V SA/Wa 311/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę Przedmiotem skargi z 3 stycznia 2014 r. wniesionej przez M. Sp. z o. o. s.k. jest decyzja działającego w imieniu ZUS, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń z [...] grudnia 2013 r., nr [...], znak [...] utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] sierpnia 2013r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2013 r. (datowany wpływem dnia [...] czerwca 2013 r.) P. S., pełnomocnik Spółki M. Sp. z o.o. s.k. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie, na podstawie art. 28 z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) zwanej dalej ustawą o sus, należności z tytułu składek. W przedmiotowym wniosku poinformował, iż Spółka obecnie ma nowego właściciela i w związku z tym możliwość rozwoju. Wskazał dalej , iż Spółka [...]. W tej sytuacji Spółka planuje zwiększyć produkcję i rozszerzyć zasięg działania na cały kraj, jak również na teren [...]. Spółka aktualnie reguluje składki bieżące, natomiast ma problem z uregulowaniem zaległych należności wobec ZUS z tego tytułu. Wnioskodawca podkreślił, że odmowa umorzenia zaległych składek doprowadzi do upadłości Spółki, a sześciu pracowników straci pracę. Ponadto, zdaniem wnioskodawcy prowadzenie wobec Spółki nieskutecznego postępowania egzekucyjnego przemawia za uwzględnieniem wniosku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją, nr [...], z dnia [...] sierpnia 2013 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie [...] zł, w tym: - składek na ubezpieczenia społeczne za okres [...] w kwocie [...] zł, - składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres [...] r. w kwocie [...] zł, - odsetek za zwłokę naliczonych do dnia [...] czerwca 2013 r., tj. do dnia złożenia wniosku o umorzenie w kwocie [...] zł. - kosztów upomnienia w kwocie [...] zł. Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2013 r. M. Sp. z o. o. s.k. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pełnomocnik strony zarzucił wydanej przez ZUS decyzji stronniczość ze względu na negatywne dla płatnika rozstrzygnięcie sprawy pomimo, iż w opinii pełnomocnika zasadnym jest umorzenie należności z tytułu składek. Wnioskodawca wskazał, że płatnik w chwili obecnej reguluje składki bieżące, ale nie jest w stanie uregulować należności z tytułu nieopłaconych składek. Ponadto podniesiono, iż prowadzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych postępowanie egzekucyjne wobec M. Sp. z o. o. s. k. jest nieskuteczne, co powinno skutkować umorzeniem należności. Ponadto podobnie jak we wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. odwołujący się wskazał, iż płatnik planuje zwiększyć produkcję oraz rozszerzyć zasięg działania, a odmowa umorzenia należności skutkować będzie upadłością Spółki. Decyzją z [...] grudnia 2013 r., nr [...], działający w imieniu organu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2013 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności organ podniósł, iż Spółka została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu [...] grudnia 2005 r. Spółka nie jest w trakcie likwidacji, ani upadłości. Przedmiotem działalności Spółki, jak wskazano jest [...]. Obecnie M. Sp. z o. o. s. k. zatrudnia [...] pracowników. Zgodnie z pismem Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych oraz Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców Spółka nie posiada nieruchomości oraz majątku ruchomego. Organ podkreślił, iż Spółka do wniosku o umorzenie należności z tytułu składek oraz o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia nie dostarczyła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową. Odnosząc się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek, Prezes ZUS podkreślił, że dokonał analizy sytuacji majątkowej firmy dla ustalenia czy zachodzą okoliczności uzasadniające przedmiotowe umorzenie. Dalej organ wyjaśnił, że w myśl art. 28 ustawy o sus należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z art. 28 ust. 3 ustawy o sus całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonków, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749); 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Prezes ZUS wskazał, że żadna z przesłanek tego przepisu w niniejszej sprawie nie jest spełniona, wobec czego nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu składek. Dalej ZUS podkreślił, że działalność gospodarcza w formie Spółki prowadzona jest nieprzerwanie od [...] grudnia 2005 r. Ponadto sąd nie oddalił wniosku Spółki o ogłoszenie upadłości oraz nie umorzył postępowania upadłościowego z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Również nie jest oczywiste, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dodatkowo wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Wobec zaistniałego stanu faktycznego organ stwierdził, że w przypadku Spółki nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności ponieważ nie dotyczą one sytuacji prawnej i faktycznej, w której obecnie się ona znajduje. Powyższy stan rzeczy potwierdza dział 6 odpisu Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] zgodnie z którym wobec płatnika nie toczy się postępowanie likwidacyjne oraz nie jest on uczestnikiem postępowania upadłościowego. Zdaniem organu wskazane przez pełnomocnika Spółki okoliczności nie są w świetle cytowanych przepisów samoistną i wystarczającą podstawą do wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych pozytywnej decyzji. W uzasadnieniu decyzji podkreślono również , iż umorzenie jest nadzwyczajną formą wygaśnięcia wymagalnych należności z tytułu składek, będącą odstępstwem od zasady równego traktowania wszystkich ubezpieczonych (m. in. w zakresie obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne) wynikającej z art. 2a ustawy o sus. Organ wskazał, że pismem z dnia [...] września 2013 r. pełnomocnik strony został poinformowany o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w przedmiocie zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w myśl postanowień art. 10 § 1 kpa. Z przysługującego prawa pełnomocnik nie skorzystał. W związku z powyższym mając na uwadze interes funduszu, jak również ustawowy obowiązek dochodzenia należności, działając w ramach obowiązującego prawa oraz uznania administracyjnego, a także mając na uwadze całokształt znanych w sprawie okoliczności, zdaniem organu, zasadnym jest utrzymanie w mocy decyzji z dnia ....sierpnia 2013 r. odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2013 r., M. Sp. z o. o. s. k. wniosła o jej uchylenie jak również o uchylenie decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu stanowiska podniesiono, że prowadzone przeciwko skarżącej postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne. Tym niemniej spółka rozwija działalność, płaci bieżące zobowiązania, jednakże nie posiada środków na spłatę zaległych składek. Zatem odmowa ich umorzenia spowoduje upadłość spółki i utratę pracy zatrudnionych [...] pracowników. W odpowiedzi na skargę działający w imieniu organu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie . W pierwszej kolejności przypomnieć wypada, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącej spółki z dnia [...] czerwca 2013 r., (wpływ do organu [...] czerwca 2013 r.), którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (treść tych przepisów przytoczona została w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji ). Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone." Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącej. Organy orzekające zasadnie wskazały że działalność gospodarcza w formie Spółki prowadzona jest nieprzerwanie od [...] grudnia 2005 r. Ponadto sąd nie oddalił wniosku Spółki o ogłoszenie upadłości oraz nie umorzył postępowania upadłościowego z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Również nie jest oczywiste, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. W takiej sytuacji prawidłowo przyjęto, że nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności ponieważ nie dotyczą one sytuacji prawnej i faktycznej, w której obecnie się ona znajduje. Organ zasadnie też uznał, że wskazane przez Spółkę okoliczności, a zatem fakt prowadzenia działalności, regulowania przez nią bieżących zobowiązań, zatrudniania pracowników, a zatem rozwijania działalności Firmy, dla której przetrwania niezbędne jest zdaniem dłużnika, uwolnienie się od istniejącego zadłużenia, nie są w świetle cytowanych przepisów samoistną i wystarczającą podstawą do wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych pozytywnej decyzji o umorzeniu zadłużenia. Dokonane natomiast przez organ ustalenia istotnie wskazują, że Spółka nie posiada żadnych nieruchomości, ani nie jest właścicielem pojazdów mechanicznych, co nie oznacza, iż brak posiadania tego rodzaju majątku uzasadnia przyjęcie całkowitej nieściagalności w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów. Tym bardziej, że nie przedstawione zostały przez Spółkę ( mimo zobowiązania ) żadne dokumenty obrazujące sytuację finansową firmy jak również nie poparte zostało żadnym dowodem twierdzenie spółki o bezskuteczności prowadzonej wobec niej egzekucji. Wobec powyższego, w ocenie Sądu nie można przyjąć, iż wadliwie z naruszeniem zasad procedury administracyjnej art. 7, art. 8 , art. 77, §1 oceniona została przez organy sytuacja finansowa skarżącej Spółki. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego art. 28 ust 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zaś fakt, iż ocena tych okoliczności i argumentów nie pokrywa się z subiektywnym przekonaniem skarżącej o potrzebie i celowości umorzenia należności z tytułu składek nie może świadczyć, że decyzja o odmowie ich umorzenia jest wadliwa. Zdaniem WSA stanowisko organów orzekających, prawidłowo uwzględnia interes funduszu, nałożony na ZUS obowiązek dochodzenia należności, a w ramach obowiązującego prawa oraz uznania administracyjnego - całokształt ustalonych w sprawie okoliczności. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego – Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Spółka może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności bądź zastosowanie innego rodzaju przewidzianej ustawą o s.u.s. ulgi w spłacie swoich zobowiązań i wówczas ponownie sprawa o zastosowanie ulgi będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.