V SA/Wa 3093/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2009r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2008r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych - oddala skargę - Przedmiotem skargi z 5 listopada 2008 r. (data wpływu do S. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A.L. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes Agencji) nr [...] z [...] października 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję własną nr [...] z [...] lutego 2008 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Decyzją z [...] lutego 2005 r., o numerze [...] wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O., A.L. przyznane zostały płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, w kwocie [...] zł. W decyzji wskazano, iż płatność w ustalonej wysokości zostanie przekazana na rachunek bankowy wskazany przez stronę. W dniu 6 lutego 2005 r. A.L., na podstawie umowy darowizny (akt notarialny: Rep. "A" Nr [...]) przekazała własność działek ewidencyjnych nr [...] i [...], na których realizowała program rolnośrodowiskowy, P.L.L.. Następnie, w dniu 28 kwietnia 2005 r., do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynął wniosek P.P.L. o przyznanie płatności w związku z przeniesieniem posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Wnioskodawca oświadczył, że przejmuje zobowiązanie A.L. dotyczące realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. W dniu 23 stycznia 2008 r. Dyrektor S. Oddziału Regionalnego ARiMR w K. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych przyznanych A.L. decyzją z [...] lutego 2005 r., o numerze [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r., ww. organ, działając z upoważnienia Prezesa Agencji, ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zgodnie z § 14 ust. 1 i ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, póz. 1809, ze zm.), jeżeli po wydaniu decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Organ zauważył, iż P.L.L. nie przejął zobowiązania A.L. w terminie 35 dni od dnia przejęcia gruntów, w związku z tym uznać należy, że A.L. nie dotrzymała zobowiązania prowadzenia działalności rolnośrodowiskowej. W dniu 26 lutego 2008 r. A.L. zwróciła się do Prezes ARiMR z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyjaśniła, iż syn, któremu przekazała gospodarstwo rolne nie wiedział o konieczności zgłoszenia zmiany właściciela i zobowiązania się do kontynuowania realizacji programu. Podkreśliła, iż P.L.L. "kontynuuje kierunek prowadzenia gospodarstwa", co potwierdza otrzymany przez niego certyfikat z dnia 1 października 2006 r., wydany przez B. Sp. z o.o. w W.. Podkreśliła, iż uchybienie syna miało charakter jedynie formalny i nie ma wpływu na realizację programu rolnośrodowiskowego. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2008 r., Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. W uzasadnieniu wskazano, iż P.L.L. złożył wniosek dotyczący przejęcia gospodarstwa rolnego, a także przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych A.L. dopiero w dniu 28 kwietnia 2005 r. Prezes Agencji podkreślił, iż wniosek ten – wobec przekazania przez A.L. gospodarstwa w dniu 6 lutego 2005 r. – należało uznać za nieskuteczny, bowiem złożony 46 dni po upływie terminu wynikającego z rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Mając na uwadze powyższe Prezes Agencji wskazał, iż A.L. nie kontynuowała skutecznie programu rolnośrodowiskowego, czym naruszyła przepisy § 14 ust. 1 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a w konsekwencji pobrana przez nią płatność rolnośrodowiskowa została jej przyznana nienależnie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.L. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Agencji z dnia [...] października 2008 r., nr [...], zarzucając naruszenie § 14 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, póz. 1809, ze zm.). W motywach skargi podniosła, iż syn – P.L.L. – dniu 28 kwietnia 2005 r. powiadomił Agencję o przejęciu gospodarstwa i jednocześnie zobowiązał się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego. W ocenie skarżącej nieznaczne uchybienie terminu przy zgłoszeniu wniosku dotyczącego kontynuowania programu rolnośrodowiskowego w sytuacji, gdy strona nie została pouczona o skutkach opóźnienia, nie powinno skutkować obowiązkiem zwrotu płatności wraz z odsetkami. Skarżąca wskazała także, że w dniu 4 listopada 2008 r., P.L.L. zwrócił się do Powiatowego Biura ARiMR o przywrócenie terminu do złożenia ww. wniosku. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 21 maja 2009 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że w zaskarżonej decyzji powołano niewłaściwą podstawę prawną. Podkreślił także, iż wątpliwości budzi zastosowanie § 17 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich i potraktowanie skarżącej jako producentki rolnej w dniu, w którym nie była już właścicielką gospodarstwa rolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR z [...] października 2008 r. stanowił art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634), będący odpowiednikiem art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264 ze zm.), obowiązującej do dnia wejścia w życie ww. ustawy z 9 maja 2008 r. Zgodnie z tym przepisem - art. 29 ust. 1 - Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, decyzją z [...] lutego 2005 r. przyznano skarżącej – A.L. – płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych za rok 2004 w wysokości [...] zł. Przyznane płatności zostały zrealizowane na rachunek bankowy skarżącej. Zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, póz. 1809, z późn. zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji – płatność rolnośrodowiskowa podlega wstrzymaniu i zwrotowi, jeżeli producent rolny: a) nie realizuje pakietu objętego wnioskiem, b) nie opracował planu działalności rolnośrodowiskowej, albo opracował go niezgodnie z warunkami określonymi w § 4, z zastrzeżeniem § 19 ust. 2, c) producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których powinien być realizowany program rolnośrodowiskowy, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych objętych zmniejszeniem. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w dniu 6 lutego 2005 r. A.L. przekazała P.L.L. własność działek ewidencyjnych nr [...] i [...], na których realizowała program rolnośrodowiskowy. Zgodnie z § 14 ust. 1 i ust. 3 ww. rozporządzenia, jeżeli po wydaniu decyzji administracyjnej w sprawie płatności rolnośrodowiskowej nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży lub innej umowy, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje producentowi rolnemu, na rzecz którego przeniesiono posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych, jeżeli w terminie 35 dni od dnia tego przeniesienia złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji i zobowiąże się do kontynuowania realizacji programu rolnośrodowiskowego do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego. Stosowny wniosek – o przyznanie płatności w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego – został złożony przez P.P.L. w dniu 28 kwietnia 2005 r. W przedmiotowym wniosku P.L.L. oświadczył, że przejmuje zobowiązanie A.L. dotyczące realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Podkreślić zatem należy, iż wniosek ten – wobec przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego w dniu 6 lutego 2005 r. – złożony został po terminie określonym w § 14 ust. 1 i ust. 3 ww. rozporządzenia. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że zobowiązanie skarżącej dotyczące realizacji programu nie zostało skutecznie przejęte przez P.P.L., tym samym skarżąca naruszyła warunki programu rolnośrodowiskowego, które winna realizować w związku z przystąpieniem do programu w 2004 r. Wobec powyższego środki, które w rzeczywistości zasiliły rachunek bankowy strony podlegają zwrotowi jako płatność nienależna. Ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności nastąpiło w sposób prawidłowy, tj. w wysokości, w jakiej zostały one przyznane na mocy decyzji z [...] lutego 2005 r. Z powyższych względów stwierdzić należy, iż ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 rok nastąpiło w sposób prawidłowy a decyzja administracyjna w tym zakresie odpowiada prawu. Prezes Agencji słusznie też (zgodnie z prawem) obciążył skarżącą odsetkami za zwłokę od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość nienależnie pobranych płatności do dnia ich zwrotu. Stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego. Przepisy krajowe w tym zakresie zawarte zostały - w myśl dyspozycji art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - w Dziale III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Nadto należy w tym miejscu zaznaczyć, iż rozstrzygnięcie to jest zgodne nie tylko z ww. przepisem prawa krajowego, ale również i przede wszystkim z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18). Stosownie do treści tego przepisu, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone za okres między powiadomieniem o obowiązku rolnika do zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Powyższej oceny Sądu - dotyczącej legalności zaskarżonej decyzji - nie zmieniają zarzuty podniesione w skardze. Zdaniem Sądu nie uzasadniały one wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego orzeczenia. Przede wszystkim Sąd za bezzasadny uznał zarzut skargi dotyczący braku pouczenia o konsekwencjach wiążących się z uchybieniem terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności w związku z przeniesieniem posiadania gospodarstwa na rzecz innego producenta rolnego. Podkreślenia wymaga bowiem, iż skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt znała warunki i obowiązki jakie ciążą na producencie rolnym przystępującym do programu rolnośrodowiskowego. Powyższe potwierdza podpis złożony przez skarżącą na wniosku z dnia 22 września 2004 r. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt (k. nr 38 akt administracyjnych). A.L. podniosła również, iż jej syn – wobec złożenia wniosku o przyznanie płatności w związku z przeniesieniem posiadania gospodarstwa na rzecz innego producenta rolnego po upływie 35 dniowego terminu – zwrócił się do Agencji o przywrócenie terminu do złożenia ww. wniosku. W ocenie skarżącej, wniosek ten winien być rozpatrzony pozytywnie. Wobec powyższego Sąd wyjaśnia, iż wskazany w § 14 ust. 1 i ust. 3 ww. rozporządzenia 35 dniowy termin na złożenie wniosku o przejęcie zobowiązania i przejęcie płatności ma charakter materialnoprawny, zaś uchybienie terminu powoduje, iż przysługujące uprawnienie wygasa, zaś organ, niezależnie od przyczyn uchybienia, nie ma możliwości przywrócenia ww. terminu. Reasumując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na to rozstrzygniecie. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku