzeniem odsetek przemawiają także względy słuszności. Poza tym odsetki zostały naliczone od dopłat, które miały miejsce w 2006 r. Na dzień dzisiejszy kwota jaka wskazana jest w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności pieniężnej przewyższa w sposób znaczny otrzymane dopłaty. J.D., jako osoba będąca od dłuższego czasu na rencie, nie dysponuje tak kwotą. Nie jest w stanie dokonać spłaty tak wysokiej należności, którą otrzymał działając zgodnie ze wskazówkami pracowników ARiMR, i które wykorzystane zostały zgodnie z ich przeznaczeniem. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa,v:art.145 §1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134 §1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi. Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stosownie do art.209 ust.1 ustawy z dna 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz.1240 ze zm.) należności i wierzytelności przypadające agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej mogą być, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty. Szczegółowe zasady i tryb umarzania tych należności zostały określone w wydanym na podstawie art.209 ust.2 ustawy o finansach publicznych rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. Nr 258, poz. 1747, ze zm. dalej: rozporządzenie). Przesłanki umorzenia określają przepisy § 3 i § 4 ww. rozporządzenia. Zgodnie z § 6 rozporządzenia umorzenie odsetek za zwłokę może nastąpić tylko w sytuacji, w której spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności głównej. W przypadku gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia należności głównej. W przypadku gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia należności o których mowa w § 3-5 rozporządzenia, umorzenie obejmuje również umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od należności oraz poniesionych kosztów dochodzenia należności. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa umarza z urzędu należności, o ile należność w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu ustalonego zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 907/2014 dnia 11 marca 2014 r. Zdaniem sądu organ trafnie przypomniał, że decyzją z dnia ... listopada 2014 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. ustalił J.D. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w łącznej wysokości 33 577,28 zł, w tym 16 002,14 zł z tytułu JPO oraz 17 575,14 zł z tytułu UPO oraz, że powyższe kwoty przekraczają równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. zasad. Sąd zauważa, że w postępowaniu przed organami wyjaśniono również, że § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, stanowi, iż Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez ARiMR środków, w przypadku ich całkowitej nieściągalności jeżeli kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Wartość kosztów upomnienia to kwota w wysokości 11,60 zł, co oznacza należności główna jest wielokrotnie wyższa od kosztów upomnienia (i nie zachodzi przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia) Przypomnieć także trzeba, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa może z urzędu umarzać należności, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. W związku z tym organ ustalił, ze skarżący wraz z żoną uzyskują dochód z tytułu emerytur rolniczych w łącznej wysokości 1 874,40 zł. Z przekazanych przez Stronę dokumentów wynika, że nie prowadzi działalności rolniczej. Ponadto posiada nieruchomość zabudowaną o powierzchni 0,4796 ha oraz samochód osobowy ... (rok produkcji ...), ciągnik rolniczy ... (rok produkcji ...), samochód osobowy ... (rok produkcji ...). To zaś oznacza, że pomimo trudnej sytuacji materialnej Strony, stwierdzono zasadnie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia tj., że w postepowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności, ponieważ Strona uzyskuje dochód oraz posiada nieruchomość. W sposób trafny wskazano również, że zgodnie z § 6 ww. rozporządzenia, możliwość umorzenia odsetek za zwłokę dotyczyć może tylko sytuacji, w której zachodzą przesłanki do umorzenia należności głównej. Ponieważ z przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące umorzenie należności określone w § 3 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia, przeto brak było podstaw do umorzenia odsetek od należności ustalonej decyzją z dnia ... listopada 2014 r. nr ... . Podkreślić należy, że w niniejszym postepowaniu nie było możliwości oceny zasadności obciążenia skarżącego odsetkami w wysokości 3 885,76 zł od należności ustalonej ww. decyzję (z dnia ... listopada 2014 r.), jak i oceny zasadności obciążenia samą należnością główną. W przedmiotowej sprawie wreszcie nie może być mowy o przedawnieniu odsetek od należności o umorzenie których strona wystąpiła. W tejże sprawie ma bowiem zastosowanie art. 73 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. Wynika z niego, że: - w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, które naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem (art. 73 ust. 1 i 3 ww. rozporządzenia), - obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż 10 lat (art. 73 ust. 5 w/w rozporządzenia). Zdaniem sądu skarga nie wskazała iż w/w termin został naruszony przez organy. Niezależnie od tego wskazać należy, iż w/w przepis (art. 73 rozporządzenia o którym mowa) ma charakter lex specialis wobec przepisów odnoszących się do przedawnienia zobowiązań podatkowych zawartych w dziale III ordynacji podatkowej, co oznacza, iż przepisy te (Ordynacji podatkowej) w omawianym zakresie (odnoszącym się do przedawnienia należności obciążających skarżącego) nie mają zastosowania. Mając powyższe na względzie, sąd skargę oddalił na podstawi art. 151 p.p.s.a.