V SA/Wa 3092/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA – Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia P. w B. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji przypadającej do zwrotu postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Stowarzyszenie P. w B. (dalej jako: "stowarzyszenie" lub "wnioskodawca") wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż wysokość środków finansowych na koniec miesiąca listopada 2014 r. wynosi 1.815,87 zł (stan rachunków bankowych) oraz 197,85 zł (stan kasy). Wskazano, iż wysokość zysku za ostatni rok obrotowy wynosi 167,50 zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż stowarzyszenie jest organizacją typu non-profit, nie posiada własnego majątku, nie prowadzi działalności gospodarczej, a zarząd stowarzyszenia jak i jego kadra udzielają się na zasadzie wolontariatu. Wskazano, iż fundusze stowarzyszenia pochodzą z dotacji gminnych i wojewódzkich na realizację poszczególnych zadań publicznych i podlegają starannemu rozliczeniu i kontroli. Pozostałe środki stowarzyszenie uzyskuje ze sporadycznych darowizn od osób fizycznych oraz symbolicznych składek członkowskich, które to środki przeznaczane są na cele statutowe oraz utrzymanie konta bankowego. Wskazano również, iż na dzień 30 listopada 2014 r. na koncie stowarzyszenia znajdowały się środki z dotacji przeznaczone na realizację trzech projektów w łącznej kwocie 1.375 zł. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 18 marca 2015 r., nadesłanym na wezwanie Sądu, stowarzyszenie wyjaśniło, iż obecnie liczy 30 członków, zaś w skład zarządu stowarzyszenia wchodzi pięć osób. Składka członkowska wynosi 5 zł miesięcznie, jednakże przez sześć lat nie była ona pobierana z uwagi na bardzo trudną sytuację majątkową rodzin podopiecznych stowarzyszenia i tym samym niewielką skuteczność ich opłacania. Dodano, iż od marca 2014 r., ze względu na brak środków na utrzymanie rachunku bankowego, stowarzyszenie wznowiło pobór składek członkowskich, które płacone są jednak niesystematycznie i nie przez wszystkich członków. Wskazano dalej, iż gromadzone środki ze składek oraz darowizn wykorzystywane są jako własny wkład finansowy w projektach oraz przeznaczane na potrzeby administracyjne. Stowarzyszenie oświadczyło, iż w ciągu ostatnich sześciu miesięcy otrzymało darowizny w łącznej kwocie 440 zł, nie otrzymało zaś nigdy spadku. Odnośnie dotacji z Gminy B., otrzymanych w ciągu ostatnich sześciu miesięcy, wyjaśniono, iż środki w postaci transz na realizację zadań w łącznej kwocie 4.380 zł zostały rozliczone zgodnie z umowami do końca grudnia 2014 r. Stowarzyszenie wyjaśniło ponadto, iż wskazany we wniosku zysk w kwocie 167,50 zł wynika z posiadanych środków na dożywianie w szkole najuboższych podopiecznych. Dodano, iż sprawozdanie finansowe sporządzono na podstawie stanu na dzień 31 grudnia 2013 r., natomiast środki na dożywianie sąd wydawane do końca czerwca. W związku z powyższym fundusze te zostały ujęte w sprawozdaniu finansowym, a wydatkowane zostały już w 2014 r. Do oświadczenia stowarzyszenie załączyło: wyciągi z rachunków bankowych za trzy ostatnie miesiące, potwierdzenia otrzymanych darowizn wskazanych w oświadczeniu oraz dotacji na realizację zadań, kopie raportów kasowych z ostatnich 3 miesięcy oraz statut stowarzyszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Prawo pomocy ma charakter szczególny i dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Wskazać należy, iż obecna sytuacja majątkowa wnioskodawcy spowodowana jest m.in. brakiem skuteczności w egzekucji składek od członków stowarzyszenia. Stowarzyszenie powinno bowiem zadbać o zgromadzenie środków niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania, w tym ewentualnych kosztów sądowych. Jednakże, w ocenie Sądu, mając na uwadze wysokość wpisu sądowego w niniejszej sprawie – 973 zł, który wnioskodawca zobowiązany byłby uiścić na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, jak również jego możliwości finansowe, zasadnym jest przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia w szczególności fakt, iż stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej, zaś wszelkie środki którymi dysponuje pochodzą bądź z dotacji gminnych rozliczanych w ramach realizowanych zadań bądź ze składek członkowskich oraz sporadycznych darowizn od osób fizycznych, które to środki wnioskodawca przeznacza na utrzymanie kont bankowych i wykorzystuje jako wkład własny w realizowanych projektach. Stowarzyszenie nie posiada własnego lokalu do prowadzenia działalności statutowej, korzysta zaś z pomieszczenia użyczonego przez dyrekcję szkoły. Zarówno zarząd stowarzyszenia jak i jego kadra działają na zasadzie wolontariatu nie czerpiąc z tej pracy żadnych korzyści materialnych. Ponadto stowarzyszenie nie posiada żadnego wartościowego majątku, z którego zbycia środki mogłoby przeznaczyć na opłacenie kosztów niniejszego postępowania. Na uwagę zasługuje również fakt, iż wszelkie okoliczności podnoszone przez stowarzyszenie we wniosku znalazły potwierdzenie zarówno w nadesłanych dokumentach, jak również wyjaśnieniach wnioskodawcy złożonych na wezwanie Sądu. Z uwagi na powyższe przyjąć należało, iż wnioskodawca wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, wobec czego na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.