V SA/Wa 3110/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K G na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej oraz określenia kwoty długu celnego p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r. K G wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wystąpił z wnioskiem (na urzędowym formularzu PPF z 10 lutego 2009 r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami oraz siostrą. Rodzice posiadają dom o pow. [...] m2, położony na działce o pow. [...] m2. Skarżący oraz jego ojciec uzyskują miesięczny dochód – każdy w wysokości od [...] do [... zł z tytułu "prac dorywczych". Podniósł również, iż z uwagi na toczące się od 2004 r. postępowania administracyjne i egzekucyjne nie może normalnie żyć i pracować, nie może również założyć rachunku bankowego z uwagi na ewentualne zajęcie w postępowaniu egzekucyjnym. Ma schorowanego ojca, zaś w [...] r. prowadzony przez niego sklep został podpalony wraz ze znajdującym się w nim towarem, wobec czego poniósł duże straty finansowe. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 25 lutego 2009r. złożonym na wezwanie referendarza sądowego skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych nieruchomości, żadnych rzeczy wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Mieszka z rodzicami, którym pomaga na tyle, na ile jest w stanie zarobić. Jego ojciec jest chory i utracił majątek dorobkowy w pożarze w [...] r., od tamtego czasu "boryka się finansowo". Wnioskodawca wskazał, iż osiągany dochód w wysokości od [...] do [...] zł miesięcznie musi wystarczyć na jego utrzymanie, natomiast ubrania kupuje w sklepach z tanią, używaną odzieżą, gdyż nie stać go na inne. Rozpoznając powyższe postanowieniem z dnia 2 marca 2009r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, iż w toku prowadzonego postępowania o przyznanie prawa pomocy strona nie udzieliła odpowiedzi na wszystkie zapytania, nie załączyła również żądanych dokumentów, zaś jedynie przedstawiła w sposób ogólny sytuację życiową i majątkową swoją oraz swojej rodziny. Takiego postępowania nie można uznać za wykonanie obowiązku wynikającego z regulacji normujących przyznanie prawa pomocy. Ponadto referendarz sądowy wyjaśnił, iż wnioskodawca nie wyjaśnił czy jego matka i dorosła siostra posiadają źródła dochodów, czy osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają oszczędności pieniężne, rachunki bankowe, lokaty bądź majątek ruchomy znacznej wartości (np. samochód osobowy), nie przedstawił również żądanych zaświadczeń oraz wyciągów z ewentualnie posiadanych przez członków rodziny rachunków bankowych. Nie można, w ocenie referendarza, za taką odpowiedź uznać twierdzenia wnioskodawcy, iż jego ojciec "boryka się finansowo", bowiem nie wyjaśnia to jaki jest rzeczywisty stan jego majątkowego posiadania. W związku z powyższym uznał ,iż nie wystąpiła w sprawie ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 12 marca 2009r. pełnomocnik K G wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 marca 2009r., w którym podniósł m.in., że skarżący i jego rodzina nie ma pieniędzy i nie stać go na radcę prawnego. Opisując sytuację materialną rodziny, pełnomocnik skarżącego wniósł cyt: "o przyznanie prawa pomocy chociażby ograniczonego." Do sprzeciwu załączył pokwitowanie potwierdzające zadłużenie w podatku od nieruchomości oraz rachunek za energię elektryczną na kwotę [...] zł, wystawione na A G. W związku ze złożonym sprzeciwem postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym , tj zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż wysokość dochodów skarżącego i członków jego pięcioosobowej rodziny z prac dorywczych, jak również brak nieruchomości i oszczędności pieniężnych pozwalają wyłącznie na zaspokojenie ich podstawowych potrzeb życiowych. W związku z powyższym uznał, iż wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, nie jest natomiast zasadny w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zaznaczył, iż K G wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 20 skarg na zawarte w decyzjach Dyrektora Izby Celnej w W rozstrzygnięcia materialnoporawne w zakresie celnym. Jednocześnie do każdej skargi dołączył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W sprawach m.in. o sygn. akt VSA/Wa 3105-3109/08, VSA/Wa 3112-3113/08, VSA/Wa 3115/08, VSA/Wa 3117-3118/08 przyznane zostało skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, w tym ustanowiono dla niego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego. Sąd zwrócił uwagę, iż wszystkie ze złożonych skarg dotyczą decyzji organu celnego o tym samym przedmiocie, tj. uchylenia decyzji ostatecznej o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej oraz określenia kwoty długu celnego. Wskazał, iż są to sprawy jednorodzajowe, w których sporządzone przez skarżącego osobiście skargi nie różnią się w zakresie zawartych w nich żądań i wniosków oraz twierdzeń sformułowanych na ich poparcie. Sąd podkreślił, iż we wszystkich sprawach przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, na podstawie której ustalana jest wysokość wynagrodzenia adwokackiego lub radcowskiego. Zaznaczył, iż w razie ustanowienia pełnomocników we wszystkich pozostałych sprawach skarżącego koszty te niezależnie od wyniku sprawy obciążyłyby budżet państwa. W dniu 26 października 2009 r. skarżący złożył w siedzibie Sądu na formularzu PPF po raz kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata podając we wniosku informacje w zakresie stanu majątkowego niemal zbieżne z danymi zawartymi we wniosku z dnia 13 lutego 2009 r. Pismem złożonym w siedzibie Sądu w dniu 30 października 2009 r. skarżący zaznaczył, iż chce skorzystać z prawa do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Wniósł o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata do reprezentowania go w postępowaniu kasacyjnym. Zarządzeniem z dnia 13 listopada 2009 r. wezwano skarżącego do złożenia wyjaśnień - w terminie 7 dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych - dotyczących zmiany liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz majątku i stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; we wniosku PPF z 13.02.2009r. Zaznaczono, iż skarżący wskazał 4 osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym (ojciec, matka, siostra, siostrzeniec), w rubryce "majątek" oraz "stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym" podał: działka [...] m2, dom o pow. [...] m2. Natomiast we wniosku PPF z 26.10.2009r. wśród osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący wymienia 2 osoby (ojciec, matka), zaś w oświadczeniu o stanie majątkowym wskazuje jedynie dom o pow. [...] m2. W odpowiedzi na wezwanie w dniu 17 listopada 2009 r., skarżący złożył kolejny formularz PPF, w którym podał dane zgodne z danymi zawartymi we wniosku z dnia 26 października 2009 r. oraz zawarł informacje dotyczące liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym oraz majątku i stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym zgodne z danymi zawartymi we wniosku PPF z 13.02.2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącego o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych została już rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2009 r. W/w postanowienie stało się prawomocne, gdyż skarżący nie złożył środka zaskarżenia. Postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne – art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. W orzecznictwie jak i doktrynie funkcjonuje pogląd, że zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych stało się uzasadnione. Musiałyby to być zatem zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie skarżący w złożonym ponownie wniosku uzupełnionym w dniu 17 listopada 2009 r. nie wskazał żadnych nowych, istotnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać wzruszenie prawomocnego postanowienia z dnia 20 kwietnia 2009 r. K G w ponowionym w dniu 26 października 2009 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jako fakty uzasadniające przyznanie mu tego prawa wskazuje niemal identyczne okoliczności jak we wniosku z dnia 13 lutego 2009 r. rozstrzygniętym prawomocnym postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2009 r. przyznającym mu prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym, że powyższa kwestia była już wnikliwie oceniona przez Sąd, na podstawie art. 165 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.